Türkiye'de Tüberküloz Vakaları Azalıyor: Yeni Veriler Umut Veriyor

Tüberküloz, dünya genelinde halen en ölümcül bulaşıcı hastalıklardan biri olmayı sürdürüyor. Günlük verilere göre, her gün yaklaşık 29 bin kişi bu önlenebilir ve tedavi edilebilir hastalığa yakalanıyor ve 3 binden fazla kişi bu nedenle hayatını kaybediyor.

Ücretsiz Tanı ve Tedavi Hizmetleri

2000-2024 yılları arasında küresel çapta yürütülen etkili tanı ve tedavi programları sayesinde yaklaşık 83 milyon kişinin hayatı kurtarıldı. Türkiye'de ise Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı kapsamında sağlanan etkin tanı, tedavi ve izlem hizmetleri, tüberküloz hasta sayısında ve hastalığın görülme sıklığında önemli bir azalma sağladı. Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2005 yılında 20 bin 535 olan tüberküloz vakası, 2024'te 9 bin 27'ye düştü; hastalık insidansı ise yüz binde 29,4'ten yüz binde 10,4'e geriledi.

Ülke genelindeki tüm sağlık kuruluşlarında tüberküloz tanı, tedavi ve takip hizmetleri ücretsiz olarak sunuluyor. Sağlık Bakanlığı, tüberküloz ve ilaca dirençli tüberküloz hastalarının tedavisinde kullanılan ilaçları ücretsiz temin ediyor.

Doğrudan Gözetimli Tedavi Sistemi

Tedavi sürecinin başarıyla tamamlanması ve tedaviye uyumun sağlanması amacıyla, Dünya Sağlık Örgütü'nün önerileri doğrultusunda 2006'dan bu yana Türkiye'de Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT) uygulaması yürütülüyor. Bu uygulama kapsamında, her doz ilaç bir sağlık personeli veya yetkilendirilmiş bir görevlinin gözetiminde alınıyor. Ayrıca, Video Gözetimli DGT uygulaması sayesinde, iletişim teknolojileri kullanılarak tedaviye erişim ve süreklilik önemli ölçüde destekleniyor.

İlaca dirençli tüberküloz hastaları, uzun süren ve yan etkileri fazla olan konvansiyonel tedavi rejimleri nedeniyle öncelikli grup olarak değerlendiriliyor. Sağlık Bakanlığı, uygulanacak 6 aylık kısa süreli tedavi rejimleriyle tedavi süresini kısaltmayı, yan etkileri azaltmayı ve hasta uyumunu artırmayı hedefliyor. Böylelikle, ilaca dirençli tüberkülozun toplumda yayılımı azaltılacak ve tedavi başarı oranları artırılacak.

Ekonomik Destek Sağlanıyor

Tüberküloz tedavisinin uzun sürmesi ve bu süreçte yaşanan iş gücü kaybı, hastalar ve aileleri için ekonomik ve psikososyal zorluklar oluşturabiliyor. Bu nedenle, Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında imzalanan protokol kapsamında, Ocak 2018'den itibaren ekonomik sıkıntı çeken hastalara aylık nakdi yardım veriliyor.

Bu uygulama, DSÖ tarafından iyi uygulama örneği olarak gösteriliyor ve 2025 itibarıyla 3 bin 439 hastanın bu yardımdan en az bir kez faydalandığı belirtiliyor.

Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı çerçevesinde, hastalıkla mücadeleye yönelik koruma, tanı, tedavi ve izlem faaliyetleri "Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi" ile "Tüberküloz Kontrol Faaliyetleri Saha Uygulama Kılavuzu" doğrultusunda yürütülüyor. Hastalığın kontrol altına alınmasında erken tanı, düzenli tedavi, damgalamanın azaltılması ve toplum bilincinin artırılması temel unsurlar olarak öne çıkıyor.

Sağlık Bakanlığı, "Verem Hastalığı Olmayan Türkiye" hedefi doğrultusunda çalışmalarını kararlılıkla sürdürüyor.