NATO Stratejik Görevlerini Türkiye Üzerinden Hatırlatıyor

                      
ÖZEL HABER

Orta Doğu'da ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü operasyonlar 27. gününe girerken, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) önemli bir stratejik hatırlatmada bulundu. 5. Madde, Türkiye örneğiyle yeniden gündeme getirildi.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, "32 müttefik olarak, NATO topraklarının her karışını korumak için tüm gücümüzle çalışacağız. Türkiye'ye yönelen üç füzenin imhası, bu kararlılığımızın net bir göstergesidir ve bu yaklaşımı sürdüreceğiz." ifadelerini kullandı.

Ankara merkezli düşünce kuruluşu SETA'nın hazırladığı "70 Yıllık Türkiye - NATO İlişkileri" raporuna katkı sağlayan Nişantaşı Üniversitesi'nden Prof. Dr. Vişne Korkmaz, Rutte'nin açıklamalarına ilişkin olarak Haber7'ye verdiği demeçte, "NATO'nun öncelikli görevi transatlantik bölgenin dışarıdan gelen tehditlere karşı korunmasıdır. Bu bağlamda NATO, caydırıcılığını bir kez daha hatırlatıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye, 4 Mart, 9 Mart ve 13 Mart tarihlerinde İran tarafından ateşlendiği belirlenen balistik füzelerle hedef alındı.

Milli Savunma Bakanlığı (MSB), bu saldırılarda kullanılan balistik mühimmatın NATO sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini bildirdi.

Bu saldırılar gerçekleşmeden önce, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 2 Mart'ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir telefon görüşmesi yaptı.

Görüşmede Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Türkiye'nin bölgesel istikrara katkıda bulunma çabalarını sürdürdüğünü" belirtirken, Rutte, "müttefiklerin her türlü tehdide karşı caydırıcılık ve savunma kapasitelerini geliştirme konusunda mutabık olduklarını" ifade etti.

Rutte, 4 Mart'taki füze karşıtı operasyonun ardından 5 Mart'ta, İngiliz Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, "5. Maddeden kimse bahsetmiyor." dedi.

İran'ın saldırı girişimini kınayan Rutte, "En önemli nokta, rakiplerimizin NATO'nun ne kadar güçlü ve dikkatli olduğunu görmüş olması. NATO çok güçlü ve çok dikkatli." ifadelerini kullandı.

Son olarak, insansız deniz aracı (İDA) ve insansız hava aracı (İHA) ile Türk gemisinin İstanbul açıklarında hedef alınması, ittifakı ikinci büyük ortağı için yeniden bir araya getirme potansiyeli oluşturdu.

Daha önce, 11 Eylül 2001 saldırılarına tepki olarak NATO üyeleri ortak karar almış ve ABD'ye destek vermişti.

Rutte'nin "toprakların her karışının savunulacağı" vurgusu, 5. Madde'deki "kolektif savunma yükümlülüğünün" bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Öte yandan, Türkiye'ye yönelen balistik füzelere ilişkin İran tarafı şimdiye kadar saldırıların sorumluluğunu üstlenmedi.

4 Mart'taki ilk girişim sonrası 5 Mart'ta, İran Genelkurmay Başkanlığı'nın yayınladığı açıklamada "Türkiye'nin egemenliğine saygı duyulduğu" ve İran tarafından Türkiye topraklarına herhangi bir füze fırlatılmadığı açıklandı.

16 Mart'ta İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak hava saldırıları, Türkiye ile ilişkiler ve bölgedeki güvenlik durumuna ilişkin değerlendirmede bulundu.

Bekayi, "İran'dan Türkiye'ye veya Azerbaycan'a füze fırlatıldığı yönündeki iddialar yalan. İran silahlı kuvvetleri hedef seçerken son derece hassastır. Biz İran'a saldırmak için kullanılan ABD'nin askeri üslerini ve varlıklarını hedef alıyoruz. Bu Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesine göre İran'ın kendini savunma konusundaki doğal hakkıdır" dedi.

Son olarak İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 25 Mart Çarşamba günü ABD menşeli sosyal medya platformu X'te yayınladığı Türkçe gönderide, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a seslendi:

"Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, aziz kardeşim Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın saldırgan Siyonist rejimi (İsrail) kınama konusundaki kararlı tutumu takdire şayandır. Kardeş Türk milleti, uzun yıllardır İslam ümmetiyle dayanışmada önemli bir rol üstlenmiştir. Bu şerefli yola, ilahi lütufla birlikte devam edeceğiz."

Rutte'nin açıklamaları, NATO Irak Misyonu'nun çekilmesinin kararlaştırılması ve Bağdat'ta görev yapan Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin başarıyla tahliye edilmesinin ardından geldi.

Bu gelişme, Milli Savunma Bakanlığı Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri ve Bakanlık Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk, 26 Mart Perşembe günü düzenlenen haftalık basın bilgilendirme toplantısında duyuruldu.

Tuğamiral Aktürk aynı toplantıda Türkiye'de kurulması planlanan NATO karargahına da değindi:

"Bakanlığımız tarafından, 2023'te NATO Güneydoğu Bölgesel Planı kapsamında bir Kolordu Karargahı kurulmasına yönelik çalışmaların başlatılması emredilmiş ve bu niyetimiz 2024'te NATO'ya beyan edilmiştir. Bu kapsamda, bir Türk general komutasında kurulması planlanan karargahın ihtiyaçlarını karşılamak üzere 6'ncı Kolordu Komutanlığı görevlendirilmiş, milli çekirdek kadrolara gerekli atamalar yapılmıştır. Karargahın çok uluslu bir yapıya dönüştürülmesine yönelik çalışmalar NATO makamlarıyla koordineli şekilde sürdürülmekte olup, NATO prosedürleri henüz tamamlanmadığından onay süreci devam etmektedir. Karargahın onaylanmış bir logosu da bulunmamaktadır. Bahse konu Kolordu Karargahının görevi, bölgesel planlar kapsamında, kendisine tahsis edilecek kuvvetlerin entegrasyonunu sağlayarak sorumluluk sahasında caydırıcılık ve savunma faaliyetlerini desteklemektir. Öte yandan, tehdit değerlendirmesi kapsamında hazırlanan NATO Güneydoğu Bölgesel Planı Müttefiklerce daha önceden onaylandığından, kurulması planlanan söz konusu Çok Uluslu Kolordu Karargahının bölgemizde meydana gelen son gelişmelerle bir ilgisi bulunmamaktadır."

TÜRKİYE DAHA ÖNCE 5. MADDE'YE BAŞVURDU MU?

Türk Dışişleri Bakanlığı'nın resmi internet sitesinde yer alan "NATO Genel Bilgi Notu" başlıklı dokümana göre, Ankara ittifaka üye olduğu 18 Şubat 1952'den bu yana 5. Madde'ye hiç başvurmadı.

Ancak daha çok "dayanışma" içerikli 4. Madde'ye farklı tarihlerde 5 kez başvurdu.

4. Madde, bir üye ülkenin güvenliğinin, toprak bütünlüğünün ya da siyasi bağımsızlığının tehdit altında olduğunu düşündüğünde müttefikleri istişareye çağırma hakkını ifade ediyor.