Orta Doğu Gerginliğinin Wall Street Üzerindeki Etkisi

New York

28 Şubat'ta, İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyon başlatması, Tahran ve Washington arasında süregelen müzakerelerin ortasında gerçekleşti.

İran'ın karşılık olarak yaptığı saldırılar, Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği neredeyse durma noktasına getirerek petrol sevkiyatını aksattı. Bu durum, çatışmanın "haftalarca" sürebileceği endişesiyle yatırımcıların risk iştahını azalttı.

Orta Doğu'da artan gerginlik, Başkan Donald Trump'ın sıkça övündüğü Amerikan borsalarını da etkileyerek düşüşe geçirdi.

Çatışmaların başladığı tarihten itibaren, ABD borsalarında satış baskısı hakim oldu. Dow Jones endeksi, teknoloji odaklı Nasdaq'a göre daha büyük bir düşüş yaşadı.

Dow Jones endeksi, saldırılardan önceki seviyesine göre yüzde 4,9 oranında gerileyerek yılın en düşük seviyelerine indi. Sanayi maliyetlerindeki artış ve ticaretin aksaması bu düşüşü tetikledi.

S&P 500 endeksi de iki haftalık süreçte yüzde 3,6 değer kaybetti.

Teknoloji hisseleri, bu süreçte daha dirençli kalmasına rağmen, Nasdaq endeksi de yüzde 2,5 oranında değer kaybı yaşadı.

Yükselen Enerji Maliyetlerinin Etkisi

Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar, piyasalarda karamsar bir hava estiren başlıca faktörlerden biri oldu.

Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği boğazın tıkanması, küresel tedarik zincirine dair endişeleri artırdı.

Savaşın patlak vermesiyle birlikte petrol fiyatları hızla yükseldi. Çatışma öncesi 70-80 dolar arasında seyreden Brent petrol, 100 dolar seviyesinin üzerine çıktı.

Artış gösteren enerji fiyatları, şirketlerin kar marjlarına baskı yaparak büyüme beklentilerini düşürdü.

Havacılık ve Turizm Sektörleri Etkilendi

Petrol fiyatlarındaki artış, havacılık, lojistik ve turizm sektörlerini olumsuz etkiledi.

Yakıt maliyetlerinin operasyonel giderlerinin üçte birini oluşturması, ABD'li havayolu şirketlerinin hisselerini etkiledi.

American Airlines, Delta Air Lines ve United Airlines gibi büyük havayolu şirketlerinin hisseleri, artan yakıt maliyetleri ve bölgedeki hava sahası kapatmaları nedeniyle yüzde 10 ila 21 arasında değer kaybetti.

Küresel güvenlik endişeleri ve uçak bileti fiyatlarının artış beklentisi, turizm hisselerinde satışa neden oldu.

Artan benzin fiyatlarının tüketicilerin harcanabilir gelirini azaltması, perakende ve restoran zincirlerini baskı altında bıraktı.

Yükselen hammadde maliyetleri ve yüksek benzin fiyatlarının araç satın alma iştahını azaltması, otomotiv devlerinin hisselerini olumsuz etkiledi.

Savunma ve Enerji Hisseleri Yükseldi

Piyasalardaki genel satış dalgasına rağmen, bazı sektörler "savaş ekonomisi" dinamiklerinden fayda sağladı.

Füze savunma sistemleri ve mühimmat talebindeki artışla bazı savunma ve havacılık hisseleri yükselirken, petrol ve doğalgaz şirketlerinin hisseleri de Brent petrol fiyatlarındaki artıştan olumlu etkilendi.

RTX, Northrop Grumman gibi savunma firmaları ile ExxonMobil ve Chevron gibi enerji devleri yüzde 1 ila 5 arasında değer kazandı.

Çatışmanın siber saldırılara dönüşme riski, siber güvenlik şirketlerinin hisselerinin değer kazanmasına neden oldu. Ayrıca, fosil yakıt bağımlılığından kurtulma motivasyonu, bazı yenilenebilir enerji şirketlerinin hisselerini de yükseltti.

Fed Üzerindeki Baskılar Artıyor

Hürmüz Boğazı'nda tankerlerin çıkış yapamaması ve petrol fiyatlarının yükselmesi genel fiyat baskısını artırdı.

Bu durum, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) yüzde 2'lik enflasyon hedefini tehlikeye sokabilir.

Fed'in önümüzdeki hafta yapacağı para politikası toplantısında faiz oranlarını sabit tutması bekleniyor. Ancak enerji şoku, faiz indirimlerinin ileri bir tarihe ertelenmesine neden olabilir.

Analistler, enerji kaynaklı "arz yönlü enflasyon" karşısında Fed'in faiz oranlarını daha uzun süre yüksek tutabileceğini öngörüyor. Enflasyon beklentilerinin bozulması halinde yeni bir faiz artışı bile gündeme gelebilir.

Analistler, tankerlere askeri koruma veya diplomatik adımlarla Hürmüz Boğazı'nın normale döndürülmesinin petrol fiyatlarındaki dalgalanmayı azaltabileceğini belirtiyor. İran ve ABD arasındaki olası müzakereler ise piyasalarda "hızlı bir toparlanma" sağlayabilir.

Uzmanlar, tarihsel olarak jeopolitik şokların ardından piyasaların hızlı toparlandığını, ancak uzun süren bir savaşın resesyon riskini artıracağını ve Fed'in işini zorlaştırabileceğini vurguluyor.