Teknoloji Devleri Mahkeme Kararlarıyla Karşı Karşıya

İSMAİL ŞAHİN / İSTANBUL - Kaliforniya'nın Los Angeles kentinde bir mahkeme, Instagram ve YouTube'un bağımlılık yaratmak üzere tasarlanmış olduğunu ve çocukların korunması konusunda ihmalkar davrandığını belirterek, bu sosyal medya platformlarının sahiplerine 6 milyon dolar tazminat ödemesi yönünde hüküm verdi.

Yasal Koruma Tartışmalı

Meta ve Google, Kaley isimli genç bir kadına bu tazminatı ödemeye mahkum edildi. Bu dava, sektördeki benzer binlerce dosya için de örnek teşkil ediyor. TikTok ve Snap gibi diğer sosyal medya devleri de benzer davalarla karşılaşabilir. Özellikle TikTok ve Snap, Los Angeles'taki davada sanık olarak yer almış, ancak davanın başlamasından önce anlaşmaya varmışlardı. Eğer bu karar emsal kabul edilirse, 2025 yılına kadar 500 milyar dolar gelir elde eden bu şirketler için büyük bir dava yükü oluşabilir. Bilişim hukuku uzmanı Gökhan Ahi, bu kararı sosyal medya şirketlerinin kullanıcı davranışını etkileyen algoritmalar geliştiren dijital ürünler olarak değerlendirilmesi açısından önemli bulduğunu belirtti. ABD'de teknoloji şirketlerini koruyan “Section 230” yasasına rağmen, bu kararın yeni bir hukuki yol açtığını ifade etti. Artık platformların işleyişi de mahkemelerde tartışılabilir.

Muhtemel Milyar Dolarlık Dava Maliyeti

Gelecekte açılabilecek davaların toplam maliyetinin yüz milyarlarca doları bulabileceği tahmin ediliyor. Davada yüzde 70 sorumlu tutulan Meta'nın hisseleri karar sonrası yüzde 8 düşerek 1.51 trilyon dolarlık piyasa değerinden 121 milyar dolar kaybetti. Google hisseleri de yüzde 3 azalarak 3.49 trilyon dolardan 103 milyar dolar kaybetti. Bunun yanı sıra, New Mexico'da görülen başka bir davada Meta'ya 375 milyon dolar ceza verilmesi, şirket üzerindeki hukuki baskının arttığını gösteriyor.

Çocukları Ekrandan Koruma Yolları

1- Gerçekçi olun: Alışkanlıkları değiştirmek zaman alabilir; bu yüzden kademeli bir yaklaşım izleyin.

2- Sürece dahil edin: Çocuklarla kuralları belirlerken onları da sürece katın.

3- Fırsata çevirin: Sosyal medya platformlarını tartışarak çocukların farkındalığını artırın.

4- İyi örnek olun: Çocuklar ebeveynlerini örnek alır; siz de sosyal medya kullanımızda dengeli olun.

5- Panik yapmayın: Teknolojinin doğru kullanımı öğrenme ve yaratıcılığı artırabilir.

Tütün Şirketleriyle Benzerlik

Sosyal medya şirketlerinin kullanıcıları ekranda uzun süre tutmak için “sonsuz kaydırma” ve “kişiselleştirilmiş algoritmalar” kullandığı belirtiliyor. Bu nedenle, uzmanlar bu süreci tütün endüstrisine karşı açılan davalara benzetiyor. Tütün firmalarının davalar sonucunda ürün içeriklerinde değişiklik yapması gibi, sosyal medya platformlarının da benzer bir dönüşüm geçirmesi bekleniyor.

Hukuk Ekiplerinin Büyümesi

Teknoloji devleri, artan dava yükü nedeniyle hukuk ekiplerini genişletiyor. 1998'de kurulan Google, başlangıçta sadece bir avukata sahipken, 5 yıl içinde bu sayı 100'e ve günümüzde 900'ün üzerine çıktı. Bu, şirketin AB tarafından verilen cezalarından kaçınmasını sağlamadı. İşte teknoloji devlerinin avukat sayıları:

■ Google: 900+ avukat

■ Meta: 700+ avukat

■ X: 400+ avukat

■ TikTok: 300+ avukat

■ Snap: 200+ avukat

İngiliz Hükümetinden Ekran Süresi Kılavuzu

İngiliz hükümeti, 5 yaş altı çocukların ekran sürelerini azaltmaları için “Hayata En İyi Başlangıç” adlı bir rehber yayımladı. Rehberde, “2 yaş altı çocuklar, iletişim becerilerini geliştiren etkinlikler dışında ekran başında yalnız bırakılmamalı, 3-5 yaş grubundakilerin ekran süresi 1 saatle sınırlı tutulmalı” önerileri bulunuyor. İngiltere'de her dört aileden biri, çocukların ekran süresini kısıtlamakta zorlanırken, 2 yaş altındaki çocukların yüzde 98'inin ekran süresinin kontrol edilemediği belirtildi. Ayrıca, 4 yaşındaki çocukların yüzde 28'inin kitap sayfası çevirmek yerine ekrana dokunarak sayfa değiştirmeye çalıştığı için okula başlamakta zorlandığı ifade edildi. Başbakan Keir Starmer, “Dijital çağda ebeveynlik zorlu bir süreç. Hükümetimiz bu konuda ailelerin yanında olacak” dedi. ● AA