Rize mandalinasında tescilli dönem: Dokuz yeni çeşit iklim değişikliğine karşı geliştiriliyor

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ) Ziraat Fakültesi tarafından yürütülen on yıllık bilimsel çalışmalar neticesinde Rize’ye özgü dokuz farklı Satsuma mandalinası çeşidi tescil edildi. RTEÜ Yıldızı, Rizem, Pazarın Yıldızı, Senem, İyiderem, Derepazarım, Kuzey Yıldızı, Erten ve Derin isimleri verilen bu çeşitler için sertifikalı fidan üretimi süreçleri başlatıldı.

Rize mandalinası çeşitleri nasıl geliştirildi?

RTEÜ Ziraat Fakültesi’nden Prof. Dr. Keziban Yazıcı, Rize Gastronomi Günleri kapsamında yaptığı açıklamada, Çaykur’a ait Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü bünyesinde bir gen havuzu oluşturulduğunu belirtti. Türkiye’nin en çok ihraç edilen mandalina türü olan Satsuma üzerinde yürütülen projeler kapsamında, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) ile iş birliği yapılarak Rize mandalinasının Antalya’da da denenmesi ve hasat sezonunun uzatılması hedefleniyor.

İklim değişikliğine dayanıklı mandalina üretimi

RTEÜ ve Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK), Avrupa Birliği destekli bir proje ile iklim değişikliğine karşı dirençli mandalina türleri geliştirmek üzere çalışmalarını sürdürüyor. Prof. Dr. Keziban Yazıcı, kuraklık gibi olumsuz hava koşullarında fidanların kurumamasını sağlamak amacıyla yürütülen bu çalışmaları, “Rize mandalinası dünyanın iklim değişikliğine dayanıklılıkta oluşturacağı stratejinin baş aktörlerinden biridir” sözleriyle değerlendirdi. Dünya genelinde tarımsal ürünlerin korunması için yürütülen gen bankası çalışmalarına paralel olarak, yerel ürünlerin stratejik bir değer olarak korunması gerektiği vurgulandı.

RTEÜ Ziraat Fakültesi, on yıllık bir araştırma sürecinin ardından dokuz yeni Satsuma mandalinası çeşidini tescil ettirerek sertifikalı fidan üretimine geçti. TAGEM ve TENMAK ile yürütülen projelerle hem hasat sezonunun uzatılması hem de iklim değişikliğine karşı dayanıklı tarımsal çeşitliliğin artırılması amaçlanıyor.

Tarımsal ürünlerin tescillenmesi ve sertifikalı fidan üretimi, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili mevzuatları çerçevesinde yürütülmektedir. Üreticiler, tescilli çeşitlere ilişkin teknik detaylara ve fidan temin süreçlerine RTEÜ Ziraat Fakültesi veya ilgili tarımsal araştırma enstitüleri üzerinden ulaşabilirler.

Çıkarılacak sonuç

Rize mandalinası için gerçekleştirilen tescil süreci, yerel tarımsal ürünlerin bilimsel yöntemlerle geliştirilerek ekonomik değerinin artırılabileceğini kanıtlıyor. Özellikle iklim değişikliği gibi küresel risklere karşı yerel gen kaynaklarının korunması ve geliştirilmesi, tarımsal sürdürülebilirlik açısından kritik bir adım olarak öne çıkıyor.

Bu çalışmaların başarıya ulaşması, sadece Rize özelinde değil, Türkiye genelinde mandalina üretiminin iklimsel zorluklara karşı daha dirençli hale gelmesini sağlayabilir. Bilimsel veriye dayalı tarım politikalarının, yerel üreticinin verimliliğini artırarak ihracat potansiyelini güçlendirmesi beklenmektedir.

Muhtemel etkiler

Tescillenen yeni mandalina çeşitlerinin yaygınlaşması, bölgedeki üreticilerin daha dayanıklı ve verimli ürünler elde etmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, Antalya gibi farklı iklim bölgelerinde yapılacak denemeler, mandalina üretim takvimini genişleterek piyasadaki arz dengesini olumlu yönde etkileyebilir.

İklim değişikliğine dayanıklı türlerin geliştirilmesi, uzun vadede kuraklık kaynaklı ürün kayıplarını azaltabilir. Bu durum, tarımsal girdi maliyetlerinin düşmesine ve üreticilerin gelir istikrarının korunmasına katkı sağlayabilir.