Türk-Japon Dostluğunun Hüzünlü Miladı: Ertuğrul Fırkateyni Faciasının 136. Yılında Şehitlerimiz Anılıyor

Türkiye ile Japonya arasındaki diplomatik ve kültürel ilişkilerin en önemli dönüm noktası kabul edilen Ertuğrul Fırkateyni'nin, Uzak Doğu seferi dönüşünde trajik bir şekilde batmasının üzerinden tam 136 yıl geçti. İslam dünyasından Japonya'ya gerçekleştirilen ilk organize diplomatik misyonu taşıyan bu tarihi gemi, ardında bıraktığı hüzünlü hikayeyle iki ülke halkını birbirine bağlayan sarsılmaz bir dostluk köprüsü kurdu.

İstanbul'dan Yokohama'ya Uzanan Tarihi Misyon

Osmanlı İmparatorluğu'nun dostluk elini Uzak Doğu'ya uzatmak amacıyla yola çıkan Ertuğrul Fırkateyni, 609 kişilik mürettebatıyla Temmuz 1889'da İstanbul limanından demir aldı. Yaklaşık 11 ay süren zorlu yolculuk boyunca sırasıyla Süveyş, Aden, Bombay, Kolombo, Singapur, Hong Kong, Fukuşu, Nagazaki ve Kobe limanlarına uğrayarak Yokohama'ya ulaştı. Dönemin Osmanlı Padişahı 2. Abdülhamid'in dostluk mektubunu ve özel nişanını Japonya İmparatoru Meiji'ye takdim eden Heyet Başkanı Osman Paşa, iki ülke arasındaki ilk resmi ve samimi temasları gerçekleştirdi.

Pasifik Okyanusu'nda Yaşanan Büyük Trajedi

Yokohama'daki diplomatik temaslarını başarıyla tamamlayan Osmanlı heyeti, 15 Eylül 1890 tarihinde yurda dönmek üzere limandan ayrıldı. Ancak Honşu Adası'nın güneyine doğru ilerleyen Ertuğrul Fırkateyni, 16 Eylül 1890 akşamı Wakayama eyaletine bağlı Kuşimoto açıklarında her yıl bölgeyi etkisi altına alan şiddetli eylül tayfunlarına yakalandı. Şionomiseki Burnu ile Kii Ooşima Adası yakınlarında fırtınayla mücadele eden gemi, kayalıklara çarparak parçalandı ve Pasifik Okyanusu'nun sularına gömüldü. Bu elim kazada 500'den fazla Osmanlı subayı ve askeri şehit olurken, sadece 69 denizci Japon köylülerin olağanüstü çabalarıyla kurtarılabildi.

Kuşimoto'da Yaşatılan Asırlık Miras ve Toplumsal Hafıza

Yaşanan bu büyük facia, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin ötesinde, halkların gönlünde silinmez bir iz bıraktı. Kazanın hemen ardından, 1891 yılında Kuşimoto'da şehit denizciler anısına bir anıt dikildi. Türkiye Cumhuriyeti tarafından 1937 yılında restore edilen bu anıtın önünde her yıl düzenli olarak anma törenleri gerçekleştiriliyor. Ayrıca, bölgede 1974 yılında inşa edilen Türk Müzesi'nde fırkateynin maketi, şehit askerlerin fotoğrafları ve kişisel eşyaları sergileniyor. Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Türk-Japon Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ali Merthan Dündar, bu facianın Türkiye'deki Japonya algısının oluşmasındaki en büyük dönüm noktası olduğunu vurguluyor. Dündar, kazanın yaşandığı Kuşimoto'da her yıl düzenlenen törenlerin ve beş yılda bir Türk Deniz Kuvvetleri'ne ait gemilerin gerçekleştirdiği ziyaretlerin bölgesel hafızayı taze tuttuğunu belirtiyor.