Sırbistan'da Erken Genel Seçim: 6,4 Milyon Seçmen Yeni Parlamentoyu Belirlemek İçin Sandık Başında

Sırbistan'da 250 sandalyeli Ulusal Meclis üyelerini belirlemek üzere düzenlenen erken genel seçimler için oy verme işlemi bugün yerel saatle 07.00'de başladı. Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK) verilerine göre, 6 milyon 450 bin 523 kayıtlı seçmen, ülke genelinde ve yurt dışında kurulan 8 bin 392 sandıkta oy kullanma hakkına sahip bulunuyor. Seçimlerde parlamentoda çoğunluğu sağlamak için 126 milletvekili koltuğuna ulaşılması gerekiyor.

Seçim sisteminin işleyişi ve aday listeleri nelerdir?

Sırbistan'daki seçimler, tek seçim bölgesinde kapalı liste usulüyle nispi temsil sistemine göre gerçekleştiriliyor. Yüzde 3'lük seçim barajının uygulandığı sistemde, ulusal azınlık listeleri bu barajdan muaf tutuluyor. Oy pusulasında yer alan 18 listeden 9'u ulusal azınlık statüsünde yarışırken, Sırp İlerleme Partisi (SNS) öncülüğündeki "Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan" listesi ile Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) öncülüğündeki "Ivica Dacic-İstikrar Faktörü" listesi öne çıkan oluşumlar arasında bulunuyor. Ayrıca öğrencilerin desteklediği ve birinci sırasında Ilija Srdanovic'in yer aldığı "Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor" da seçimlerde dikkat çeken bir diğer yapı olarak yer alıyor.

Seçim süreci hangi koşullarda gerçekleşiyor?

Novi Sad'daki tren istasyonunda 1 Kasım 2024 tarihinde beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan ve yaklaşık 2 yıldır süren öğrenci protestolarının gölgesinde sandığa gidiliyor. Sorumluların yargılanması ve şeffaflık talepleriyle ülke çapına yayılan protestoların ardından yapılan bu seçim, eylül ayında Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Aleksandar Vucic'in parlamentonun feshine ilişkin kararı imzalamasıyla sürece dahil oldu. Yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırırken, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) gözlemcileri süreci yakından takip ediyor.

Sırbistan genelinde 6,4 milyonu aşkın seçmen, 250 üyeli yeni parlamentoyu belirlemek için bugün yerel saatle 20.00'ye kadar oy kullanabilecek. 18 farklı listenin yarıştığı seçimlerde, iktidardaki Sırp İlerleme Partisi ile öğrenci hareketlerinin desteklediği listeler arasındaki rekabet öne çıkıyor. Yurt dışındaki sandıklarda da eş zamanlı devam eden süreç, Orta Avrupa saatine göre 07.00-20.00 saatleri arasında yürütülüyor.

Sırbistan'da seçim sonuçlarının kesinleşmesinin ardından yeni hükümetin kurulması süreci başlayacak. Seçmenler, oy kullanma işlemleriyle ilgili her türlü bilgi ve itiraz süreçleri için Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu'nun (RIK) resmi duyurularını takip edebilir. Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından parlamentodaki sandalye dağılımına göre koalisyon görüşmeleri veya hükümet kurma çalışmaları gündeme gelecek.

Çıkarılacak sonuç

Seçimler, Sırbistan'da son dönemde yaşanan toplumsal huzursuzlukların ve protestoların sandığa yansıması açısından kritik bir eşik oluşturuyor. Özellikle Novi Sad'daki facia sonrası yükselen şeffaflık talepleri, seçmen davranışlarını doğrudan etkileyen bir faktör olarak öne çıkıyor.

Kamuoyu araştırmalarının iktidar bloğu ile öğrenci listesi arasında yakın bir yarışa işaret etmesi, seçmenlerin mevcut yönetim anlayışı ile değişim beklentisi arasında bir tercih yapacağını gösteriyor. Vucic'in seçim sonuçlarını kabul edeceğine dair beyanı ise demokratik süreçlerin işletilmesi noktasında bir taahhüt olarak değerlendiriliyor.

Muhtemel etkiler

Seçim sonuçları, Sırbistan'ın iç siyasi dengelerini ve önümüzdeki dönemde izlenecek kamu politikalarını belirleyebilir. Özellikle protestoların merkezinde yer alan şeffaflık ve yargı süreçleri konusunda yeni parlamentonun alacağı kararlar, toplumsal barışın tesisi açısından belirleyici olabilir.

Yurt dışındaki seçmenlerin katılımı ve uluslararası gözlemcilerin raporları, ülkenin demokratik standartlarına yönelik uluslararası algıyı etkileyebilir. Seçimden çıkacak tablo, koalisyon hükümeti kurulması ihtimalini gündeme getirerek siyasi karar alma süreçlerinde uzlaşma arayışlarını zorunlu kılabilir.