Orta Doğu'daki Gerginlik Kömür Fiyatlarını Zirveye Taşıdı

ABD ve İsrail'in 27 Şubat'ta başlayan İran'a yönelik saldırıları ve ardından gelen İran misillemeleri, bölgede tansiyonu yükseltti ve enerji akışına dair riskleri artırarak küresel enerji piyasalarında fiyat artışlarına sebep oldu.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol ve doğal gaz akışına dair endişeler, gaz fiyatlarını yukarı çekerken, taşımacılık maliyetlerindeki artış ve gecikmeler de kömür fiyatlarının yükselmesine yol açtı. Bunun sonucunda, Newcastle ve Rotterdam gibi küresel borsalarda kömür fiyatlarında rekor seviyeler görüldü.

Asya pazarında referans kabul edilen Newcastle kömür vadeli işlemleri, 27 Şubat'ta ton başına 115,80 dolar seviyesindeyken, 9 Mart'ta bu fiyat 138 dolara kadar çıktı. Bu seviye, Aralık 2024'ten beri görülen en yüksek nokta oldu. 10 Mart'ta ise bu borsada kapanış fiyatı ton başına 133,65 dolar olarak kaydedildi.

API2 Rotterdam Kömürü, 27 Şubat'ta ton başına 106 dolardan işlem görürken, 9 Mart'ta 132 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, Mayıs 2023'ten beri en yüksek nokta olarak kaydedildi. 10 Mart'taki kapanış fiyatı ise ton başına 121 dolar oldu.

Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, mevcut jeopolitik krizin doğal gaz fiyatlarında ani artışlara neden olduğunu belirtti.

Alparslan, Avrupa Birliği'nde Mart ayında doğal gaz santrallerinde üretilen elektriğin maliyetinin yüzde 51 arttığını ifade ederek, bazı ülkelerde kömür ve gazın elektrik üretiminde birbirinin yerine kullanılabileceğini vurguladı. Gaz fiyatlarının artışı, üreticilerin kömür kullanma eğilimini artırabilir, ancak bu durum kömürün stratejik önemine bir işaret değil, fosil yakıt piyasalarındaki dalgalanmaların bir sonucudur dedi.

Geçtiğimiz yıl kömürden elektrik üretiminde düşüş yaşandığını vurgulayan Alparslan, Çin ve Hindistan gibi büyük üreticilerin yanı sıra Almanya ve Polonya'da da üretimde azalma olduğunu dile getirdi.

Yenilenebilir enerji teknolojilerinin her yıl daha ekonomik ve güvenilir hale geldiğini belirten Alparslan, bu kaynakların enerji güvenliğini artıracağını söyledi.

“YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI, ENERJİ GÜVENLİĞİNİ ARTIRIR”

Fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalar ve bu kaynakların jeopolitik risklere karşı kırılganlığı, ithalata bağımlı ülkeler için enerji güvenliği risklerini artırıyor. Yenilenebilir enerji sistemleri büyük ölçüde yüksek başlangıç yatırımı gerektirir, fakat düşük işletme maliyetleri nedeniyle bu kaynaklar, küresel yakıt piyasalarındaki oynaklıklara karşı daha dayanıklıdır ve uzun vadeli enerji güvenliğini sağlar.

Alparslan, Türkiye'nin de küresel kömür fiyatlarındaki artıştan etkilendiğini belirterek, 2025'te Türkiye'nin kömürden ürettiği elektriğin yaklaşık üçte ikisini ithal kömürden sağladığını, yerli kömürün enerji içeriğinin düşük olduğunu ve mevcut linyit santrallerinin yaşlandığını söyledi. Bu nedenle yenilenebilir enerji kullanımının stratejik önem taşıdığını vurguladı.

Ulusal Enerji Analizi Merkezi Araştırmacısı Lars Schernikau, kömür fiyatlarındaki artışın, doğal gaz fiyatlarının yükselmesi ve sevkiyat rotalarının uzaması nedeniyle taşıma maliyetlerinin artmasından kaynaklandığını ifade etti.

Kömür fiyatlarının genellikle doğal gaz fiyatlarından etkilendiğini belirten Schernikau, Orta Doğu'daki fiziksel arz sıkıntılarının gaz fiyatlarını hızla yükselttiğini ve bunun tüm enerji kompleksinde fiyatları yukarı çektiğini söyledi.

Schernikau, kömürün elektrik üretiminde düşük maliyetli, güvenilir ve istikrarlı bir kaynak olduğunu vurguladı ve enerji karışımında çeşitli kaynaklardan yararlanmanın önemine dikkat çekti. Uygun alternatifler olmadan kömürün enerji karışımından tamamen çıkarılmasının zor olduğunu belirtti.

Ülkelerin enerji portföylerinde kömürün payını artırması gerektiğini belirten Schernikau, bunun yalnızca jeopolitik nedenlerle değil, enerji sistemlerinin maliyetlerini düşük tutmak ve şebekeleri istikrarlı kılmak için de önemli olduğunu ifade etti.