Orta Doğu'daki Gerilimler Emtia Piyasalarını Derinden Etkiliyor

ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları, yaklaşık bir ay boyunca küresel ticaret yollarını etkilerken, petrol, doğal gaz, alüminyum ve tarımsal ürünler gibi farklı emtialarda ciddi fiyat artışlarına yol açtı. Bu durum, doların güç kazanmasıyla birlikte değerli metaller ve bakır gibi diğer baz metallerin fiyatlarında belirgin düşüşlere neden oldu.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş, küresel enflasyonist baskıları artırabileceği konusunda endişeleri tetiklerken, merkez bankalarının para politikalarında daha dikkatli adımlar atabileceği beklentilerini de beraberinde getirdi.

Küresel tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar, lojistik sorunlar ve artan nakliye riskleri, tüketicileri ve işletmeleri uzun bir süre daha yüksek yakıt maliyetleriyle karşı karşıya bırakabilir.

Brent Petrol, Rusya-Ukrayna Savaşı Seviyelerinde

Son gelişmelerle birlikte Brent petrolün varil fiyatı 27 Şubat'tan bu yana yüzde 31,4 artarak 94,3 dolar seviyelerinin üzerine çıktı. Bu süreçte Brent petrol, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın yaşandığı Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviye olan 119 dolara kadar ulaştı.

Hollanda merkezli TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları ise yüzde 69 artış gösterdi. Orta Doğu'da artan gerilimler, küresel gaz piyasasında çalkantılara neden oldu. Katar'ın üretimi durdurması, dünya LNG arzının yaklaşık yüzde 20'sini devre dışı bırakmıştı.

Hürmüz Boğazı'ndaki Lojistik Sorunlar Tahıl Arzında Endişe Yarattı

27 Şubat'tan bu yana Chicago Ticaret Borsası'nda mısırın kile başına fiyatı yüzde 2,3, pirincin ise yüzde 2,5 arttı.

Mısır, biyoyakıt üretiminde kullanıldığından, petrol fiyatlarındaki artış biyoyakıt talebini artırdı ve bu da mısır fiyatlarında yükselişe neden oldu.

Buğdayın kile başına fiyatı 6,41 dolarla Şubat 2025'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü ancak bu seviyeden gelen satışlarla 27 Şubat'a göre yüzde 1,7 azaldı. Benzer şekilde, soya fasulyesinin kile başına fiyatı 12,3875 dolarla Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyeyi görmesine rağmen yüzde 1,5 düştü.

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik saldırıları erteleme kararı, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki buğday kıtlığı endişelerini biraz olsun rahatlattı. Bölgedeki gelişmelere dair her türlü haber akışı varlık fiyatlarını etkilemeye devam ediyor.

Trump, Orta Doğu'da bir anlaşma zemini üzerinde çalışıldığını ve İran ile müzakerelere açık olduklarını belirtti. Bu açıklamalar, bölgedeki gerilimlerin yakında sona erebileceğine dair umutları artırarak, özellikle buğday ve soya fasulyesi fiyatlarındaki sert yükselişleri tersine çevirdi.

ABD'deki Intercontinental Exchange (ICE) emtia borsasında, kahve fiyatları yüzde 13,7, şeker yüzde 14,5, pamuk ise yüzde 3,8 oranında arttı. Kahve ve şeker fiyatlarındaki artış, Brezilya'daki mevsimsel etkilerden kaynaklanan üretim endişeleri nedeniyle yaşandı.

Değerli ve Baz Metallerde Sert Düşüş, Alüminyumda Pozitif Ayrışma

27 Şubat'tan bu yana ons bazında altın yüzde 13,3, gümüş yüzde 21,8, platin yüzde 16,5 ve paladyum yüzde 18 oranında değer kaybetti.

Altının onsu 4.099,5 dolarla Kasım 2025'ten bu yana en düşük seviyeyi gördü. Gümüş, platin ve paladyum da benzer şekilde düşük seviyelere geriledi.

Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları artırması, tahvil faizlerini yükseltirken, doların güç kazanması ve Fed'in faiz indirim beklentilerinin ötelenmesi, altın ve gümüş fiyatlarında sert düşüşlere neden oldu.

Avrupa'da bazı ülkelerin merkez bankalarının savunma harcamalarını finanse etmek için altın satışı yapması, altın fiyatlarındaki düşüşte başka bir etken olarak öne çıktı.

Tezgah üstü piyasalarda bakır, kurşun, nikel ve çinko fiyatları düşerken, alüminyum fiyatları yüzde 4,2 oranında arttı.

Enerji fiyatlarındaki artışın doların güçlenmesine yol açarak bakır fiyatlarını baskılaması, jeopolitik riskler nedeniyle küresel ekonomik aktivitenin zarar göreceği beklentileri bakır talebini azalttı. Orta Doğu'daki gerilim, alüminyum arzını da riske atıyor.

Katar ve Bahreyn'deki alüminyum üreticilerinin üretimi durdurması, küresel alüminyum üretiminin yüzde 9'unu karşılayan Orta Doğu'dan kaynaklanan arz açığının artmasına neden olabilir.

"Küresel Petrol Arzı, Her Gün 11 Milyon Varil Kaybediyor"

Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Rahmi İncekara, İran'ın petrol sevkiyatını sürdürdüğünü ve bölgede diğer ihracatçıların sevkiyatlarında yüzde 95'ten fazla azalma yaşandığını belirtti. Suudi Arabistan, petrolü boru hattı üzerinden Kızıldeniz'deki Yenbu limanına sevk etmeye başladı.

İncekara, bu boru hattının günlük kapasitesinin 7 milyon varil olmasına rağmen limanın 5 milyon varil işleyebildiğini ifade etti. Birleşik Arap Emirlikleri de kısmen alternatif güzergahları kullanabiliyor.

"ABD, Avrupa ve Asya'dan destek arasa da bu kıtadaki ülkeler riskli operasyonlara temkinli yaklaşıyor. Güvenli geçiş koridorları sağlansa bile gemi trafiğinin temizlenmesi haftalar sürebilir. Enerji altyapısına verilen hasar, ihracatın toparlanmasını daha uzun bir süreye yayabilir. Küresel petrol arzı, her gün 11 milyon varil kaybediyor. Bu nedenle hiçbir ülke bu krizden muaf kalamaz." dedi.

Orta Doğu'dan Kaynaklı Arz Kaybı 17 Milyon Varile Ulaşabilir

Rahmi İncekara, Orta Doğu'daki gelişmelerin küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara neden olduğunu vurguladı. 23 Mart'ta, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın enerji altyapısına yönelik saldırıyı ertelemesiyle Brent petrol fiyatlarının 119 dolardan 96 dolara düştüğünü hatırlattı.

İncekara, karşılıklı restleşmelerin anlaşma umutlarını kırdığını ve petrol fiyatlarının savaşın başlamasından bu yana yüzde 50 arttığını söyledi. Farklı senaryolar üzerinde durarak, Goldman Sachs'in petrol tahminlerini yukarı yönlü revize ettiğini belirtti.

Petrol sevkiyatlarının 6 hafta boyunca normal seviyenin yüzde 5'ine kadar gerilemesi ve takiben bir ay sürecek toparlanma beklendiğini ifade eden İncekara, bu senaryoda Orta Doğu kaynaklı arz kaybının günlük 17 milyon varile ulaşabileceğini ve toplam kaybın 800 milyon varili aşabileceğini belirtti. Uluslararası kuruluşlar, petrol sevkiyatlarında 6 aylık bir aksaklıkta fiyatların varil başına 200 dolara yaklaşabileceğini öngörüyor.