Prof. Dr. Mehmet Fatih Kılıçlı'dan İyot Kullanımı Uyarısı: Eksikliği Kadar Fazlası da Zararlı

21 Ekim Küresel İyot Eksikliği Bozukluklarını Önleme Günü kapsamında açıklamalarda bulunan Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Fatih Kılıçlı, iyotun vücut fonksiyonları için hayati önem taşıdığını ancak dengeli tüketilmesi gerektiğini belirtti. Tiroid hormonlarının üretimi ve bebek gelişimi üzerinde kritik rol oynayan bu mineralin, eksikliği kadar gereğinden fazla alınmasının da ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği ifade edildi.

İyotun vücut ve bebek gelişimindeki rolü nedir?

Vücutta az miktarda bulunmasına rağmen iyotun oldukça önemli etkileri olduğunu belirten Prof. Dr. Mehmet Fatih Kılıçlı, “İyot, vücutta az miktarda bulunan ancak oldukça önemli etkileri olan bir elementtir. Tiroid hormonlarının yapısında yer alır. Bunun yanı sıra özellikle gebelik ve emzirme dönemlerinde çocuğun hem zihinsel hem de fiziksel gelişiminde önemli rol oynar. Dolayısıyla iyot, yalnızca hormonların üretimi için değil, sağlıklı büyüme ve gelişim açısından da önemli bir mineraldir” ifadelerini kullandı. Yetersiz iyot alımının tiroid hormonlarının üretiminde eksikliğe ve tiroid bezinde nodül oluşumuna neden olabileceği vurgulandı.

Bilinçsiz iyot kullanımı hangi riskleri doğurur?

İyotlu tuz kullanımının hekim tarafından kısıtlanmadığı sürece tavsiye edildiğini belirten Prof. Dr. Kılıçlı, “Hekim tarafından özel bir kısıtlama önerilmediği sürece iyotlu tuz kullanılmasını tavsiye ediyoruz. Ancak burada önemli olan, tuzu fazla tüketmek değil, kullanılan tuzun iyotlu olması ve ölçülü davranılmasıdır” dedi. Lugol solüsyonları gibi takviyelerin bilinçsiz kullanımının Haşimato, Graves, toksik multinodüler guatr ve toksik adenom gibi rahatsızlıkları olan kişilerde tiroid hormon dengesini bozabileceği ve tedavi sürecini zorlaştırabileceği uyarısında bulunuldu.

Prof. Dr. Mehmet Fatih Kılıçlı, 21 Ekim Küresel İyot Eksikliği Bozukluklarını Önleme Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, iyotun gebelik ve emzirme dönemindeki kritik önemine dikkat çekerek, tiroid hastalarının ilaç ve tıbbi görüntüleme işlemleri öncesinde mutlaka uzman görüşü alması gerektiğini belirtti. İyotun dengeli alınması gerektiği, özellikle tiroid rahatsızlığı bulunan bireylerin dışarıdan ek iyot almadan önce endokrinoloji uzmanlarına danışmasının hayati önem taşıdığı kaydedildi.

İyot eksikliği veya fazlalığına bağlı gelişen tiroid sorunları, genellikle hormon düzeylerindeki değişimlerle kendini göstermektedir. Sağlık profesyonelleri, özellikle gebelik döneminde iyot kısıtlamasının hekim onayı olmadan yapılmaması gerektiğini, iyot içeren ilaçlar veya kontrast maddelerin tiroid fonksiyonlarını etkileyebileceği için doktor bilgilendirmesinin zorunlu olduğunu hatırlatmaktadır.

Çıkarılacak sonuç

İyot, insan sağlığı için vazgeçilmez bir mineral olsa da, vücuttaki etkileri "doz bağımlı" bir karakter sergilemektedir. Bu durum, iyotun sadece eksikliğinin değil, kontrolsüz ve yüksek dozda alımının da bir halk sağlığı riski oluşturduğunu kanıtlamaktadır.

Özellikle tiroid hastalığı geçmişi olan bireylerin, beslenme düzenleri ve takviye kullanımları konusunda genel geçer tavsiyeler yerine, kişiselleştirilmiş tıbbi rehberlik almaları gerekmektedir. Sağlıklı bir tiroid fonksiyonu için iyotun "yeterli ve dengeli" tüketimi temel kural olarak kabul edilmelidir.

Muhtemel etkiler

Bilinçsiz iyot takviyesi kullanımı, mevcut tiroid hastalıklarının şiddetlenmesine veya tedavi süreçlerinin aksamasına neden olabilir. Özellikle Haşimato ve Graves gibi otoimmün tiroid rahatsızlığı olan kişilerde, dışarıdan alınan kontrolsüz iyotun hormon seviyelerinde ani dalgalanmalar yaratması beklenebilir.

Gebelik döneminde iyot dengesinin sağlanması, bebeklerde zihinsel ve fiziksel gelişim bozukluklarının önlenmesi açısından olumlu sonuçlar doğurabilir. Öte yandan, tıbbi işlemler öncesi doktor bilgilendirmesi yapılmaması, kontrast maddelere bağlı tiroid krizleri gibi istenmeyen klinik tabloları tetikleyebilir.