Restoranlarda Yeni Düzenlemeler: Bakanlığın Getirdiği Zorunluluklar

Kafeler ve restoranlar için yeni bir dönem başlıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda etiketleme kılavuzunda önemli değişiklikler yaptı. Artık restoran ve kafelerde sunulan yiyeceklerin içerikleri ve enerji değerleri menülerde açıklanmak zorunda. Etiketlerde kullanılan ifadeler için de yeni kurallar getirildi. Bu yeni uygulamalar, hem sektör çalışanları hem de tüketiciler tarafından olumlu karşılandı.

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda etiketleme ve tüketiciyi bilgilendirme konularında kapsamlı düzenlemelere imza attı. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu mart ayında güncellenerek yürürlüğe girdi.

Çocuklara Zararlı Gıda Tasarımlarına Yasak

Yeni düzenlemeyle birlikte, çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimine zarar verebilecek veya şiddeti teşvik edebilecek şekilde tasarlanan gıda ürünlerinin piyasaya sunulması yasaklandı. Bu kapsamda, silah, kafatası, beyin, dudak veya göze benzeyen gıda ve ambalaj şekilleri kullanılamayacak.

Kılavuzda 'krema' kelimesinin kullanımına dair de yeni kurallar getirildi. Tebliğ kapsamı dışında kalan ürünlerde 'krema' ifadesi kullanılmayacak, bunun yerine 'kremsos' gibi tanımlayıcı terimler kullanılacak. Bitki çaylarının hazırlama yöntemlerinin etiket üzerinde açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirildi.

%100 Doğal ve Ev Yapımı İfadelerine Sınırlama

Düzenlemeyle birlikte, etiketlerde yer alan ifadeler için önemli sınırlamalar getirildi. Örneğin, 'yüzde 100 doğal', 'en doğal', 'hakiki' gibi ifadeler yasaklanırken, 'doğal' ifadesi ancak ürün hiçbir katkı maddesi veya ilave bileşen içermiyorsa kullanılabilecek. 'Günlük' ifadesi ise yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabilecek.

Ambalajlı ürünlerde 'taze sıkılmış', 'fırından taze' gibi ifadelerin kullanımı yasaklanırken, aroma içeren ürünlerde gerçek meyve görsellerinin kullanılması da engellendi. Sadece aroma içeren ürünlerde 'aromalı' ifadesinin yer alması zorunlu hale getirildi. Ayrıca, 'peynirli', 'çilekli' gibi ifadelerin yalnızca ilgili bileşenin gerçekten kullanılması halinde yazılabileceği, endüstriyel ürünlerde 'ev yapımı' ifadesinin tamamen yasaklandığı belirtildi.

Menülerde Karekodlu Kalori Bilgilendirme Dönemi

Toplu tüketim yerlerine yönelik düzenleme kapsamında, restoran, kafe ve yemekhane gibi işletmelerde sunulan gıdaların içeriği ve enerji (kalori) değerine ilişkin bilgilerin tüketiciye sunulması zorunlu hale getirildi. Bu bilgiler menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod aracılığıyla paylaşılabilecek. Karekod ile bilgilendirme yapılması durumunda işletmelerin ayrıca müşteriyi bilgilendirmesi gerekecek, talep eden müşterilere ise bilgiler ayrıca sunulacak.

Düzenlemeye uyum sağlamak için işletmelere kademeli süre tanındı. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz'a kadar, aynı ilde 3 ve üzeri şubesi olan işletmelerin 31 Aralık'a kadar, diğer işletmelerin ise içerik bildirimi için 31 Aralık'a kadar, enerji bildirimi için ise 31 Aralık 2027'ye kadar uyum sağlaması gerekiyor.

“İnsanlar Ne Yediğini Bilmeli”

Gıda sektöründe şeffaflığın önemli olduğunu belirten çorbacı çalışanı Feride Özbek, “Günümüzde sağlık sorunları göz önüne alındığında, ne tükettiklerini bilmek, içerik bilgilerine ulaşabilmek sağlık açısından çok önemli. Vatandaşlar bize güvenerek geliyor, ama istedikleri her bilgiye de ulaşabiliyorlar. QR kod uygulaması da geçerli. Çok yerinde bir karar olmuş, hatta geç bile kalınmış. Tüketicilerin ne tükettiğini bilmesi en doğal hakkı” dedi.
Bir restoranda çalışan Murat Deniz ise, “Müşteri için güzel bir uygulama olur. Ne yediğini, ne içtiğini, kaç gram yediğini, alerjik bir şey olup olmadığını bilir. Bazen müşterilerimizin bu konuda talepleri oluyordu. Tüketici ne yediğini içtiğini bilir” şeklinde konuştu.

“Sağlığını Düşünen Bakar”

Gıda sektöründe uzun yıllardır çalışan Tayfun Tatar, “Uygulama güzel, daha kısa sürede yapılsa daha da iyi olur. Ben bildiğim yerlerde yiyorum zaten. Bilinmeyen markaların olduğu yerlerde yemek yememeye çalışıyorum. Vatandaşın çok dikkat edeceğini sanmıyorum. Fiyat 50 liraysa, diğer tarafta olması gereken rakam 120 liraysa 50 liralık yer tercih ediliyor genelde. Ancak uygulamaya bakacak olanlar daha bilinçli, sağlığını düşünen kesim olur” dedi.

Vatandaşlar Uygulamadan Memnun

Hem restoranlardaki hem de ambalajlardaki değişikliklere değinen Emine Yüzyılmaz, “İnsanlar ne yediğini, ne kadar kalori aldığını bilir. Yiyeceklerin içeriği menülere yazılırsa, hangi yağları kullandıklarını, doğal mı yoksa hibrit mi olduklarını bilmek iyi olur. İnşallah yapabilirler. İnsanlar ürünlerini satmak için her şeyi yapıyorlar. Çocukların ne yiyip içeceğine anneleri karar vermeli. Bir çikolata istiyorsa önce içeriğini okuyacak, yararlıysa alacak. Çocuk her şeyi ister ama vermek zorunda değilsin” diye konuştu.

Tüketiciler İçin Faydalı Olacak

Kafe ve restoranlarda hijyene daha fazla dikkat edilmesi ve denetimlerin sıklaştırılması gerektiğini vurgulayan Filiz Süzen, “Tabii ki vatandaşın işine yarayacak. Bu gıdayı yemeniz sağlıklı, ama şu gıdayı yemeniz sağlıklı değil gibi bilgiler verilebilir. Çok iyi olur. Marketlerde ve AVM'lerde denetimlerin artması gerekiyor. Çocuklar ve torunlarımız ne yiyeceklerini bilir. Çocuk yaşta böyle eğitimler alırlarsa iyi olur. Anne ve baba zaten eğitim veriyor ama dışarıda da böyle şeylerle karşılaştıklarında güzel gelişmeler olacağına inanıyorum” dedi.

“İyi Niyetli Ama Yetersiz Kalabilir”

Alınan kararın doğru olduğunu savunan Murat Demirtaş ise, “Ne yediğimizi biliriz, kaç kalori aldığımızı biliriz. Okuyanlar için fark olur diye düşünüyorum. Sadeleşme iyi olur. Çocuklar daha çabuk etkileniyor. Ambalajın görseline dikkat ediyorlar. Nüfus çok fazla. İyi niyetli bir tedbir ama uygulamada çok yeterli olacağını sanmıyorum” dedi.
Mevzuata aykırı faaliyet gösteren işletmeler ‘Denetim Elinde' uygulaması, ‘Alo 174 Gıda Hattı' ve ‘WhatsApp' ihbar hattı üzerinden bildirilebilecek.