Orta Doğu'daki Gerginlik ABD Borsalarında Büyük Kayıplara Neden Oldu

İsrail ve ABD'nin Şubat ayının son gününde İran'a yönelik başlattığı askeri operasyon ve İran'ın buna yanıt olarak Hürmüz Boğazı'ndaki gemi akışını aksatması, petrol arzını sekteye uğratarak piyasalarda büyük dalgalanmalara neden oldu.

Orta Doğu'da artan tansiyon, ABD Başkanı Donald Trump'ın sık sık güçlü bir ekonomi modeli olarak sunduğu Amerikan borsalarında önemli düşüşlere yol açtı.

Saldırıların başlamasından bu yana ABD borsalarında satış dalgası hakim olurken, Wall Street'te milyarlarca dolarlık değer kaybı yaşandı.

Sanayi maliyetlerindeki artış ve ticaretin aksaması, Dow Jones endeksinde de kendini gösterdi; endeks, operasyon öncesi seviyelerine kıyasla yüzde 7,7 oranında geriledi.

S&P 500 endeksi bir ay içinde yüzde 7,8 düşüş kaydederken, Nasdaq endeksi de satış baskısından nasibini aldı ve yüzde 8,3'lük bir kayıp yaşadı.

Geçtiğimiz haftalarda zirve seviyelerinden yüzde 10'dan fazla düşüş yaşayan Dow Jones ve Nasdaq endeksleri, düzeltme bölgesine girdi.

Trump, İran'la yaşanan gerilim nedeniyle petrol fiyatlarının daha da yükselebileceğini ve borsaların daha fazla değer kaybedebileceğini belirtti, ancak durumun beklediği kadar kötü olmadığını ifade etti.

Petrol Fiyatları 100 Doları Geçti

Dünya petrol taşımacılığının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar, piyasalarda karamsar bir havaya neden oldu.

Uluslararası Enerji Ajansı, dünya tarihinin en ciddi enerji arz krizlerinden biriyle karşı karşıya olunduğunu belirtti.

Çatışmaların başlamasıyla birlikte petrol fiyatları, arz endişeleri nedeniyle hızla yükseldi.

Çatışma öncesi 70-80 dolar seviyelerinde olan Brent petrol, 110 doların üzerine çıktı.

Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açmaması durumunda enerji altyapılarını hedef alabileceklerini belirtti ve İran'a verdiği süreyi 5 gün daha uzattı.

Trump'ın açıklamalarının ardından petrol fiyatları, bölgede bir ateşkes umudu doğmasıyla kısmen gerilese de hafta ilerledikçe yeniden yükseldi.

Trump, perşembe günü, İran'ın enerji tesislerini hedef alma kararını 6 Nisan'a kadar ertelediklerini ve müzakerelerin iyi gittiğini belirtti. Ancak bu açıklamalar petrol fiyatlarındaki yükselişi durdurmadı.

Hava Yolu Hisseleri Düşerken, Enerji Hisseleri Yükselişte

Petrol fiyatlarındaki artıştan en fazla etkilenen sektörler arasında hava taşımacılığı, lojistik ve turizm yer aldı.

Yakıt maliyetlerinin operasyonel giderlerin üçte birini oluşturduğu ABD'li hava yolu şirketlerinin hisseleri büyük darbe aldı.

American Airlines, Southwest Airlines ve United Airlines gibi şirketlerin hisseleri, yükselen yakıt maliyetleri ve hava sahası kısıtlamaları nedeniyle yüzde 30'a varan değer kayıpları yaşadı.

Küresel güvenlik endişeleri ve uçak bileti fiyatlarındaki artış beklentisi, turizm sektöründe de hisse satışlarını tetikledi.

Genel satış dalgasına rağmen, petrol fiyatlarındaki artışın kar marjlarını artırmasıyla bazı petrol ve doğal gaz şirketleri pozitif ayrıştı.

Enerji devleri ExxonMobil, Chevron ve Conoco Phillips'in hisseleri yüzde 12 ile yüzde 17 arasında artarken, tarihinin en yüksek seviyelerine ulaştı.

ABD'de Benzin Fiyatları Galon Başına 4 Dolara Dayandı

Orta Doğu'daki kriz nedeniyle artan enerji maliyetlerini kontrol altına almak isteyen ABD yönetimi, stratejik rezervlerin kullanılması ve yaptırımların gevşetilmesi gibi önlemler alsa da petrol fiyatlarındaki yükseliş devam etti.

Jeopolitik risklerin yanı sıra bahar aylarının gelmesiyle daha fazla sürücünün yollara çıkması, ABD'de benzin fiyatlarının yüksek seyretmesine neden oldu.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, 30 Mart itibarıyla normal benzinin ortalama fiyatı galon başına 3,99 dolar oldu. Bu fiyat, bir ay önce 2,98 dolar seviyesindeydi.

Ülkede benzin fiyatı son bir ayda yaklaşık 1 dolar artarken, yıllık bazda yüzde 26,3 oranında yükselmiş oldu.

AAA, ortalama benzin fiyatının önümüzdeki günlerde Ağustos 2022'den bu yana ilk kez galon başına 4 dolara ulaşabileceği konusunda uyardı.

ABD genelinde akaryakıt fiyatları eyaletler arasında farklılık gösterirken, en pahalı benzinin kullanıldığı California'da ortalama fiyat galon başına 5,87 dolar seviyesine ulaştı. Washington ve Hawaii'de de ortalama fiyat galon başına 5 doların üzerinde seyrediyor.

Ülkede özellikle kamyon taşımacılığında yaygın olarak kullanılan dizelin ortalama fiyatı, yıllık yüzde 50 artışla galon başına 5,42 dolara ulaştı.

Fed'in Faiz Artışı Beklentileri Yeniden Masada

Orta Doğu'da tırmanan gerginlik, ABD ekonomisi için yeni bir risk unsuru olarak ortaya çıktı ve halihazırda süregelen tarifeler, istihdam sorunları ve kalıcı enflasyon baskılarına yeni bir boyut ekledi.

Taşımacılık ve tarım gibi sektörlerde temel girdi olan akaryakıt fiyatlarındaki artış, ulaşım maliyetlerini ve gıda gibi temel tüketim ürünlerinin lojistik giderlerini artırarak enflasyon endişelerini yükseltti.

ABD Merkez Bankasının (Fed) uzun süredir yüzde 2 seviyesine çekmeye çalıştığı enflasyon, enerji fiyatlarındaki bu artışla yukarı yönlü baskı altında kalabilir.

Fed Başkanı Jerome Powell, 18 Mart'ta düzenlediği basın toplantısında, Orta Doğu'daki gelişmelerin ABD ekonomisi üzerindeki etkilerinin "belirsiz" olduğunu ancak enerji şokunun enflasyon beklentilerini artırdığını belirtti.

Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonla mücadeleyi zorlaştırdığını dile getiren Powell, "Kısa vadede yükselen enerji fiyatları genel enflasyonu yukarı çekecektir ancak ekonomi üzerindeki olası etkilerin kapsamını ve süresini bilmek için henüz erken." değerlendirmesinde bulundu.

Powell, Harvard Üniversitesi'nde yaptığı konuşmada da Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerin benzin fiyatlarını etkileyeceğini ve "Politikalarımız, gelişmelerin seyrini bekleyip görmek için uygun bir konumda." dedi.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Orta Doğu'daki çatışmalar başlamadan önce öngörülen iki faiz indiriminin aksine Fed'den 2026'da herhangi bir gevşeme beklenmediği görüldü. Bu yıl faiz oranlarının artırılma ihtimali yeniden gündeme geldi.

Dolar Güçlendi, Tahvil Faizi Yükseldi

Enerji fiyatlarındaki artışın para politikasının daha uzun süre sıkı tutulacağına dair beklentilere yol açmasıyla tahvil faizleri artarken dolar güçlendi.

Çatışmaların başlamasından önce şubat ayı boyunca düşüş trendi izlenen ABD'nin 10 yıl vadeli hazine tahvili faizinde yön yukarı döndü.

Ülkede şubat sonunda yüzde 3,96 seviyesinde bulunan 10 yıl vadeli hazine tahvili faiz oranı, geçen hafta yüzde 4,50'ye yaklaştı.

Yıl başındaki bazı değer kayıplarının ardından toparlanma sürecinde olan dolar endeksi de bir ayda belirgin şekilde yükseldi.

Çatışmalar öncesinde 97-98 bandında olan endeks, 100 seviyesinin üzerine çıktı ve yılın en yüksek seviyesini gördü.

Dolar endeksi, savaş öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 3 arttı.