TİMBİR’den İnternet Medyası İçin Tarihi Adım: Yapay Zekâ Anayasası Görüşe Açıldı

Türk İnternet Medya Birliği (TİMBİR), dijital habercilik dünyasında çığır açacak önemli bir adım atarak yapay zekâ teknolojilerinin kullanım sınırlarını belirleyen kapsamlı bir etik rehber taslağı hazırladı. Toplam 6 bölüm ve 32 maddeden oluşan “İnternet Medyası Yapay Zekâ Kullanımı Etik İlkeler Rehberi Taslağı”, sektör temsilcileri, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarının değerlendirmesine sunuldu. Sektörde adeta bir "Yapay Zekâ Anayasası" işlevi görmesi hedeflenen bu vizyoner çalışma için paydaşlar, önerilerini 15 Ekim 2026 tarihine kadar iletebilecek.

Dijital Gazetecilikte Yeni Dönem: Editoryal Bağımsızlık ve İnsan Kontrolü

TİMBİR Genel Başkanı Dr. Süleyman Hasan Basa imzasıyla duyurulan rehber taslağının en temel kırmızı çizgisi, editoryal süreçlerde son kararın ve sorumluluğun her zaman insanda kalması olarak belirlendi. Yapay zekânın habercilik faaliyetlerinde yalnızca yardımcı bir enstrüman olarak konumlandırılması gerektiğini savunan taslak, insan denetimi ve onayı olmaksızın otomatik içerik üretilip yayımlanmasını kesin bir dille sınırlandırıyor. Teknolojik hız ve üretim kolaylığının, gazeteciliğin evrensel doğruluk, denge ve tarafsızlık ilkelerinin önüne geçmemesi amaçlanıyor.

Dr. Süleyman Hasan Basa, yapay zekânın medya sektöründeki hızlı yükselişinin sadece teknik bir ilerleme olarak görülemeyeceğini ifade etti. Basa, bu dönüşümün bilginin üretimini, yönetimini ve bilgiye erişimi doğrudan etkileyen büyük bir sorumluluk alanı olduğunu vurguladı. Hazırlanan taslağın dayatmacı bir metin olmadığını, aksine sektörün ortak aklıyla şekillenecek dinamik bir rehber olmasını istediklerini belirterek tüm paydaşları sürece aktif katkı sunmaya davet etti.

Şeffaflık Standartları ve Doğrulama Mekanizmaları

Okuyucunun güvenini korumak adına şeffaflık kurallarına büyük önem verilen taslakta, yapay zekânın metin, ses veya görsel üretiminde belirleyici rol oynadığı tüm durumlarda içeriklerin “Yapay Zekâ Destekli İçerik” etiketiyle sunulması zorunlu tutuluyor. Özellikle gerçek olayları aktaran haberlerde yapay zekâ üretimi sentetik görsellerin kullanılması yasaklanarak, dijital manipülasyonun önüne geçilmesi hedefleniyor.

Bilgi doğruluğunu sağlamak amacıyla ise Poynter Enstitüsü bünyesindeki Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı (IFCN) standartları referans kabul ediliyor. Rehberde yer alan 10 maddelik doğrulama protokolüne göre; iddiaların birbirinden bağımsız en az iki kaynakla çapraz kontrole tabi tutulması, birincil kaynaklara doğrudan ulaşılması ve iddia sahiplerine cevap hakkı tanınması adımları titizlikle uygulanacak.

Telif Hakları, Veri Güvenliği ve Sektörel Katılım Çağrısı

Yapay zekâ modellerinin eğitiminde medya içeriklerinin izinsiz kullanılmasını engellemek amacıyla taslakta telif hakları ve adil gelir paylaşımı konuları ön plana çıkıyor. Büyük dil modellerinin (LLM) medya emeklerini sömürmesini önleyecek teknik koruma tedbirlerinin alınması ve teknoloji devleri ile yayıncılar arasında adil bir ekonomik model kurulması talep ediliyor. Ayrıca, haber kaynaklarının gizliliğini tehlikeye atacak hiçbir hassas verinin yapay zekâ sistemlerine girilmemesi kuralı getirilirken, rıza dışı üretilen "deepfake" içeriklerle de etkin mücadele edilmesi öngörülüyor. Medya çalışanlarının bu yeni döneme uyum sağlaması için düzenli yapay zekâ okuryazarlığı eğitimleri verilmesi de taslağın maddeleri arasında yer alıyor.

Sektörün geleceğini şekillendirecek bu tarihi taslağa yönelik her türlü görüş, öneri ve ek madde talebi 15 Ekim 2026 tarihine kadar İnternet ve Medya Hukukçusu Av. Cüneyd Altıparmak'ın cuneydaltiparmak@yahoo.com e-posta adresine iletilebilecek. Bu geri bildirimler doğrultusunda nihai halini alacak olan rehber, her yıl teknolojik gelişmelere göre güncellenecek.