Piyasalar Cuma Gününü Bekliyor: Enflasyonda Artışın Gizli Tehlikeleri

ABD ve İran arasındaki çatışmalar birinci ayını doldururken, hem yerel hem de global enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı artıyor. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, enflasyon görünümünü şekillendiren temel faktör haline gelirken, piyasalar Cuma günü açıklanacak olan enflasyon verilerine odaklanmış durumda.

Ekonomistler, petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki baskıyı yoğunlaştırdığını belirtiyor. Bu durumun, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 22 Nisan'da açıklayacağı Para Politikası Kurulu kararlarında etkili olabileceği ifade ediliyor.

Merkez Bankası, son toplantısında politika faizini yüzde 37 seviyesinde sabit tutarken, jeopolitik gelişmelerin maliyet ve ekonomik faaliyetler üzerinden enflasyon görünümüne etkilerinin yakından izlendiğini vurgulamıştı.

Cuma günü açıklanacak Mart ayı enflasyon verisi ve piyasalardaki son gelişmeleri değerlendiren uzmanlar, beklentilerini paylaştı.

Galatasaray Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ata Özkaya, Mart ayı enflasyonunun yüzde 2,5 seviyesinde gerçekleşeceğini öngörüyor.

Kocaeli Üniversitesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özgür Bayram Soylu, piyasa beklentilerinin aylık olarak yüzde 2,18 ile yüzde 2,58 arasında yoğunlaştığını, ancak üst sınırı zorlayabilecek yüzde 2,52'lik bir enflasyon oranı beklediğini söyledi.

Ahlatcı Holding Strateji Direktörü Tonguç Erbaş, Mart ayı enflasyonunun aylık bazda yüzde 2,60, yıllık bazda ise yüzde 31,71 seviyesinde gerçekleşmesini beklediğini belirtti.

“PETROL NİSAN AYINDAN İTİBAREN ENFLASYONU YÜKSELTECEK”

Galatasaray Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ata Özkaya, enflasyonu yüzde 2,5 beklediğini ifade ederek, şu değerlendirmelerde bulundu: “Enflasyon tek başına faiz kararını değiştirmez. Ancak, artan petrol, petrokimya ve yakıt fiyatları Nisan ayından itibaren enflasyonu önemli ölçüde artıracaktır.

Hanehalkı bu durumu hissedecek ancak resmi enflasyon verisi düşük gelmeye devam edecektir. Enflasyondaki artış hanehalkını Türk Lirası tutmaktan caydırabilir. Ayrıca portföy çıkışı da TCMB’yi Nisan ayında faiz artırmaya zorlayacaktır. Yüzde 2-3 oranında bir faiz artışı bekliyorum. Makro ihtiyati tedbir olarak da bant aralığını genişletebilir.

Enflasyon uzun süreli olarak yükselecektir. Faizler de yüksek seyrettiği için sabit gelirli için zorlayıcı bir dönem devam edecektir. Döviz ihtiyacı artacak ve cari açık yükselecektir. Tahvil faizleri daha da yükselebilir. Bu da bütçe açığını artırarak vergilerin artmasına neden olacaktır.”

3 KRİTİK MADDE

Kocaeli Üniversitesi İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Doç.Dr. Özgür Bayram Soylu, ABD-İran gerilimiyle birlikte;

Brent petrolün 200 dolara doğru yolculuğu,

Hürmüz Boğazı’na ilişkin arz güvenliği endişeleri,

Küresel risk iştahındaki daralma,

Bu üç maddenin enflasyonu doğrudan yukarı çektiğini belirtti.

Soylu, savaşın etkisiyle bozulan fiyatlama davranışının hem maliyet hem de beklenti kanalının dezenflasyon sürecini kesintiye uğratacağını ifade etti.

LOJİSTİK MALİYETLERİ ÇOK HIZLI YANSIYOR

Cuma günü açıklanacak enflasyon için piyasa beklentisi aylık bazda yüzde 2,18 ile yüzde 2,58 arasında yoğunlaşmış olsa da üst sınırı zorlayacak yüzde 2,52'lik bir enflasyon rakamı beklediğini söyleyen Soylu, şöyle devam etti: “

Mart ayı boyunca Brent petrolün 110-115 dolar bandında seyretmesi ve buna bağlı olarak pompa fiyatlarına yansıyan artışlar, ulaştırma grubunda ciddi bir yukarı yönlü baskı oluşturdu.

Ulaştırma, sepetin yaklaşık yüzde 15-17'sini oluşturuyor ve dolaylı etkileri (lojistik maliyetleri) çok hızlı yansıyor. Ramazan ayı öncesi gıda fiyatlarındaki geleneksel hareketlilik ve hizmet sektöründeki (özellikle lokanta ve otel) yüzde 3-4 bandındaki katılık, manşet enflasyonu yukarıda tutan 'yapışkan' unsurlar olmaya devam ediyor.

Dolayısıyla açıklanacak veri, baz etkisinden ziyade maliyet şoklarının fiyatlara ne ölçüde yansıdığını gösterecek kritik bir gösterge olacaktır. Aylık veri yüzde 2,6 ve üzeri bir aylık enflasyonu gerçekleşirse Merkez Bankası'nın likiditeyi daha da artırma seçeneği masada olacaktır.”

“POLİTİKA FAİZİNİN %42 BANDINA ÇEKİLMESİ SÜRPRİZ OLMAZ!

Özgür Bayram Soylu, Merkez Bankası'nın politika faizini son toplantıda sabit tutmasına rağmen piyasayı yüzde 40 ile fonladığını ifade ederek, şöyle devam etti: “Savaş nedeniyle politika faizini artırmak için tetikte bekleyen Merkez Bankası, Mart ayı enflasyonunun beklentilerin üzerinde gelmesi ve savaş belirsizliğinin sürmesi nedeniyle artırım seçeneğini güçlü bir şekilde değerlendirecektir.

Hatta Merkez Bankası'nın 'bekle-gör' stratejisini uzatması ve likidite kanalıyla miktarsal sıkılaştırmaya ağırlık vermesi bekleniyor. Nisan ayı itibariyle indirim patikasına girmesi beklenen Merkez Bankası için politika faizinde değişiklikten ziyade, sıkı duruşun sürekliliği sermaye tarafından bekleniyor.

Enflasyonda belirgin bir iyileşme görülmeden yeni bir indirim yapılmasının çok uzak bir hedef olduğunu söyleyebiliriz. Savaşın maliyet kanalıyla birleşen enflasyon baskısı, politika faizinin yüzde 42 bandına çekilmesini Merkez Bankası'nın kendi iç tutarlılığı açısından sürpriz olmaktan çıkarıp zorunluluk haline getiriyor. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki, politika faizini yarın yüzde 100 yapsak dahi bu enflasyona beklenti ve maliyet kanallı bir çözüm olmayacaktır.

Soylu, küresel enerji fiyatlarındaki artışın, enflasyon üzerinde hem doğrudan hem de gecikmeli ve katmanlı bir etki yarattığını belirterek, bu etkinin üç aşamasını şöyle sıraladı:

Doğrudan etki: Akaryakıt ve enerji fiyatlarındaki artış, ulaştırma grubu üzerinden TÜFE sepetine hızla dahil olur. Bu, hanehalkının hissettiği ilk ve en yakıcı dalgadır.

Üretim kanalı: Özellikle doğalgaz ve LNG fiyatlarındaki tırmanış, sanayinin enerji yoğun kalemlerini etkiliyor. Yİ-ÜFE tarafında biriken bu maliyet yükü, üreticinin dayanma sınırını zorlayan bir eşik oluşturuyor.

Gecikmeli geçişkenlik: Sanayideki maliyet artışları, birkaç aylık gecikmeyle nihai ürün fiyatlarına yansıyor. Bu gecikmeli geçişkenlik, enflasyonun sadece bir ayın sorunu olmadığını, önümüzdeki dönemin de ana karakteri olacağını gösteriyor.

ENERJİ ŞOKUNDAN KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRİNE KADAR

Özgür Bayram Soylu, önümüzdeki dönem enflasyonda risk ve belirleyici unsurları şöyle sıraladı:

Enerji Şoku (Kritik): Petrol fiyatlarının yüksek seyri, maliyet enflasyonunun ana belirleyicisi olmaya devam edecek.

Döviz Kuru Dinamikleri (Yüksek): Ani sıçramalardan ziyade, kademeli değer kaybı enflasyonu daha kalıcı hale getirebilir.

Hizmet Enflasyonu (Orta-Yüksek): Kira ve hizmet fiyatlarındaki katılık, dezenflasyon sürecini yavaşlatan temel unsurlardan biri olmaya devam edecek.

Küresel Tedarik Zinciri ve Jeopolitik Riskler (Orta): Navlun, sigorta ve lojistik maliyetleri fiyatlar üzerinde ek baskı oluşturacak.

Soylu, gelinen noktada Türkiye ekonomisinin klasik bir enflasyon döngüsünden çıkarak, jeopolitik gelişmelerin belirlediği yeni bir enflasyon rejimine girdiğini belirterek, “Türkiye ekonomisi küresel enerji şokları ve jeopolitik fay hatlarının beslediği yeni bir enflasyon rejimi ile karşı karşıyadır

. Bu tabloda en kötümser tahminle yüzde 2,68’lik olası bir Mart verisi, para politikasında 'bekle-gör' dönemini kapatıp, yüzde 42 bandına uzanan çok daha agresif bir sıkılaşma döngüsünü zorlayacağa benziyor.” dedi

ENERJİ FİYATLARI POLİTİKA KARARINDA BELİRLEYİCİ OLACAK

Ahlatcı Holding Strateji Direktörü Tonguç Erbaş, enflasyon verisinden bağımsız olarak TCMB’nin 22 Nisan’da gerçekleştireceği Para Politikası Kurulu toplantısına kadar enerji fiyatlarındaki seyrin belirleyici olacağını söyledi.

Özellikle petrol fiyatlarında yaşanacak gelişmelerin yakından izleneceğini belirten Erbaş, “100 dolar üzerinde kalıcılık sağlayan petrol fiyatları toplantıya kadar devam ederse Merkez Bankası gecelik fonlama faizi olan yüzde 40 seviyesine politika faizini yükseltebilir” dedi.

Erbaş, enerji fiyatlarında olası bir anlaşma ile geri çekilme yaşanması durumunda ise Merkez Bankası’nın Mart ayında benimsediği politika duruşunu koruyarak Haziran ayına kadar mevcut adımlarını sürdürmesinin beklendiğini dile getirdi.

"PETROLDEKİ HER 10 DOLARLIK ARTIŞ YAKLAŞIK %1,2 ORANINDA ENFLASYONA YANSIYOR”

Erbaş, küresel enerji fiyatlarında yaşanan dalgalanmaların, enflasyon üzerindeki etkisine ilişkin şunları kaydetti:

“Doğalgaz fiyatlarındaki artış petrol ile birlikte üretim tarafında maliyetleri artırıyor, bu gelişmede kalıcı üretici fiyat endeksini yukarı çekebilme potansiyeline sahip.

Petrol fiyatlarının ise sadece lojistik maliyetleri açısından değil, bir emtia olma özelliğinden kullanılan çeşitli sektörlerde petrole dayalı ham madde fiyatlarını da yükselttiğinden genel bir maliyet artışının son tüketiciye enflasyon olarak yansımasına neden olabilir.

Ülkemizde her 10 dolar petrol artışının yaklaşık yüzde 1,2 oranında enflasyona yansıması olması beklenebilir.”

EN BÜYÜK RİSK KALICI FİYAT ARTIŞI

Tonguç Erbaş, önümüzdeki dönemde enflasyonun seyri açısından en büyük riskler ve belirleyici unsurları şöyle sıraladı: “Çok net olarak savaş ortamının ne kadar devam edeceği, enerji ürünlerinde fiyat yükselişinin ne kadar kalıcı olacağı ve özellikle lojistik maliyetlerinin hangi seviyede dengeleneceği takip edilmeli.

En büyük riskler burada kalıcı fiyat artışı olacaktır. Bununla birlikte pandemi döneminde yaşadığımız ve adına enflasyon psikolojisi dediğimiz fiyatların ne kadar yükseleceğini tahmin edemediğimizden üreticinin ve perakendecilerin önden fiyat belirlemesinin yaratabileceği suni enflasyon etkisini de unutmamak gerekiyor.”