Tek Kullanımlık Plastiklerin Yerini Doğa Dostu Alternatifler Alıyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, tek kullanımlık plastiklerin aşamalı olarak yasaklanmasını ve yerine daha çevre dostu kağıt ve ahşap ürünlerin kullanılmasını içeren bir düzenlemeyle önemli bir adım atmaya hazırlanıyor. Uzun vadeli hedef ise cam, metal ve porselen gibi tekrar kullanılabilir ürünlerin yaygınlaştırılması.

Sıfır Atık Hareketi'nin bir parçası olarak, Bakanlık, 81 ilde Depozito Yönetim Sistemi'ni genişleterek plastik, cam ve alüminyum içecek kaplarının geri dönüşümünü artırmayı hedefliyor. Bu yeni düzenleme, çevreye yönelik önemli bir girişimi daha beraberinde getiriyor.

Bu adım kapsamında, su kaynakları ve çevreye ciddi zarar veren tek kullanımlık plastiklerin kullanımına son verilecek. Bakanlık, bu ürünlerin kullanımını sona erdirmek için yeni bir yönetmelik taslağı hazırlıyor ve bu taslak önümüzdeki günlerde çeşitli kurumların görüşlerine sunulacak. Sivil toplum ve sektör temsilcilerinin katkıları ile son hali verilecek olan bu yönetmeliğin yıl sonuna kadar yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubukları, tabaklar, genleştirilmiş polistiren (EPS) gıda kapları, içecek kapları ve bardaklar, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi ürünlerin piyasadan çekilmesiyle yıllık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri karbon salımı azaltılacak ve 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanacak.

Cam, Metal ve Porselen Ürünlerin Kullanımı Artırılacak

Tek kullanımlık plastiklerin yerine, vatandaşlar daha çevre dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatiflere yönlendirilecek. Plastik veya EPS kaplar yerine kağıt kaplar, köpük bardaklar yerine kağıt bardaklar, plastik balon çubukları yerine ahşap çubuklar gibi alternatifler sunulacak.

Plastik karıştırıcı kaşıkların yerine ahşap veya kağıt karıştırıcılar, plastik çatal, bıçak ve kaşıklar yerine ahşap çatal bıçaklar, plastik pipetler yerine karton pipetler, plastik bardaklar yerine kağıt bardaklar, plastik gıda taşıma kapları yerine kağıt kaplar kullanılmaya devam edecek.

Bakanlığın en önemli hedefi ise Sıfır Atık hareketi doğrultusunda tek kullanımlık yerine çoklu kullanıma uygun ürünlerin yaygınlaştırılması olacak. Böylece kağıt ve ahşap tek kullanımlık ürünler yerini uzun ömürlü cam, metal ve porselen gibi çoklu kullanıma uygun alternatiflere bırakacak.

Avrupa'da Tek Kullanımlık Plastikler Yasaklanıyor

Bilimsel araştırmalara göre, dünya genelinde üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40'ı tek kullanımlık ürünlerden oluşuyor. Yetersiz atık yönetimi uygulamaları, bu plastiklerin büyük çoğunluğunun doğaya karışmasına neden oluyor.

Denizlerdeki çöpün yüzde 80'ini tek kullanımlık plastik ürünler ve plastik içeren balıkçılık ekipmanları oluşturuyor. Yüzyıllar boyunca doğada yok olmayan plastik atıkların, doğal yaşam üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek için hükümetler yeni politikalar geliştiriyor.

Avrupa Birliği (AB), 2019 yılında kabul ettiği "Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi" ile belirli tek kullanımlık plastik ürünlerin 27 AB ülkesinde piyasaya sürülmesini yasaklama veya ciddi şekilde sınırlandırma kararı aldı. Türkiye de bu alanda tüm paydaşlarla iş birliği içinde yeni bir yönetmelik hazırlığında.