Meclis Raporunda Türkiye'nin Yapay Zeka Stratejisi Detaylandırıldı

Türkiye'nin, 2030 yılına kadar yapay zeka alanında öncü bir rol üstlenmesi gerektiğini belirten TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu raporu, bu vizyonu gerçekleştirmek için çeşitli öneriler sundu. Raporda, yapay zekayı geliştiren, kullanan ve insan odaklı bir şekilde düzenleyen bir ülke olmanın hedeflendiği vurgulandı.

Raporda, Türkiye'ye yetenekli gençleri çekmek ve bu alanda kalıcı olmalarını sağlamak için 'Yapay Zeka Yetenek Hızlandırma Programları'nın geliştirilmesi gerektiği ifade edildi. Tersine beyin göçü ve yetkin yapay zeka uzmanı programlarının oluşturulması önerilirken, burs, teşvik, hızlandırılmış vize, rekabetçi fonlar ve vergi teşvikleri gibi desteklerin sunulmasının önemine dikkat çekildi. Ayrıca, uluslararası başarı kriterlerini karşılayan uzmanların Türkiye'deki üniversitelerde uzun süreli istihdam edilmesi gerektiği belirtildi.

Raporda, güçlü Türkçe dil modelleri geliştirilmesinin hızlandırılması gerektiği vurgulandı. Ulusal Dil Veri Seti Programı'nın başlatılması ve milli değerlerin teknolojiye yansıtılması için önlemler alınması gerektiği ifade edildi. Türkçenin, dil modellerinde güçlü bir şekilde temsil edilmesi gerektiği belirtildi.

Yapay Zeka Süper Bilgisayar Merkezleri Önerisi

Türkiye'nin, Avrupa Konseyi Yapay Zeka Çerçeve Sözleşmesi'ni imzalaması gerektiği, bu konuda küresel gelişmelerin dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerektiği vurgulandı. Ayrıca, Siber Güvenlik Başkanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı, TSK ve istihbarat kurumlarının iş birliği ile yerli yapay zeka altyapılarının geliştirilmesi için Ulusal Yapay Zeka Güvenlik Stratejisi'nin hazırlanması gerektiği ifade edildi.

Yüksek performanslı hesaplama altyapısı için yapay zeka süper bilgisayar merkezlerinin kurulması önerildi. Ayrıca, yeni ve küçük ölçekli girişimlere yönelik deneme alanları (AI Sandbox) ve GPU havuzlarının oluşturulması gerektiği belirtildi. Bu girişimlerin ihtiyaçlarına öncelik verilmesi gerektiği ifade edildi.

Raporda, TÜBİTAK ve benzeri kamu kurumları tarafından sunulan yapay zeka altyapısının özel sektör tarafından da erişilebilir hale getirilmesi için gerekli prosedürlerin oluşturulması önerildi. Yapay zeka alanında yenilikçi fikir ve ürünlerin geliştirilmesi için KOBİ'ler, girişimciler ve teknoloji geliştirme kapasitesi yüksek grupların yapay zeka araçlarına erişimini kolaylaştırmak için yatırım, hibe, teşvik ve düşük faizli kredi programları ile vergi indirim veya muafiyetlerinin sağlanması gerektiği belirtildi.

Tarımda Yapay Zeka Kullanımına Yönelik Ulusal Yol Haritası

Tarımda yapay zekanın kullanımına ilişkin öneriler de raporda yer aldı. Bu konuda ulusal bir yol haritasının oluşturulması gerektiği belirtildi.

Çiftçilerin yapay zekaya erişimini sağlamak için düşük faizli kredi, hibe ve kiralama programları gibi finansman araçlarının yaygınlaştırılması gerektiği ifade edildi. İklim değişikliğine karşı yapay zeka stratejilerinin oluşturulması ve bu alanda çözümler geliştirilmesi önerildi.

- TBMM'ye Öneriler

Türk Devletleri Teşkilatı ile ortak Türkçe büyük dil modelleri ve yapay zeka standartlarının geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Ayrıca, TBMM'de bir 'Yapay Zeka, İleri Teknolojiler ve Yenilik Komisyonu' kurulması önerildi.

TBMM'ye yönelik öneriler arasında, yapay zeka kullanımının etik sınırlarını ve veri mahremiyetini düzenleyen 'Parlamento Yapay Zeka Kullanım İlkeleri Rehberi' hazırlanması gerektiği yer aldı. TBMM Tutanak Bilgi Sistemi'nin, yasa tekliflerinin önceki mevzuatla tutarlılığını analiz eden, benzer teklifleri gruplayan ve özetler üreten yapay zeka destekli yerli ve milli 'Akıllı Yasama Destek Modülleri' ile genişletilmesi önerildi.

Türkiye'nin ihtiyaçlarını dikkate alan, etik ilkelere uygun, esnek ve inovasyon odaklı bir Türkiye Yapay Zeka Kanunu hazırlanması gerektiği vurgulandı. Bu kanunun, teknolojik gelişimin önünü açacak şekilde dinamik uygulanabilirliğe sahip olması gerektiği belirtildi.

Mevzuat Çalışması Tavsiyesi

Raporda, Türkiye Yapay Zeka Kurumunun yanı sıra kamu kurum ve kuruluşlarında yapay zeka yönetim ve uyum birimlerinin kurulması tavsiye edildi. AFAD bünyesinde kriz ve afet durumlarında farklı kurumlardan gelen verileri gerçek zamanlı analiz eden yapay zeka destekli risk değerlendirme ve müdahale planları geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.

İnsan iradesini manipüle eden, kişilere normalde gerçekleştirmeyecekleri eylemleri yaptıran yapay zeka sistemlerinin yasaklanmasına yönelik hukuki düzenlemelerin yapılması gerektiği belirtildi. Yapay zeka kaynaklı ayrımcılığın önlenmesi ve yönetilmesi için mevcut AB düzenlemeleriyle uyumlu mevzuat çalışmalarının yapılması önerildi.

Yapay zeka model ve sistemlerinin test edilmesi gerektiği, internet ortamında yapay zeka çıktılarını sunanların içerik sağlayıcı olarak sorumlu tutulması gerektiği ifade edildi.

Özel Etik Çerçeve Hazırlanmalı

Raporda, yapay zeka ile uzun süreli etkileşimin olumsuz etkilerine karşı çocukların korunması gerektiği vurgulandı. Özel uzmanlık gerektiren alanlarda yapay zeka teknolojileri için özel etik çerçeve hazırlanması gerektiği ifade edildi.

Duygusal tecrübeleri taklit eden yapay zeka uygulamaları için kullanıcıların bilgilendirilmesi gerektiği belirtildi.

İmza Sistemler Geliştirilmeli

Yapay zeka kaynaklı dezenformasyona karşı çevrim içi platformlar için hukuki yükümlülükler öngörülmesi gerektiği önerildi. Yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin tespit edilmesi için dijital filigran ve meta veri gibi mekanizmaların geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.

Eğitim öğretime yönelik öneriler arasında, 4+4+4 eğitim sisteminin yapay zeka ile uyumlu hale getirilmesi gerektiği belirtildi. İş gücü dönüşümüne dair süreçler için ücretsiz eğitimlerin verilmesi gerektiği ifade edildi.

Sosyal güvenlik sisteminin, yapay zeka kaynaklı işsizlik ve mesleki dönüşümlere karşı güncellenmesi gerektiği belirtildi. Yeni mesleklerin yasal zemine oturtulması gerektiği vurgulandı.

Kültürel miras eserlerinin dijitalleştirilmesi ve korunması için yapay zeka tabanlı bir ulusal dijital platformun oluşturulması önerildi.