Sigara Kullanıcılarına Akciğer Kanseri Uyarısı: Taramalar Hayat Kurtarıyor

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Murat Kıyık, hem Türkiye'de hem de dünya genelinde akciğer kanserinin en yaygın ölüm sebeplerinden biri olduğuna dikkat çekerek, uzun süre sigara içen kişilerin düzenli taramalardan geçmesinin önemine vurgu yaptı. Kıyık, erken teşhisin tedavi şansını artırdığını ifade etti ve "20 yıl boyunca günde bir paket sigara içen, 50-77 yaş aralığındaki bireyler yüksek risk grubunda yer alıyor. Bu kişilere düşük doz bilgisayarlı tomografi uygulandığında, 100 kişiden 4'ünde erken evre akciğer kanseri tespit edilebiliyor" dedi.

Antalya'da gerçekleştirilen 11. Uluslararası Katılımlı Akciğer Sağlığı Kongresi'nde konuşan Dr. Murat Kıyık, akciğer kanseri vakalarının ve ölüm oranlarının korkutucu boyutlarda olduğunu belirtti. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 2,5 milyon kişinin akciğer kanserine yakalandığını, bunlardan 1,8 milyonunun hayatını kaybettiğini söyledi. Türkiye'de ise her yıl 50 bin yeni vaka tespit edilmekte ve bu vakaların 35 bini ölümle sonuçlanmakta.

"Akciğer Kanseri, Ölüm Sıralamasında İlk Sırada"

Kıyık, akciğer kanserinin hem Türkiye'de hem de dünya genelinde kanser kaynaklı ölümler arasında ilk sırada yer aldığını vurguladı. Tarama programlarının amacının, hastalığı henüz oluşmadan önlemek ve erken evrede yakalayarak tedavi şansını artırmak olduğunu belirtti. "Dünya genelinde her yıl 2,5 milyon akciğer kanseri vakası görülüyor ve bu vakaların 1,8 milyonu ölümle sonuçlanıyor. Türkiye'de ise her yıl 50 bin yeni vaka tespit ediliyor ve 35 bin kişi hayatını kaybediyor. Bu yüzden akciğer kanseri, kanserler arasında ölüm sıralamasında birinci sırada" dedi.

Kıyık, koruyucu hekimliğin önemine işaret ederek, akciğer kanseri taramalarının bu alanda önemli bir adım olduğunu kaydetti.

Risk Gruplarının Belirlenmesi

Hekimlerin, akciğer kanseri taramalarını belirli kriterlere göre yaptıklarını belirten Kıyık, "Akciğer kanseri taramaları, koruyucu hekimlik açısından büyük önem taşıyor. Risk gruplarını belirleyerek, bu kişilere yönelik taramalar gerçekleştiriyoruz. 20 yıl boyunca günde bir paket sigara içen ve 50-77 yaş aralığında olan bireyler, akciğer kanseri açısından en yüksek risk grubunu oluşturuyor" şeklinde konuştu.

Kıyık, bu yaş grubunda yer alan ve uzun süre sigara içen kişilere düşük doz bilgisayarlı tomografi önerildiğini, bu yöntemin hem radyasyon maruziyetini azalttığını hem de kanserin erken evrede tespit edilmesine imkan sağladığını belirtti. "Bu yaş grubundaki sigara kullanıcılarına düşük doz bilgisayarlı tomografi uyguluyoruz. Böylece hem radyasyona maruziyeti azaltıyor hem de akciğer kanserini başlangıç aşamasında tespit ederek tedavi şansını artırıyoruz. Ayrıca bu taramalar, sigara içen kişilere sigaranın risklerini bir kez daha hatırlatıyor ve sigarayı bırakmaları için bir motivasyon kaynağı oluşturuyor" dedi.

"100 Kişiden 4'ü Erken Tanı Alıyor"

Kıyık, tarama programlarının yalnızca kanseri değil, sigara kullanımının yol açtığı diğer akciğer hastalıklarını da ortaya çıkarabildiğine dikkat çekti. Erken teşhisin birçok fayda sağladığını belirterek, "Bu taramalar sayesinde, 100 kişiden 4'üne erken evrede akciğer kanseri tanısı konabiliyor. Ayrıca, sigara nedeniyle ortaya çıkan diğer akciğer hastalıkları da tespit edilebiliyor. Kişi başlangıç aşamasında bir enfeksiyonla karşılaşmış olabilir. Sigara kullanımıyla ilişkili KOAH veya interstisyel akciğer hastalığı gibi durumlar da saptanabiliyor ve bu hastalıkların önüne geçilebiliyor" dedi.

"Araç Bakımı Gibi Kendi Sağlıklarına da Özen Göstersinler"

Kıyık, tarama sisteminin yaygınlaştırılmasının önemini vurguladı ve sigara içen bireylerin sağlık kontrollerini aksatmaması gerektiğini söyledi. "Avrupa ve Amerika'da yaygın olan akciğer kanseri tarama programlarının ülkemizde de rutin hale gelmesi gerekiyor. Şu anda yaygın değilse bile, sigara içen bireylerin bir an önce sigarayı bırakması ve sağlık taramalarını aksatmaması lazım. Tıpkı araçlarını düzenli bakıma götürdükleri gibi, kendileri de sağlık kontrollerini ihmal etmemeli. Ayrıca devletimizin sunduğu sigara bırakma polikliniklerinden de faydalanabilirler" diye ekledi.

Genç Yaşta Sigara Başlamanın Tehlikeleri

Dr. Murat Kıyık, Türkiye'nin genç yaşta sigara kullanım oranlarının yüksek olduğu ülkelerden biri olduğunu ve bu durumun diğer ülkelerle benzerlik gösterdiğini belirtti. Rusya, Sırbistan ve Macaristan gibi ülkelerde de genç yaşta sigara kullanımının yaygın olduğunu söyledi. Kıyık, sigaraya erken yaşta başlanmasının riskleri artırdığını ve tarama yaş aralığının ortalama veriler üzerinden belirlendiğini söyledi. Ancak, genç yaşta sigara içmeye başlayan bireylerin de ciddi bir risk altında olduğunu vurguladı.

Kıyık, "Dünya genelinde bazı ülkelerde, özellikle Türkiye'de genç yaşta sigara kullanım oranı oldukça yüksek. Benzer durumlar Rusya, Sırbistan ve Macaristan gibi ülkelerde de görülüyor. Ne kadar erken yaşta sigara içmeye başlanırsa, risk o kadar artıyor. Tarama grubu olarak 50-77 yaş aralığını belirlemiş olsak da, erken yaşta sigaraya başlayanların da dikkatli olması gerekiyor. 15 yaşında sigara içmeye başlamış biri, 20 yıl sonra 35 yaşında akciğer kanseri riski taşıyor" dedi.

"14 Yaşında Başladı, 34 Yaşında Kaybettik"

Genç yaşta sigara kullanımının ne denli tehlikeli sonuçlar doğurabileceğine dair örnekler veren Kıyık, genç akciğer kanseri vakalarıyla sık karşılaştıklarını söyledi. Kıyık, "Tarama grubunu 50-77 yaş aralığı olarak belirledik fakat erken yaşta sigaraya başlayanlar da dikkatli olmalı. Genç yaşta akciğer kanseri olan birçok hastamız var. Öyle ki, bir hastamın oğlu akciğer kanseriydi ve 34 yaşında hayatını kaybetti. 14 yaşında sigara içmeye başlamıştı ve maalesef 3 yıl sonra kaybettik" diye konuştu.

"Pulmoner Emboli Sessiz Tehlike"

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nuri Tutar, akciğer damarına pıhtı atması olarak bilinen pulmoner embolinin, kalp krizi ile karıştırılabilen ve ani ölümlere neden olabilen ciddi bir durum olduğuna dikkat çekti. Tutar, "Pulmoner emboli, genellikle kalp krizi sanılan ancak akciğer damarına pıhtı atması sonucu ortaya çıkan bir durumdur ve ani ölümlere yol açabilir. Göğüs ağrısı, öksürük, balgam, ateş ve kanlı balgam gibi belirtilerle kendini gösterir ve bu yüzden hayati risk taşır" dedi.

Prof. Dr. Tutar, "Akciğer damarına pıhtı atması, sessiz ölüme neden olabilen bir durumdur. Genellikle kalp krizi zannedilen göğüs ağrısının sebebi pulmoner emboli olabilir. Bu durum göğüs ağrısına neden olur ve beraberinde öksürük, balgam, ateş ve kanlı balgam şikayetleriyle doktora başvurulabilir" diye konuştu.

Hareketsizlik ve Uzun Yolculuk Uyarısı

Tutar, uzun süre hareketsiz kalan bireylerde pulmoner emboli riskinin daha yüksek olduğunu belirtti. Pıhtının genellikle bacak toplardamarlarında oluştuğunu ve daha sonra akciğer damarlarına ilerleyerek damarlanmayı bozduğunu ifade etti. "Özellikle uzun süreli yolculuklarda, hareketsiz kalan bireylerde pıhtı oluşabilir. Bacaklardaki toplardamarlarda pıhtı oluşur ve bu pıhtı daha sonra akciğer damarına ilerler, bu da damar tıkanıklığına neden olur. Bu tür durumlarda kan sulandırıcı tedaviler uygulanır. Ancak en önemli adım, hastalıktan şüphelenmektir" dedi.

"Kalp Krizi Zannedildi, Pulmoner Emboli Çıktı"

Prof. Dr. Tutar, yakın zamanda üniversitede yaşanan bir vakayı örnek göstererek pulmoner embolinin ne kadar sinsi ve tehlikeli olabileceğini anlattı. "Kısa süre önce üniversitemizde bir onkoloğun eşi, göğüs ağrısı şikayetiyle acile başvurdu ve kalp krizi şüphesiyle anjiyo yapıldı. Ancak yapılan incelemeler sonucunda akciğer damarına pıhtı atmış olduğu anlaşıldı ve hasta kaybedildi" dedi.

İki Saatte Bir Mola Verin

Özellikle uzun yolculuk yapanlar, hareketsiz kalanlar ve doğum kontrol hapı kullanan kadınlar için risklerin daha yüksek olduğunu belirten Tutar, korunma açısından basit ama etkili önlemlerin önemine vurgu yaptı. "Uzun yolculuklar sırasında iki saatte bir mola vermek önemli. Doğum kontrol hapı kullanan kadınlar da risk altında olabilirler. Bu yüzden dikkatli olunmalı" dedi.