Türkiye'nin Büyükbaş Hayvan Varlığı Artarken Sığır İthalatı Kademeli Olarak Azalıyor

Türkiye'de büyükbaş hayvan varlığının son yıllarda istikrarlı bir artış eğilimine girmesiyle birlikte, besilik sığır ithalatı kotaları ve fiili ithalat miktarları kademeli olarak azaltılıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2023 yılından bu yana toplam büyükbaş hayvan sayısında yüzde 7,4 artış kaydedilirken, yurt içi hayvan varlığındaki bu yükseliş ithalat ihtiyacını düşürdü.

Açıklanan verilere göre, büyükbaş hayvan sayısı 2023 yılında 16 milyon 583 bin, 2024 yılında 16 milyon 986 bin ve 2025 yılında 17 milyon 709 bin olarak kayıtlara geçti. Artış eğiliminin sürdüğü 2026 yılının Haziran ayı itibarıyla ise büyükbaş hayvan sayısı 17 milyon 805 bin başa ulaştı. Böylece 2023 yılından bu yana yurt içindeki büyükbaş hayvan varlığında 1 milyon 200 bin başın üzerinde bir artış sağlandı.

İthalat Kontrolü ve Et ve Süt Kurumu Rolü

Yurt içi hayvan varlığındaki artışa paralel olarak ithalat kotalarında da kademeli bir düşüşe gidildi. Özel sektöre açık olarak yürütülen 2023 yılı besilik sığır ithalatında yurda 686 bin 348 baş hayvan girişi yapılmıştı. 2024 yılında açıklanan Hayvancılık Yol Haritası kapsamında ithalat işlemleri Et ve Süt Kurumu (ESK) aracılığıyla yürütülmeye başlandı. Bu dönemde 200 baş ve üzeri ile 200 baş altı işletmeler için ayrı kontenjanlar belirlenerek küçük üreticiler korundu.

Yurt içi üretim verileri dikkate alınarak belirlenen ithalat izinleri, 2024 yılında 600 bin baş iken, 2025 yılında 520 bin başa, 2026 yılında ise 500 bin başa düşürüldü. ESK'nin ithalatı üstlenmesiyle birlikte fiilen yurda giren hayvan sayısı da planlanan kotaların altında kaldı. Yurda giren besilik sığır sayısı 2024'te 479 bin 803 baş, 2025'te 428 bin 569 baş olurken, bu yıl 15 Eylül itibarıyla 252 bin 24 baş olarak gerçekleşti. Yıl sonu toplam ithalatının ise yaklaşık 350 bin baş seviyesinde gerçekleşmesi öngörülüyor.

2027 Hedefleri ve Üretici Destekleri

İç piyasanın arz güvenliğini korumak amacıyla 2027 yılı için toplam 480 bin baş ithalat izni planlandı. Yeni dönemde, ithal materyalin doğrudan üretim yapan ve sürdürülebilir besiciliğe katkı sunan işletmelere ulaşması amacıyla, küçük üreticiyi koruyan ve besiciliği sürekli yapan işletmelere öncelik veren yeni bir dağıtım modeli uygulanacak. Bu veriler, ithalatın yurt içi üretimin yerine geçen bir kaynak değil, piyasayı dengeleyici tamamlayıcı bir araç olarak kullanıldığını gösteriyor.

Besilik materyal ihtiyacının yerli üreticiden karşılanabilmesi amacıyla anaç hayvan varlığının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar da hız kazandı. Bu doğrultuda yürütülen "Kırsalda Bereket Hayvancılığa Destek Projesi" kapsamında, üreticilerin etçi ırk gebe düve talebinde artış yaşandı. Geçen yıl yaklaşık 50 bin baş olan etçi ırk gebe düve tedariki, Eylül 2026 itibarıyla 130 bin başa ulaştı. Bu sayının yıl sonuna kadar yaklaşık 200 bin başa ulaşması bekleniyor.