Tarım Arazilerindeki Kaçak Yapılar İçin Yıkım Kararı Uygulanacak

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu yönetmelik, Türkiye'nin toprak ve arazi varlığının korunması ve kullanımıyla ilgili usul ve esasları düzenlemektedir.

Yönetmelik kapsamında, tarımsal amaçlarla kullanılan yapılar ve tarım dışı arazi kullanımları için izin alınması zorunlu hale geliyor. İzin alınmadan yapılan tüm yapılar yıkılacak ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi belediyeler veya il özel idareleri tarafından sağlanacak. İlgili belediye veya il özel idaresi, bir ay içinde yıkımı gerçekleştirecek ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesini temin edecek.

Hakkında yıkım kararı alınmasına rağmen bir ay içerisinde yıkılmayan yapılar, Bakanlık tarafından yıkılabilir ya da yıktırılabilir. Hukukçular, Anadolu Ajansı muhabirine verdikleri açıklamalarla yönetmeliğe dair merak edilen detayları paylaştı.

“Tarım alanlarına kaçak villa ve bungalov yapılamayacak”

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel, 2005 yılında yürürlüğe giren Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun amacının “toprak yapısını ve tarımsal arazileri korumak ve sürdürülebilir şekilde işlemek” olduğunu belirtti.

Yüksel, son yıllarda tarımsal alanlar ile orman veya meralarda kaçak yapılaşmanın arttığını, özellikle Kovid-19 döneminde bu alanlara bağ evi, köy evi, kooperatif hissesi, kulübe, çiftlik evi ve bungalov gibi yapıların yoğun olarak yapıldığını ifade etti ve şu şekilde devam etti:

“İzinsiz yapılan ve 'tarım alanı gecekonduları' olarak adlandırılan bu plansız yapıların, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının tüm uyarılarına rağmen alınıp satıldığını görüyoruz. 2017'de çıkarılan yönetmelik tarım arazilerindeki işgal ve kötü kullanımı engelleyememiştir. Bu nedenle iki yeni yönetmelik yayımlanmıştır. Artık tarım alanlarında bina, apartman, villa, imalat iş yeri, köy evi, çiftlik evi ve bungalov gibi yapılar yapılamayacak. Sadece 2005’teki kanundan önce yapılmış binaların kazanılmış hakkı bulunuyor.”

Yönetmelikte izin verilen yapı türleri neler?

Ali Yüksel, yeni yönetmelikle tarımsal amaca yönelik yem, depolama ve saklama tesislerine, bozulacak ürünlerin işlendiği tesislere, tarımsal işlemeyi desteklemek amaçlı bağ evlerine ve enerji ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılan küçük çaplı güneş enerji santrali tesislerine izin verildiğini belirtti. “En verimsiz arazilerde tarım dışı olabilecek maden işletmeleri ve enerji tesisleri ise özel izinle yapılabilecektir. Buna göre, izinli yapılmış bağ evleri hariç diğer konaklama amaçlı yapılar kaçak duruma düşmüştür.”

Tarım dışı kullanım amaçlı talepler için Toprak Koruma Kurulu kararı gerektiğini vurgulayan Yüksel, kuru marjinal tarım arazilerinde yapılacak tarım dışı kullanım taleplerinin valilik tarafından izne bağlanacağını söyledi.

Kaçak yapılar yıkılacak, para ve hapis cezası uygulanacak

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Yüksel, yönetmeliğe aykırılık halinde kaçak yapının yıkılacağını ve para ile hapis cezası uygulanacağını belirterek, “Kaçak yapıyı yıktırmak belediye ve kaymakamlıkların görevidir. Bunların işlem yapmaması halinde Bakanlık kendisi de yıkabilecektir. İlgili plan ve projelere aykırı hareket edilmesi durumunda bozulan arazinin her metrekaresi için idari para cezası uygulanacak ve projeye uygunluk sağlanması için azami iki ay süre verilecektir.” ifadelerini kullandı.

Sürenin sonunda aykırı kullanımların devam etmesi durumunda faaliyetin durdurulacağını ve idari para cezasının üç katı olarak uygulanacağını vurgulayan Yüksel, arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi için yıkım ve temizleme masraflarının sorumlulardan tahsil edileceğini, bu bedelin bazı şartlarda yüzde 100 fazlasının alınacağını anlattı.

Yüksel, bu bedelin tahsil edilememesi durumunda belediyelere ve il özel idarelerine devletten yapılacak ödemelerden kesinti uygulanacağını kaydederek, yönetmeliğe uyulduğu ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirildiğinin belirlenmesi halinde sınırlamaların ve hak mahrumiyetlerinin ortadan kalkacağını bildirdi.

Ali Yüksel, “Tarım arazilerini yönetmeliğe aykırı şekilde bölerek ya da çok hisseli hale getirerek satışına aracılık eden emlak firmaları da, izinsiz yapı ve tesislerin inşasına ve projesine destek veren mühendis ve mimar gibi kişiler de ceza alacak.” şeklinde konuştu.

Araziler adeta gizli bir şekilde imara açılıyor

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz, burada amacın “tarımsal alanların korunması ve mevzuata aykırı yapılaşmanın tarımın önünü kesmemesi” olduğunu belirterek, yönetmeliğin kırsal alanlarda yapılabilecek yapı türlerini, ölçüleri ve kullanım amaçlarını tanımladığını söyledi.

Son yıllarda Türkiye'de turizm, şehircilik ve tarımsal amaçlı arazilerin kullanımıyla ilgili yasaların göz ardı edilmesiyle imar mevzuatına aykırı bazı uygulamaların ortaya çıktığını belirten Kiraz, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ekolojik tarım arazilerindeki yapıların yanı sıra tarım arazilerinde son dönemde örnekleri artan hobi bahçeleri veya bungalovlarla imar mevzuatının delindiğini ve bu arazilerin adeta gizli bir şekilde imara açıldığı görülüyor. Bu durumlar turizm amaçlı arazilerin turizm yönünden, tarım arazilerinin de tarımsal amaçlı kullanımdan uzak kalmasına yol açıyor ve mevzuata aykırı durum ortaya çıkıyor. Son dönemde turizm imarlı bir yerde konut amaçlı uygulama varsa Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarımsal amaçlı kullanım varsa Tarım ve Orman Bakanlığı, bunları 'bypass' etmek isteyenlere karşı da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı adeta ‘milli bir dava’ yürütüyor. Üç bakanlık tarafından özellikle Çanakkale ve Balıkesir’de imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın önünü kesecek şekilde son 2 yılda genelgeler yayımlandı ve bu illerde imar mevzuatına aykırı yapılaşma engellendi.”

Arazilerdeki yapılaşma izni valiliklerden ya da il özel idarelerden öğrenilebilir

Ali Güvenç Kiraz, yönetmeliğin tarımsal amaçlı kullanım dışı yapılaşma konusunda esasları düzenlediğini, yeni bir kurul oluşumunu getirdiğini ve istisnai kullanımların (jeotermal, savunma, madencilik gibi) sınırlarını çizdiğini anlattı.

Artık tarım arazilerinde kurulu tüm hobi bahçesi veya bungalov tarzındaki yapıların kanuna ve yönetmeliğe aykırı kabul edileceğini vurgulayan Kiraz, şu uyarılarda bulundu:

“Buna devam edenler idari para cezaları ve yıkım kararları dışında 3 katına kadar para cezası ile karşı karşıya kalacak, aleyhlerinde Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak ve kamu davası açılacaktır. Bugünden itibaren vatandaşların bu tür yapıları varsa eski hale getirmelerini, bizzat kendilerinin yıkmalarını ve bu tür yapıları satışa çıkarmamalarını, ilanda/satışta olan yapıları da vatandaşlarımızın almamalarını önermekteyiz. ‘Ben bunu bilmiyordum’ denilmesi idari para cezası veya soruşturmalardan kurtaramayacaktır. Arazisini tarımsal amaçlı kullanan tüm vatandaşlar bu arazilerde ne şekilde yapılaşma izni olduğunu valiliklerden ya da il özel idarelerden öğrenebilir. Kimsenin bu tür araziler için bir af beklentisi içerisinde olmaması gerekiyor.”