Rusya'da Lojistik Savaşı: Wildberries Depolarına Düzenlenen Saldırılar Ticaret Ağını Vurdu

Rusya ile Ukrayna arasındaki askeri çatışmalar, cephe hattının ötesine geçerek sivil ticari lojistik ağlarını da içine alan geniş kapsamlı bir yıpratma savaşına dönüştü. Rusya'nın en büyük e-ticaret platformu olan Wildberries'e ait devasa dağıtım merkezleri ardı ardına düzenlenen hava saldırılarının hedefi oldu. Moskova yakınlarındaki Elektrostal ile Tambov bölgelerinde konumlanan depoların 18 Temmuz'da, güney hattındaki Krasnodar ve Nevinnomıssk tesislerinin ise 22 Temmuz'da vurulmasıyla lojistik zincirinde büyük bir kırılma yaşandı. Gerçekleşen bu saldırılarda en az 9 kişi yaşamını yitirirken, 60'tan fazla sivil yaralanarak hastanelerde tedavi altına alındı.

Stratejik Hedef: Çift Kullanımlı Ürün Sevkiyatı İddiası

Ukrayna ordusunun Rusya topraklarının derinliklerinde gerçekleştirdiği uzun menzilli operasyonlar; daha önce petrol rafinerileri, yakıt terminalleri, askeri üretim tesisleri, hava üsleri ve kritik demir yolu bağlantıları üzerinde yoğunlaşıyordu. Ancak Wildberries depolarının ardı ardına hedef alınması, büyük ticari lojistik merkezlerinin de resmi olarak hedef listesine eklendiğini gösterdi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, söz konusu tesislerde uluslararası yaptırımlar kapsamında yer alan İHA parçaları, askeri navigasyon ekipmanları ile elektronik ve optik sistemler gibi çift kullanımlı ürünlerin depolandığını öne sürdü. Zelenskiy, Rusya'nın bu askeri malzemeleri sivil e-ticaret ağları üzerinden kamufle ederek dağıttığını iddia etti. Buna karşın Ukrayna tarafı, vurulan dört tesiste ele geçirildiği iddia edilen çift kullanımlı ürünlerin miktarına ve sevkiyat detaylarına dair somut bir kanıt sunmadı.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov ise iddiaları kesin bir dille yalanlayarak, vurulan tesislerin tamamen sivil ticari amaçlarla işletildiğini ve bu saldırıların platform üzerinden satış yapan küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) doğrudan zarar verdiğini belirtti. Wildberries kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Tatyana Kim de saldırıların ardından sivil personelin hızla tahliye edildiğini, siparişlerin alternatif lojistik merkezlerine yönlendirildiğini ve hayatını kaybedenlerin yakınları ile yaralılara her türlü maddi ve manevi desteğin sağlanacağını açıkladı.

Dev Tesisler Vuruldu: Tedarik Zinciri ve KOBİ'ler Tehdit Altında

Saldırıya uğrayan dört büyük lojistik merkezinin toplam kullanım alanı 566 bin ila 628 bin metrekare arasında hesaplanıyor. Bu devasa alan, Wildberries'in Rusya genelindeki toplam depolama kapasitesinin yaklaşık yüzde 12 ila 14'üne tekabül ediyor. Özellikle başkent bölgesine hizmet veren Elektrostal tesisinin hasar görmesi, Moskova hattındaki ürün ayrıştırma ve hızlı teslimat süreçleri üzerinde büyük bir baskı oluşturdu. Karadeniz kıyıları, Kuzey Kafkasya ve Rusya'nın güneyindeki geniş tüketici pazarlarına hizmet sunan Krasnodar ve Nevinnomıssk merkezlerinin eş zamanlı olarak hedef alınması ise bölgesel dağıtım kapasitesinin doğrudan zayıflatılmasının amaçlandığını gösteriyor.

Wildberries'in ülke genelinde 200'den fazla lojistik tesise yayılan çok merkezli altyapısı, siparişlerin diğer depolara kaydırılmasını kolaylaştırarak ülke çapında büyük bir tedarik krizinin yaşanmasını engelledi. Ancak şirketin bağımsız satıcıları tüketicilerle buluşturan pazar yeri (marketplace) modeliyle çalışması, depolarda yok olan stokların mali yükünün büyük oranda küçük ve orta ölçekli yerel işletmelere yansımasına neden oldu.

Milyar Dolarlık Hasar ve "Mücbir Sebep" Tartışması

Saldırılardan kısa süre önce, 7 Temmuz'da yürürlüğe giren yeni sözleşme değişikliği ülkede büyük bir hukuki tartışmayı beraberinde getirdi. Wildberries, yaptığı bu güncellemeyle İHA, füze ve topçu saldırılarını "mücbir sebep" kapsamına alarak bu tür olaylarda zarar gören veya yok olan ürünler için hukuki sorumluluğunu sınırlandırdı. Şirket satıcılara doğrudan nakdi tazminat ödemek yerine lojistik kolaylıklar, kredi ötelemesi ve ürünlerin diğer merkezlere ücretsiz aktarılması gibi alternatif destek paketleri üzerinde çalıştığını duyurdu. Bu durum üzerine Rusya Elektronik Ticaret Piyasası Katılımcıları Birliği, hükümete çağrıda bulunarak zarar gören işletmelerin vergi ödemelerinin en az 6 ay süreyle ertelenmesini talep etti.

Rus basınında yer alan finansal analizlere göre, saldırıların yol açtığı toplam doğrudan ve dolaylı zararın 100 milyar ila 150 milyar ruble (yaklaşık 1,2 ila 1,9 milyar dolar) arasında gerçekleşebileceği tahmin ediliyor. Tesislerin yeniden inşa süresi, sigorta kapsamlarının geçerliliği ve kurtarılamayan stok miktarı henüz netleşmediği için nihai maliyet belirlenemedi. Günde 20 milyondan fazla sipariş işleyen Wildberries, Rusya'da milyonlarca tüketici, satıcı, kurye ve depo çalışanını birbirine bağlayan devasa bir platform ekonomisini yönetiyor. Şirketin açıklanan 2025 yılı finansal sonuçlarına göre cirosu bir önceki yıla kıyasla yüzde 49 artarak 6,1 trilyon rubleye, net karı ise yüzde 68 yükselişle 175 milyar rubleye ulaşmıştı. Bu süreçte lojistik yatırımlarına hız veren şirket, toplam depo ağını 5,2 milyon metrekareye çıkarmıştı. Uzmanlar, bu tür stratejik ticari merkezlerin hedef alınmasının, Rusya'daki sigorta, ulaştırma, depolama ve özel güvenlik maliyetlerini kalıcı olarak artıracağını öngörüyor.