Topkapı Sarayı'nın Gizemli Harem Bölümü Ziyarete Açıldı

Osmanlı İmparatorluğu'nun saray yaşamına dair şimdiye dek pek bilinmeyen detaylar, Topkapı Sarayı'nda ziyarete açılan yeni bölümlerle gün yüzüne çıkıyor.

Milli Saraylar İdaresi Başkanı Yasin Yıldız, basın toplantısında yaptığı açıklamada, 'Cariyeler Taşlığı' olarak bilinen alanın hem mimari hem de saray organizasyonu açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.

- "1660'lı yılların sonlarında gerçekleşen büyük harem yangını sonrası yeniden yapılandırıldı"

Yıldız, Topkapı Sarayı'nın harem bölümünün hem yerli hem de yabancı turistler tarafından yoğun ilgi gördüğünü belirterek, "Bu bölümde padişah eşlerinin daireleri ve cariyelerin kaldığı koğuşlar yer alıyor. Cariyeler, Valide Sultan'dan başlayarak padişah ailesinin hizmetinde olan özel kişilerdi. Buradaki mimari yapılar ve içerde sergilenen taşınabilir eserler bize bu konular hakkında derinlemesine bilgi sunuyor." dedi.

Yıldız, haremde yaşayan cariyelerin aldığı eğitimler, uygulamalar ve ritüeller hakkında detaylı eserleri ziyaretçilerin beğenisine sunduklarını belirtti.

Cariyeler Taşlığı'nın yeni açılan bölümlerinin 17. yüzyılın sonlarına ait olduğunu dile getiren Yıldız, "1660'lı yılların sonlarında meydana gelen büyük harem yangını sonrası burada yeni bir düzen oluşturuldu ve bu durum oldukça önemli. Geçen yıl aynı dönemlerde de Kara Ağalar Taşlığı ve ona bağlı birimler ziyaretçilere açılmıştı. O alanda turistlerin yoğun ilgisiyle karşılaştık. Bu alanlar, Topkapı Sarayı'nın daha önce görülmemiş ve özgün alanlarıdır." şeklinde konuştu.

Yasin Yıldız, restorasyon çalışmalarının 2020 yılında başladığını ve 6 yıl süreceğini belirtti.

"Öncelikli olarak mimari restorasyonlara odaklandık." diyen Yıldız, şu şekilde devam etti:

"Yaklaşık 350 yıllık binalardan bahsediyoruz. Bu binalar, işlevleri itibariyle çok çeşitli ve karmaşık yapılardır. Kadınefendiler dairelerinde ve padişah eşlerinin dairelerinde Osmanlı çini sanatının eşsiz örneklerine rastlıyoruz. Sarayın en değerli vitrayları burada bulunuyor. Erken dönem kalem işi sanatları da burada yer alıyor. Ayrıca çamaşırhane ve mutfak gibi hizmet alanlarında da farklı bir mimari yapı gözlemliyoruz. Bu sebeple kapsamlı ve öğretici bir restorasyon sürecini yürüttük."

Yıldız, yaklaşık 700 taşınabilir eserin koruma ve restorasyon işlemlerinin tamamlandığını ve sergiye açıldığını belirtti.

Koleksiyonun arşiv belgeleri ve keşif defterlerinden faydalanılarak hazırlandığını belirten Yıldız, cariyeler bölümünün aynı zamanda bir eğitim alanı olduğunu vurguladı.

Cariyelerin yabancı dil, el sanatları, geleneksel sanatlar ve musiki gibi alanlarda eğitim aldığını ve bu eğitim süreçlerini yansıtan eserlerin sergilendiğini söyledi.

Topkapı Sarayı'nın harem kısmı, haremde yaşayanlar ve hizmet edenler olmak üzere iki ana bölümden oluşuyor. Erkek görevliler karaağalar, kadınlar ise cariye olarak adlandırılıyor.

Cariyeler, harem düzeninin ikinci halkasını oluşturuyor. Cariyeler Taşlığı, haremde günlük hayatın devam ettiği ana merkezlerden biri olarak dikkat çekiyor.

Bugüne dek sınırlı erişime açık olan "Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı", restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından ilk kez geniş kapsamlı bir düzenle ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor.

Yeni düzenleme ile ziyaret süresine yaklaşık 20 dakika eklenirken mekanın mimari bütünlüğü üzerinden saray yaşamının tüm aşamaları daha anlaşılır hale getirildi.

"Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı" üç kadınefendi dairesi, cariyeler koğuşu, çamaşırhane, mutfak, kiler, hamam, kahve ocağı ve yardımcı birimlerden oluşan çok katmanlı bir yapıya sahip. Cariyeler burada dil ve din eğitimi alırken, sosyal ve sanatsal alanlarda da yetiştirilir, eğlenme ve dinlenme olanaklarına sahip olurlardı. Bu süreçte saray hiyerarşisinde yükselerek farklı statülere ulaşabilirlerdi.

Cariyeler Taşlığı'nın etrafındaki küçük odalar, dar revaklar ve ortak kullanım alanları, mahremiyeti koruyup denetim ve kontrolü sağlayan bir düzen oluşturuyor.

Mekanlardaki süslemeler, çiniler ve revzenler, saray içindeki statü farklılıklarını gösteren önemli unsurlardan biri. 2020'de başlayan restorasyon çalışmaları kapsamında ahşap ve taş yapı elemanları yenilendi. Kalem işi süslemeler aslına uygun olarak yeniden canlandırıldı ve yapının bütünlüğü korundu.

Milli Saraylar Başkanlığı uzmanları tarafından yapılan araştırmalar sonucunda, mekanlar 750 tarihi obje, dokuma ve dönemin kültürünü yansıtan unsurlarla döşendi.

Yeni açılan bölümler, Osmanlı sarayında cariyelerin yaşamına dair yanlış veya eksik algıları, arşiv belgeleri, tarihi veriler ve mimari bağlam üzerinden yeniden değerlendirme fırsatı sunuyor. Bu düzenleme, cariyelik kurumunun saray sisteminde bir hizmet ve eğitim yapısı olduğu gerçeğine vurgu yapıyor.

"Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı", Topkapı Sarayı'nın kapalı olduğu salı günleri dışında her gün 09:00-17:30 saatleri arasında, mevcut ziyaret düzeni çerçevesinde ek ücret alınmaksızın gezilebilecek.