Omuz Çıkıklarının Tekrarını Önlemek İçin Önemli Bilgiler

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Başkanı olan Doç. Dr. Burçin Karslı, omuz ekleminin vücuttaki en hareketli ve aynı zamanda en sık çıkık yaşayan eklemlerden biri olduğunu vurguladı.

İlk omuz çıkıklarının genellikle bir travma sonrası meydana geldiğini açıklayan Doç. Dr. Karslı, "Bazı kişilerde omuz, başlangıçta travmatik bir olay sonucu çıkabilirken, sonrasında çok daha küçük hareketlerle yeniden çıkma eğilimi gösterir. Bu duruma tekrarlayan (rekürren) omuz çıkığı denir" dedi.

Omuzun tekrar çıkmasının en önemli nedeninin ilk çıkık sırasında omuzu yerinde tutan yapıların kalıcı hasar görmesi olduğunu belirten Doç. Dr. Karslı, bu hasarları şu şekilde sıraladı:

"Labrum yırtığı (Bankart lezyonu), kapsül gevşemesi, kemik kayıpları, doğuştan gevşek bağlar, yanlış veya gecikmiş tedavi."

Omuz çıkığının toplumda sık görüldüğünü ifade eden Doç. Dr. Karslı, "Özellikle genç ve aktif bireylerde daha yaygındır. İlk çıkık 25 yaş altı dönemde gerçekleştiyse, sonraki yıllarda tekrarlama olasılığı artar. Sporcularda, özellikle temas sporları ve kolun baş üstünde kullanıldığı branşlarda, tekrar oranı çok daha yüksektir" dedi.

Tekrarlayan omuz çıkığı olan bireylerde, omuz bazen tam çıkma (dislokasyon) bazen de kısmi çıkma (subluksasyon) hissi verebilir. Doç. Dr. Karslı, diğer belirtileri şu şekilde sıraladı:

"Kol belli bir pozisyona geldiğinde (genellikle kol baş üstüne kalkıp geriye döndüğünde) 'boşalma', 'yerinden çıkacakmış gibi olma', 'güvensizlik hissi' yaşanabilir. Tekrarlayan çıkık sonrası ağrı, güçsüzlük ve omuzda hareket kısıtlılığı gelişebilir. Bazı hastalar omuz çıkmasını önlemek için günlük hayatta belirli hareketlerden kaçınma eğilimindedir (örneğin yüksekten bir şey alma, arka cebe uzanma)."

Omuzun hareket kabiliyeti, kas gücü ve çevresindeki hassasiyetin muayenede önemli olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Karslı, "Stabiliteyi değerlendiren özel testler (apprehension, relocation vb.) uygulanır. Direkt röntgen, MR veya MR artrografi, BT (bilgisayarlı tomografi) gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır" dedi.

Hastanın yaşı, aktiviteleri, mesleği, spor düzeyi, çıkık sayısı ve görüntüleme bulgularına göre tedavi planlandığını açıklayan Doç. Dr. Karslı, tedavi yöntemleri hakkında şunları söyledi:

"Konservatif (ameliyatsız) tedavi: Daha ileri yaşta, düşük aktivite seviyesine sahip, çıkık sayısı az ve stabilite sorunu hafif olan hastalarda tercih edilebilir. Cerrahi tedavi: Tekrarlayan omuz çıkığı olan, günlük yaşamı ve spor aktiviteleri etkilenen hastalarda cerrahi tedavi genellikle kalıcı bir çözüm sağlar. Tekrarlayan omuz çıkıklarında cerrahi seçenekler arasında artroskopik bankart onarımı ve kemik bloğu ameliyatları yer alır."

Ameliyat sonrası süreç de tekrarlayan omuz çıkıklarında önemli bir süreçtir. Doç. Dr. Karslı, "Bir süre omuz askısı kullanımı önemlidir, ardından kontrollü pasif ve aktif hareketlerle başlayan rehabilitasyon programı; kas güçlendirme ve propriosepsiyon (eklem hissi) egzersizleriyle devam eder. Spora dönüş süresi uygulanan cerrahiye ve hastanın durumuna göre değişmekle birlikte genellikle birkaç ayı bulur" ifadelerini kullandı.

"Ortopedi ve travmatoloji uzmanına ne zaman başvurulmalıdır"

"Omuzunuz bir kez bile çıkmışsa, özellikle genç ve aktifseniz, mutlaka bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelisiniz" diyen Doç. Dr. Karslı, şu durumlarda da hemen bir uzmana başvurulması gerektiğini belirtti:

"Omuzunuz tam çıkmasa bile, belirli hareketlerde yerinden oynayacakmış gibi his, güvensizlik veya ani boşalma hissi varsa. Tekrarlayan ağrı, gece ağrısı, güçsüzlük veya hareket kısıtlılığı yaşıyorsanız. Spor yaparken omuzunuzda sık sık 'atlama, takılma, yerinden çıkacak gibi olma' hissi oluşuyorsa."

Erken tanı ve tedavi

Erken tanı ve uygun tedavi ile tekrarlayan çıkıkların önüne geçmenin mümkün olduğunu belirten Doç. Dr. Karslı, "Omuzdaki kalıcı hasarı ve ileride gelişebilecek kireçlenmeyi (artroz) azaltmak, hastanın spora ve günlük yaşamına güvenli bir şekilde dönmesini sağlamak mümkündür" dedi.