Türkiye Batarya Üretiminde Stratejik Adım Atıyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan ve "Yatırım Projelerinin Stratejik Öncelik ve Teknik Değerlendirmesine Dair Tebliğde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ" kapsamında önemli bir değişiklik yapılarak, "Kritik Hammadde Listesi"nin içeriği yenilendi.

Bu liste, ülke ekonomisi için stratejik ve ekonomik açıdan büyük önem taşıyan ve tedarik kesintisi riski yüksek olan 36 hammaddeden oluşuyor.

Yapılan bu düzenlemeyle lityum-iyon batarya teknolojileri stratejik ürün kapsamına alındı. Bu kararın batarya üretim ve geliştirme süreçlerine hız kazandırarak, özellikle elektrikli araç yatırımlarında daha çabuk onay ve finansman sağlaması bekleniyor.

Son dönemdeki jeopolitik gerilimler ve bölgesel çatışmalar, enerji piyasalarında dalgalanmalar yaratırken, elektrikli araçlara olan ilgiyi de artırıyor.

Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, kısa vadede tüketicileri alternatif enerji çözümlerine yönlendirirken, orta ve uzun vadede ülkelerin fosil yakıt bağımlılığını azaltma çabalarını güçlendiriyor.

Londra merkezli Benchmark Mineral Intelligence'ın Mart ayı elektrikli araç satış verilerine göre, dünya genelinde Mart ayında 1,75 milyon elektrikli araç satıldı. Bu, yıllık bazda yüzde 3 ve aylık bazda yüzde 66'lık bir artışa işaret ediyor. Avrupa'daki rekor artış, bu büyümede etkili oldu.

İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, AA muhabirine verdiği demeçte, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın lityum-iyon bataryaları stratejik kapsama almasının, Türkiye'nin Avrupa ile Asya arasında bir "bölgesel üretim üssü" olma hedefini ne kadar iyi bir zamanlamayla ortaya koyduğunu ifade etti.

Avdagiç, Avrupa'nın Asyalı üreticilere alternatif aradığı bir dönemde Türkiye'nin bu konjonktürden faydalandığını belirterek, "Lityum-iyon bataryaların stratejik kapsamda yer alması, Türkiye'nin batarya üretiminde bölgesel bir üs olma stratejisinin en önemli adımını oluşturuyor. Tebliğ, yerli ve milli batarya üretiminin yanı sıra bu alandaki yabancı yatırımları da teşvik edecektir." dedi.

Lityum-iyon bataryaların bugünün elektroniğinin merkezinde olduğunu vurgulayan Avdagiç, ulaşım, savunma, enerji ve sağlık gibi dört kritik sektörün aynı hammadde zincirine ve teknolojiye bağımlı hale geldiğini belirtti.

Bu bataryaların yalnızca araçlar için değil, savunma sistemleri, enerji depolama sistemleri ve endüstriyel uygulamalar için de stratejik bir ürün olduğunu ifade eden Avdagiç, "Bu düzenleme, batarya üretimi ve AR-GE süreçlerinin önünü açarken, özellikle elektrikli araç yatırımlarında hızlı onay ve finansman imkânları sağlayarak yatırım iştahını artıracaktır." diye ekledi.

Batarya teknolojisinin ekonomik egemenliğin temel unsurlarından biri haline geleceğini ifade eden Avdagiç, Orta Doğu'daki gerilimlerin yükselen petrol fiyatları nedeniyle elektrikli araç geçişini hızlandırdığını savundu. Bölgesel enerji risklerinin elektrikli araçlara yönelimi daha da artıracağını ve satışlarda rekorların habercisi olabileceğini belirtti.

Lityum ve diğer kritik minerallerin tedarik zincirindeki kırılganlık, ülkeleri stratejik üretim kapasiteleri oluşturmaya zorluyor. Türkiye, lityum hammaddesini yerli üretimle karşılamak için kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Batarya için gereken tüm minerallerin temininde etkin bir dış politika izleniyor.

Avdagiç, Bakanlığın lityum-iyon batarya teknolojilerini stratejik ürün kapsamına almasıyla batarya üretimi ve geliştirmenin önünün açıldığını ifade etti.

Avdagiç, Türkiye'nin batarya üretiminde bir merkez olma yönünde kritik bir adım attığını belirterek, "Karar, batarya üretiminde kullanılan hammaddelerde tedarik kesintisi riskini de önemli ölçüde azaltacaktır. Bu düzenleme, enerji depolama ve elektrikli araç yatırımlarında büyük bir ivme kazandıracak. Rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinin kurulu güçleri oranında batarya kapasiteleri tesis etmelerini kolaylaştıracaktır." dedi.

Küresel lityum-iyon batarya pazarının 2026 yılında 130-140 milyar dolar seviyesine ulaşması bekleniyor ve bu pazarın yaklaşık yüzde 55'i Asya-Pasifik Bölgesi'nde yoğunlaşıyor.

Avdagiç, 2025 itibarıyla bölgenin büyüklüğünün 75 milyar doları aşacağını belirterek, "HIT-30 programının hedeflediği 80 gigavat saatlik batarya kapasitesi, 2025 küresel pazarının yaklaşık yüzde 7'sine karşılık geliyor. Sonuç olarak, söz konusu tebliğ ile HIT-30 programları birbirini tamamlayan bir yapı oluşturarak Türkiye'yi batarya ve elektrikli araç ekosisteminde daha güçlü bir konuma taşıyacaktır. Bu da hem yerli ve milli üretimi hem de doğrudan yabancı yatırımları artıracaktır." dedi.

ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman, son dönemde elektrikli araçlarda daha uygun maliyetli ve rekabetçi oldukları için NMC (nikel-manganez-kobalt) bataryalardan LFP (lityum-demir-fosfat) bataryalara geçiş olduğunu gözlemlediğini ifade etti.

Luman, bu durumun LFP bataryalarına olan talebi artırdığını ve Türkiye'deki markaların elektrikli araç üretimlerinin bu süreci destekleyeceğini belirtti. "Ayrıca Avrupa Birliği, batarya paketi tedarikinde Çin'e olan büyük bağımlılığını azaltmak istemekte ve Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği anlaşması olduğunu hatırlatmakta fayda var." dedi.

Türkiye'nin "Kritik Hammadde Listesi" tanımını değiştirme kararına değinen Luman, "Kritik hammaddelerin kapsamını lityum-iyon batarya girdilerini de içerecek şekilde genişletme kararının jeopolitik gerçekler ve artan elektrifikasyon süreci göz önüne alındığında mantıklı bir adım olduğuna inanıyorum. AB de benzer konuları ele alan Kritik Ham Maddeler Yasası'nı kabul etti ancak pratikte kendi kendine yeterli hale gelmek o kadar kolay değil. Zira Çin, hem üretim ölçeği hem de batarya metal rafinerilerinin çoğuna ev sahipliği yapması sayesinde batarya üretiminde rekabet avantajına sahip. Çin menşeli batarya paketleri fiyat açısından oldukça cazip durumda." dedi.

Luman, akaryakıt fiyatlarındaki artışın ardından bireysel sürücülerin elektrikli araçlara olan ilgisinde belirgin bir canlanma görüldüğünü belirterek, tüketicilerin evde veya işte şarj imkânına sahip olduklarında, kilometre başına enerji maliyeti açısından bu araçların cazip hale geldiğini ekledi.