Trump Yönetiminden İran'a 15 Maddelik Anlaşma Teklifi

Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail basınında yer alan haberlere göre, ABD hükümeti İran'a yönelik 15 maddelik bir plan sundu. Bu planın amacı, bölgede süregelen çatışmaları sonlandırmak ve şartların büyük bir kısmı Trump yönetiminin Tahran'dan talep ettiği kriterlere dayanıyor. Haberlere göre, ABD'nin önerdiği bu anlaşma şartları arasında İran'ın üç temel nükleer tesisini sökmesi, zenginleştirme faaliyetlerine son vermesi, balistik füze programlarını durdurması ve vekil güçlere desteği kesmesi yer alıyor. Bunun yanı sıra, Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine yeniden açılması da istenenler arasında. Buna karşılık, İran'a yönelik nükleer programla ilgili yaptırımların kaldırılması ve İran'ın denetimi altında bir sivil nükleer programın desteklenmesi öneriliyor. Konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklar, ABD Başkanı Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner'in, bir aylık bir ateşkes süresince bu 15 maddelik anlaşmanın müzakere edilmesi için bir mekanizma oluşturduğunu belirtti.

Anlaşma Taslağında Nükleer Kapasite ve Yaptırımlara Yönelik Şartlar Bulunuyor

ABD ve İsrail medyasına göre, Trump yönetiminin İran'a sunduğu 15 maddelik planın 14 şartı kamuoyuna duyuruldu. Bu şartlar arasında, "İran mevcut nükleer kapasitelerini ortadan kaldıracak, nükleer silah edinme çabasından vazgeçecek ve topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetleri yapmayacak. İran, yaklaşık 450 kilogramlık yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunu belirlenen bir takvim çerçevesinde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA) teslim edecek. Natanz, İsfahan ve Fordow nükleer tesisleri kapatılacak. UAEA'ya İran'da tam erişim ve denetim yetkisi verilecek ve şeffaflık sağlanacak. İran, bölgedeki vekil güç inşasını ve kullanımını bırakacak, vekil güçlere sağladığı finansal ve askeri desteği kesecek. Hürmüz Boğazı deniz trafiğine açık kalacak. İran'ın füze programı, belirli eşiklerle sınırlandırılacak ve sadece savunma amaçlı kullanılabilecek. İran, uluslararası toplumun uyguladığı tüm yaptırımlardan muaf tutulacak ve ABD, Buşehr nükleer santralinde elektrik üretimi gibi İran'ın sivil nükleer programını destekleyecek. İran, yükümlülüklerini yerine getirmezse yaptırımların otomatik olarak geri getirilmesine imkan tanıyan "snapback" mekanizması kaldırılacak." maddeleri yer aldı.

İran, Trump'ın Açıklamalarını Reddetti

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan görüşmelerde 15 madde üzerinde bir anlaşmaya varıldığını ve İran'ın nükleer silah sahibi olmama şartını kabul ettiğini duyurdu. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı ve İran ordusu, böyle bir görüşme yapıldığı ve 15 maddelik bir planın ele alındığı iddialarını yalanladı. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Hatemul Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü İbrahim Zülfikari, "Başarısızlığınızı bir anlaşma olarak sunmaya çalışmayın. Bizim gibiler, sizin gibilerle asla uzlaşamaz. Ne şimdi ne de sonra" şeklinde bir açıklama yaptı.

İsrail medyası, ABD ile İran'ın hızlı bir anlaşmaya ulaşma ihtimalinin İsrail liderlerini endişelendirdiğini belirtti. Haberlere göre, şartların detaylandırılmadan savaşı sona erdirme çabası, İran'ın avantajlı duruma gelme riskini doğurabilir.

İbrahim Aydoğan