MSB Arşivinde Çanakkale Savaşlarının İzlerini Taşıyan Belgeler Keşfedildi

Milli Savunma Bakanlığı (MSB) arşivlerinde saklanan belgeler, Çanakkale Savaşları'nın bilinmeyen yönlerine ışık tutuyor. Bu belgeler arasında, Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve dönemin diğer önemli komutanlarının verdiği emirler de bulunuyor.

MSB'nin resmi web sitesinde yer alan 'Arşiv ve Askeri Tarih Daire Başkanlığı' bölümünde, Çanakkale Savaşları'na dair belgeler kamuoyunun erişimine açıldı.

Belgelerin ilki, 2 Şubat 1915 tarihinde saat 08.30'da kaydedilmiş olan 'Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanlığı Harp Ceridesi' tarafından alınan bir yazı.

Bu yazıda şu ifadelere yer verildi:

'Müstahkem Mevki Komutanlığı'na bağlı Çanakkale Limanı'ndaki Peleng-i Derya, Aydın Reis, Nusret, İskenderun, Barika-i Zafer, Sivrihisar gemileri bir filo oluşturacak. Filo komutanı, Peleng-i Derya kaptanlığı tarafından yönetilecek. Diğer gemiler, Müstahkem Mevki Komutanlığı ile iletişimi filo komutanlığı aracılığıyla gerçekleştirecek. Nöbetten dönen gemi, raporunu doğrudan komutanlığa iletecek, diğer konular için filo komutanlığına başvuracak. Peleng-i Derya nöbetteyken, Aydın Reis kaptanı filo komutanlığına vekalet edecek. Peleng-i Derya dönüşünde, arada geçen süre hakkında bilgilendirilecek.'

Bir diğer belge ise, 4 Mart 1915 tarihinde 'Müstahkem Mevki Komutanlığı'na, 19'uncu Tümen Komutanı Mustafa Kemal imzasıyla gönderildi.

Bu belgede şunlar belirtildi:

'Düşmanın Seddülbahir'deki çıkarma girişimi püskürtüldü. Seddülbahir iskelesine kadar ilerlenmiştir. Düşman, zırhlılarıyla Kumkale'yi bombalıyor. Seddülbahir karşısında bazı nakliye gemileri ve sandallar mevcut, Sarıtepe karşısında da dört direkli kırmızı bacalı bir nakliye gemisi var. Saros Körfezi'nden iki düşman zırhlısı geliyor. Tümen, iki alay ve dağ bataryasıyla Sarafim Çiftliği ile Kayaltepe arasında konuşlanmış durumda. Bir alay, Alçıtepe ile Andarya Çiftliği arasında gönderildi. Ben Kirte'deyim. Bahsettiğim düzeni gece durum netleşene kadar koruyacağım. Seddülbahir iskelesi Erenköy tarafından daha iyi görüleceğinden, bu hususta hızlı bilgi verilmesi için ilgili birimlere emir verilmesini istiyorum.'

Belgeler arasında, Çanakkale Savaşları'nın simgelerinden biri olan 'Nusret Mayın Gemisi'nin faaliyetlerine dair bilgiler de bulunuyor.

'Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanlığı Harp Ceridesi' tarafından 8 Mart 1915 tarihinde saat 05.00'te yazılan belgede şu ifadeler yer aldı:

'Torpil gemisi Nusret, Karanlık Liman'a gidip 100 metre arayla sorunsuz 26 torpil döşedi. Saat: 07.30. Nusret, arkasında torpil motoru olduğu halde Kepez Burnu'ndan göründü. Geri dönüyor. Sis ve yağmur saat 10.00'a kadar devam etti.'

Çanakkale Savaşı'nda Arıburnu ve Anafartalar bölgelerini kapsayan Kuzey Grubu Komutanlığı görevini yürüten Mehmet Esat Bülkat Paşa'nın 27 Temmuz 1915 tarihli yazısı da belgeler arasında yer aldı.

'Kuzey Grubu Karargahından Tayfur'da 4'üncü Süvari Alay Komutanlığına' yazılmış bu belgede şunlar kaydedildi:

'Düşmanın yeniden bir çıkarma yapmaya hazırlandığı bildirildi. Karaya asker çıkarılması en düşük ihtimal olan yer sizin bölgedir. Düşmanın bazı gösterilerde bulunma ihtimali vardır. Bölgenizde karaya çıkılabilecek yerleri eldeki kuvvetle daha güçlü tutun. Bu amaçla her iki ata bir asker tahsis ederek, geri kalan süvari askerini yaya düzeninde sahil savunmasına ayırın.'

Diğer belgelerden biri de, 'Cephe Emirleri' başlığıyla 15 Eylül 1915'te Anafartalar Grubu Komutanı Albay Mustafa Kemal imzasıyla 'Mürettep Süvari 4'üncü Alay Komutanlığına' yazılan evrak oldu.

Belgede şu bilgiler yer aldı:

'Bölgenizdeki Koyun Limanı diğerlerinden daha önemlidir, bu limanın savunması için sahilde bir bölük bulundurulacak ve takviye edilecektir. Bu bölüğün hayvanları Karainebeyli'de bırakılacak, hayvanlara bakmak üzere üç hayvana bir asker görevlendirilecektir. Bir bölüğün Karainebeyli ile Koyun Limanı yolu arasında uygun bir yerde ihtiyat olarak, ayrıca Karainebeyli'de de bir bölük bulundurulacaktır. Diğer limanlara yeterli kuvvet ayrılacaktır. Yeni tertibat krokisi 17 Eylül 1915 akşamına kadar gönderilecektir. Limanların savunması mutlaka sağlanacak ve görevli birlik geceleri sahil siperlerini işgal edecektir. Düşman ancak çete halinde küçük kuvvetler çıkarmaya çalışabileceğinden, harekat kesinlikle sahilde önlenecektir.'

Bu tarihi belgelere, MSB'nin resmi internet sitesi aracılığıyla ulaşmak mümkün.