NATO'nun 77. Yılında ABD'nin Ayrılma Tehdidi Gündemde

İstanbul

AA muhabiri, NATO'nun genişleme sürecini, Finlandiya ve İsveç'in üyeliklerini ve ABD ile NATO arasındaki anlaşmazlıkları inceledi.

4 Nisan 1949'da Sovyet genişlemesine karşı kurulan NATO, Washington'da temelleri atıldığında 12 ülkeyi bir araya getirmişti. Bugün Brüksel merkezli ittifak, 77 yıldır üye kaybetmeden büyümeye devam ediyor.

Başlangıçta ABD, Kanada, Belçika, İngiltere, Danimarka, Fransa, Hollanda, İtalya, İzlanda, Lüksemburg, Norveç ve Portekiz'in yer aldığı bu yapı, açık kapı politikasıyla 32 üyeye ulaştı.

NATO'nun Genişleme Süreci

1950'de Kore Savaşı'na 4 tugay asker gönderen Türkiye, 18 Şubat 1952'de Yunanistan'la birlikte NATO üyesi oldu.

1955'te Almanya, 1982'de İspanya ittifaka katıldı. 1999'da Çekya, Macaristan ve Polonya; 2004'te Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya ve Slovenya NATO'ya dahil oldu.

Balkanlar'da genişleyen NATO, 2009'da Arnavutluk ve Hırvatistan'ı, 2017'de Karadağ'ı, 2020'de ise Kuzey Makedonya'yı üye yaptı.

2022'de Rusya-Ukrayna savaşı sonrası, Finlandiya ve İsveç NATO üyeliğine başvurdu. {{IMG_0}}

Finlandiya ve İsveç'in Katılım Süreci

28 Haziran 2022'de Madrid'deki zirvede Türkiye, İsveç ve Finlandiya, terörle mücadelede işbirliği için Üçlü Muhtıra'yı imzaladı.

Bu muhtıra çerçevesinde Daimi Ortak Mekanizma kuruldu. Macaristan ve TBMM, Mart 2023'te Finlandiya'nın üyeliğini onayladı.

Finlandiya, resmi işlemleri tamamlayarak, 4 Nisan 2023'te NATO'nun bir parçası oldu. Süreç, en hızlı üyeliklerden biri olarak kaydedildi.

TBMM ve Macaristan Ulusal Meclisi'nin onayları sonrası İsveç, 7 Mart 2024'te NATO'nun 32. üyesi oldu. {{IMG_1}}

Buna ek olarak, Bosna Hersek, Gürcistan ve Ukrayna da NATO üyeliği için istekli olduklarını belirtti.

ABD'nin Savunma Harcamaları Eleştirisi

NATO üyelerinin GSYH'lerinin yüzde 2'sini savunmaya ayırmaları gerekiyor. Bu karar 2014'te alınmıştı.

2025 seçim kampanyasında Donald Trump, Avrupa'nın katkısını artırmasını istedi; harcamaların GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarılmasını savundu.

Trump, ABD'nin payının fazla olduğunu belirterek, Avrupa'yı NATO'dan çekilmekle tehdit etti. Üyeler, 2025'e kadar harcamaları yüzde 20 artırdı.

Buna rağmen, 2025 Yıllık Raporunda, ABD'nin toplam harcamaların yüzde 60'ını karşıladığı belirtildi.

İran Saldırılarına Destek Eksikliği

NATO anlaşmasının 5. maddesi kolektif savunmayı garanti eder. Bir üyeye saldırı, tüm üyelere yapılmış sayılır.

Trump, 28 Şubat'ta İsrail ve ABD'nin İran'a saldırısında NATO'nun destek vermemesini eleştirdi, yardımın otomatik gelmesi gerektiğini savundu.

Avrupalı liderler, "Bu bizim savaşımız değil." derken, koordinasyonun önemine dikkat çekti. Birçok ülke üslerini kullandırmadı.

Trump, Körfez ülkelerinin destek verdiğini ancak NATO ülkelerinin yardıma gelmediğini belirtti. "Onlar bizimle değilse, biz neden onlarla olalım?" dedi.

Grönland Krizi

Trump, Grönland'ı almak isteyince NATO içinde gerginlik yaşandı. "Ulusal güvenlik için gerekli." dedi.

Avrupalı liderler Grönland'ın Danimarka'ya ait olduğunu vurguladı. Trump, Danimarka ve diğer bazı ülkelerden ithalata tarife getirdi.

1 Şubat'ta yüzde 10, 1 Haziran'da yüzde 25 tarife uygulanacaktı. Ancak WEF'te anlaşmaya varıldığı açıklandı.