Trump’ın İkinci Döneminde Orta Doğu'da Yeni Çatışmalar ve Savaşlar

ANKARA'dan Aydın HASAN - Donald Trump, 20 Ocak 2017 ile 6 Ocak 2021 arasında ilk kez ABD'nin başkanı olarak görev yaptı. İkinci başkanlık dönemi ise 20 Ocak 2025'te başladı. İlk döneminde geniş çaplı yeni savaşlar başlatmayan Trump, düşük yoğunluklu çatışmalara devam etti. Ancak ikinci döneminde, uluslararası hukuk ve insani hassasiyetleri göz ardı eden askeri stratejiler izliyor.

Kudüs'ün Başkent İlanı

6 Aralık 2017'de Trump, Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıdı. Bu, ABD dış politikasında köklü bir değişiklik olarak yorumlandı. İsrail, 2018 yılında Suriye'de Esad rejiminin kontrolündeki bölgelerde, İran'a ait altyapıları hedef alan hava operasyonları gerçekleştirdi. 2018 ve 2019 yıllarında Gazze Şeridi'nde yoğun çatışmalar yaşandı. İsrail ordusu, protestolara sert müdahalelerde bulundu. Ayrıca, Hizbullah'ın Lübnan'dan İsrail'e sızmak için kazdığı iddia edilen sınır ötesi tünelleri imha etme amacıyla Kuzey Kalkanı Operasyonu'nu başlattı. 2019'da ABD, İsrail'in Golan Tepeleri üzerindeki egemenliğini tanıdı.

12 Günlük Savaş

Trump’ın ikinci döneminde, İsrail ve İran arasında vekalet savaşları doğrudan savaşa dönüştü. 13-24 Haziran 2025 arasında İsrail, İran’ın askeri liderleri ve nükleer tesislerine yönelik büyük çaplı hava saldırıları düzenledi. Bu, tarih sahnesine 12 Gün Savaşı olarak geçti ve ABD bu operasyonlara ağır bombardıman uçaklarıyla destek verdi.

23 Şubat-1 Mart 2026'da İsrail, Lübnan'da Hizbullah'a karşı bir operasyon başlattı. 5 Mart'ta ise Beyrut'un güney banliyölerine hava saldırısı düzenledi.

Sivillerin Hedef Olması

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in başlattığı savaşta İran'da ölenlerin sayısı 1,335'i geçti. Saldırıların ilk günlerinde İran'ın güneyindeki Minab şehrinde bir ilkokula füze isabet etti. Saldırılarla 165 çocuk hayatını kaybetti ve yaklaşık 100 çocuk ağır yaralandı. UNICEF'e göre, Orta Doğu'da savaş sebebiyle yaklaşık 200 çocuk öldü. Bunların 181'i İran'da, 7'si Lübnan'da, 3'ü İsrail'de ve 1'i Kuveyt'te yaşamını yitirdi.

TRUMP'IN İLK DÖNEMİ

Süleymani'nin Öldürülmesi

Trump’ın ilk döneminde ABD'nin içinde bulunduğu bazı önemli çatışma ve operasyonlar şöyleydi:

■ Trump, selefi Barrack Obama'nın aksine Suriye rejimine karşı doğrudan askeri güç kullandı.

■ DAEŞ'e karşı Irak ve Suriye'de mücadele eden ABD ordusu, 2019'da terör örgütünün lideri Ebu Bekir el-Bağdadi'yi öldürdü.

■ Ocak 2020'de ABD, Bağdat Havalimanı yakınlarında gerçekleştirdiği drone saldırısıyla İranlı komutan Kasım Süleymani'yi öldürdü. Bu suikast ABD-İran gerilimini artırdı.

■ Ocak 2017'de Yemen'de El-Kaide'yi hedef alan baskınlar düzenlendi, bu süreçte birçok sivil hayatını kaybetti. Yemen'deki hava saldırıları önceki yıla göre üç kat arttı. Somali'de Eş-Şebab'a karşı hava saldırıları ve özel kuvvet operasyonları yoğunlaştırıldı.

‘Bombaların Anası’

■ Trump döneminde, “bombaların anası” olarak bilinen MOAB ilk kez kullanıldı. Nisan 2017'de Afganistan’da DAEŞ tünellerine karşı GBU-43 (MOAB) adlı nükleer olmayan en güçlü bomba kullanıldı.

■ Trump'ın ilk döneminde, ABD ve İsrail ile İran arasında vekalet savaşları yoğunlaştı.

TRUMP'IN İKİNCİ DÖNEMİ

Venezuela'da Maduro, İran'da Hamaney

Trump’ın ikinci döneminde ABD’nin başlattığı savaş ve operasyonlar arasında şunlar yer aldı:

■ 15 Mart-6 Mayıs 2025'te Yemen'de düzenlenen operasyonlarda yüzlerce Husi militan öldürüldü.

■ 25 Aralık 2025'te Nijerya'da Boko Haram'a karşı hava saldırıları yapıldı.

■ 2025 boyunca Venezuela çevresinde operasyonlar düzenlendi. 3 Ocak 2026'da Mutlak Kararlılık Operasyonu ile Venezuela'ya askeri müdahale yapıldı. Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi, evlerinden alınıp New York'a götürüldü.

■ 28 Şubat'ta İsrail ile birlikte İran'a karşı başlatılan “Destansı Öfke Operasyonu”nda, İran lideri Hamaney dahil birçok üst düzey yetkili öldürüldü.

Sivil Kayıplarının Artışı

Bağımsız gözlemci kuruluşlarının Trump'ın ilk dönemine ilişkin raporları, hava saldırılarının artması ve angajman kurallarının gevşetilmesi nedeniyle sivil kayıplarında ciddi artış olduğunu belirtiyor.

■ Airwars'a göre, 2017'de Irak ve Suriye'deki koalisyon operasyonlarında 4,931 ile 19,623 arasında sivilin öldüğü tahmin ediliyor.

■ Trump’ın ilk yedi ayında öldürülen sivil sayısının, Obama döneminin toplamını aştığı iddia edilmişti.

■ Brown Üniversitesi'nin “Costs of War” projesine göre, Trump döneminde Afganistan’daki hava saldırılarındaki sivil ölümleri yüzde 330 oranında arttı.

■ Somali’de Trump döneminde düzenlenen 202 saldırıda 1,479 ile 1,886 arasında kişi öldü.

■ Yemen’deki Husi operasyonlarında Mart-Mayıs 2025 arasındaki yoğun bombardımanda, Trump yönetiminin önceki 23 yılın toplamına yakın sivil ölüme neden olduğu öne sürüldü.

■ İsrail’in Ekim 2023’te Gazze Şeridi’ne başlattığı saldırılar, AA’nın 2 Mart tarihli haberine göre, 72,096 can kaybına ve 171,791 yaralıya yol açtı.