Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan Arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması Meclis’e Sunuldu

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke’de imzalanan Ortak Savunma Anlaşması’nın onay süreci başlatıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla dün Meclis’e gönderilen anlaşma, taraflar arasında savunma, güvenlik ve savunma sanayii alanlarında kapsamlı bir iş birliğini hedefliyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un Kırgızistan ziyareti nedeniyle yasa teklifine dönüştürülme süreci beklemeye alınan anlaşmanın, Kurtulmuş’un dönüşüyle Dışişleri Komisyonu’na havale edilmesi planlanıyor.

Mekke Anlaşması hangi savunma yükümlülüklerini içeriyor?

Anlaşmanın en dikkat çeken maddeleri arasında, üç ülkeden birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının, üç ülkenin tamamına yapılmış sayılması yer alıyor. Bu durumda diğer taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye mevcut imkânları çerçevesinde derhal yardım etmeyi taahhüt ediyor. Ancak metin, her saldırı durumunda otomatik asker gönderilmesini zorunlu kılmıyor; askeri müdahale veya muharip birlik gönderimi için Meclis’ten ayrıca tezkere çıkarılması gerekiyor. Anlaşma ayrıca terörle mücadelede operasyonel iş birliğini, askeri personel değişimini ve ortak tatbikatları da kapsıyor.

Savunma sanayii ve istihbarat iş birliği nasıl işleyecek?

Taraflar, savunma sanayii alanında ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve araştırma-geliştirme projeleri yürüterek askeri teknolojiler geliştirmeyi amaçlıyor. Ayrıca, güvenli iletişim kanalları üzerinden istihbarat paylaşımı yapılması ve savaş veya olağanüstü durumlarda lojistik destek sağlanması öngörülüyor. Anlaşmanın uygulanmasını koordine etmek üzere dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak ve sekretarya merkezi Suudi Arabistan’da bulunacak.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, anlaşmanın kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi ve bölgede istikrarı korumayı hedeflediğini belirtirken, AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül süreci tarihi bir gelişme olarak nitelendirdi. TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise anlaşmanın henüz komisyona ulaşmadığını, geldiğinde tüm siyasi parti temsilcileriyle detaylı değerlendirileceğini ifade etti.

Anlaşma, tarafların iç hukuk onay süreçlerinin tamamlanmasıyla yürürlüğe girecek ve ilk 10 yıl boyunca çekilme hakkı tanınmayacak. Türkiye’nin NATO üyeliğinden doğan mevcut yükümlülüklerini etkilemeyecek şekilde düzenlenen metin, anlaşmazlıkların istişare yoluyla çözülmesini ve hükümlerin ancak oybirliğiyle değiştirilebilmesini şart koşuyor.

Çıkarılacak sonuç

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye’nin bölgesel güvenlik mimarisinde yeni ve stratejik bir eksen oluşturma çabasını yansıtıyor. Anlaşmanın içeriği, tarafların yalnızca savunma değil, aynı zamanda savunma sanayii ve istihbarat paylaşımı gibi derinlikli alanlarda birbirine entegre olmayı hedeflediğini gösteriyor.

Muhtemel etkiler

Bu ittifakın, bölgedeki güvenlik dengelerini yeniden şekillendirebileceği ve Türkiye’nin savunma sanayii ihracatı ile teknoloji transferi kapasitesini artırabileceği değerlendirilebilir. Ayrıca, üç ülke arasındaki askeri iş birliğinin artması, terörle mücadele operasyonlarında daha koordineli bir hareket alanı sağlayabilir.