Yağmura Rağmen Zerzevan Kalesi Bayramda 13 Bin Ziyaretçi Ağırladı

Diyarbakır’ın Çınar ilçesinde, tarihi Roma İmparatorluğu dönemine kadar uzanan ve askeri bir yerleşim alanı olarak kullanılan Zerzevan Kalesi, bayram tatilinde yoğun yağışa rağmen 13 bin ziyaretçi çekti. Aynı zamanda, 35 kadın kazı çalışmalarıyla bu antik yapının gün yüzüne çıkarılmasına katkıda bulunuyor.

Zerzevan Kalesi, Diyarbakır-Mardin karayolu üzerinde, Prof. Dr. Aytaç Coşkun'un liderliğinde 2014'te başlayan kazı ve restorasyon çalışmalarıyla gün yüzüne çıkıyor. Yerleşimin tarihi, Asur Döneminden (MÖ 882-611) başlayarak Pers Dönemi (MÖ 550-331) boyunca stratejik bir konumda yer aldığı için kullanılmış. Buluntular, bu bölgenin Parth (MÖ 140-85), Geç Hellenistik ve Erken Roma dönemlerinde MÖ 2. yüzyıldan MS 3. yüzyıla kadar aktif olarak kullanıldığını gösteriyor. Roma Döneminde, özellikle Severuslar Döneminde (MS 198-235), büyük askeri yapılar inşa edilmiştir. Kale, Anastasios I (MS 491-518) ve Justinianos I (MS 527-565) dönemlerinde onarılarak son halini almıştır. 639 yılında İslam orduları tarafından fethedilene kadar kesintisiz kullanılmıştır. Bugün, uluslararası alanda dikkat çeken bir turistik alan olarak yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir. Aynı zamanda, dünyanın en iyi korunmuş Mithras Kutsal Alanı da burada yer alıyor.

Kale, 1200 metre uzunluğunda ve 15-18 metre yüksekliğindeki surlarla çevrilidir. Güney kısmında kamu yapıları, 24 metre yüksekliğinde bir gözetleme ve savunma kulesi, kilise, yönetim binaları, Arsenal ve kaya sunakları gibi kalıntılar mevcuttur. Kuzey kısmı ise caddeler ve konutlarla doludur. Ayrıca, bölgedeki su sarnıçları, yeraltı kiliseleri ve kutsal yapılar, Roma'nın doğu sınırındaki ilk Mithras kutsal alanı gibi önemli arkeolojik buluntular bulunmaktadır. Yerleşim alanının dışında ise su kanalları, taş ocakları ve nekropol alanları yer alır.

2020 yılında, Zerzevan Kalesi ve Mithras Kutsal Alanı UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Karacadağ Kalkınma Ajansı, yapının Dünya Mirası Listesine alınması için çalışmalar yürütmektedir. Yıllık 400 bin yerli ve yabancı turiste ev sahipliği yapan Zerzevan Kalesi, 3 günlük bayram tatili süresince 13 bin ziyaretçiyi ağırlayarak bu alanda büyük ilgi görmüştür. Bu süreçte, 35 kadın, kazı çalışmalarında yer alarak tarihi yapıların gün yüzüne çıkarılmasına yardımcı olmaktadır.

Kazı Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, İŞKUR'un "İş Gücü Uyum Projesi" kapsamında bu yıl ilk defa 35 kadının kazı çalışmalarına katıldığını belirtti. Çalışmalar, kadın istihdamını desteklemek amacıyla Çınar Kaymakamlığı ile ortaklaşa yürütülmektedir. Coşkun, bu projenin hem kadın istihdamı hem de tarihi eserlere katkı sağlama açısından önemli olduğunu vurguladı. Kadınlar, askerlerin ve sivillerin konakladığı konutlar gibi hassas bölgelerde çalışarak önemli arkeolojik bulguları gün yüzüne çıkarmaktadır.

"Önümüzdeki yıldan itibaren 700 bin ziyaretçi bekliyoruz"

Yıllık ortalama 400 bin ziyaretçiye ev sahipliği yapan Zerzevan Kalesi, Prof. Dr. Coşkun'a göre, bu yıl ziyaretçi sayısında artış bekleniyor. Bayram tatili boyunca hava yağışlı olmasına rağmen, çok sayıda turist Zerzevan Kalesi'ni ziyaret etti. Türkiye'nin dört bir yanından ve yurtdışından gelen ziyaretçi turları, kalenin popülaritesini artırdı. Prof. Dr. Coşkun, "Önümüzdeki yıl 700 bin ziyaretçi bekliyoruz ve bu sayının en az 1 milyona ulaşacağını düşünüyoruz. Yağışlı hava koşullarına rağmen 3 günlük bayram sürecinde yaklaşık 13 bin kişi kaleyi ziyaret etti" dedi.

"Kadınlar her şeye meraklı, daha detaycıyız"

Kazı ekibindeki kadınlardan Eylem Atan, Demirölçek köyünden geldiğini belirterek, bölgedeki kazı çalışmalarına katılmanın kendileri için büyük bir fırsat olduğunu söyledi. Atan, "Ailelerimize ekonomik katkı sağlıyoruz ve bu da bizi mutlu ediyor. Tarihi bir alanda çalışmanın önemini biliyorduk ama kazılar başladıktan sonra daha da ünlendi. Bulunan eserler bizi heyecanlandırıyor. Kadınlar olarak detaylara meraklıyız ve bu bizim için önemli bir avantaj. Çalışabilir miyiz diye düşündük ve şimdi herkesin çalışabileceğini görüyoruz. Bazılarımız kazma, kürek ve mala kullanarak çalışıyoruz ve her şeyi dikkatli bir şekilde yapıyoruz" şeklinde konuştu.