Yapay Zeka ile Vergi Kaçakçılığına Karşı Büyük Adım

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yapay zeka teknolojilerinin gümrüklerdeki vergi kayıplarının önlenmesinde nasıl bir devrim yarattığını açıkladı. Dış Ticaret Anomali Tespit Sistemi sayesinde 7,6 milyar liralık vergi kaçakçılığı önlendi.

Yapay Zeka: Dış Ticaretin Yeni Gözcüsü

Ankara'da düzenlenen AI Tomorrow Summit 2026 etkinliğinde konuşan Bolat, yapay zeka destekli sistemlerin dış ticaretteki kritik rolüne dikkat çekti. Eşya, ülke ve firma bazlı olağandışı hareketlerin hızlı bir şekilde matematiksel ve istatistiksel modeller aracılığıyla tespit edildiğini belirten Bolat, bu sistemlerin dış ticaret güvenliğini artırmada önemli bir adım olduğunu vurguladı.

Veri ve Su Tüketimi: Görünmeyen Tehlikeler

Bolat, yapay zeka uygulamalarının görünmeyen maliyetlerine dikkat çekerek, veri işleme süreçlerinin su tüketimi ve enerji ihtiyacına olan etkisini açıkladı. Araştırmalara göre, sadece 100 kelimelik bir yapay zeka komutunun bile sunucuların soğutulmasında 519 mililitre tatlı su kullandığını belirtti. 2027'ye kadar yapay zeka talebinin, bir ülkenin toplam su tüketimini aşabileceği öngörüsünü paylaştı.

Nadir Elementlerin Stratejik Önemi

Bakan Bolat, yapay zeka donanımlarının üretiminde kullanılan nadir toprak elementlerinin stratejik önemine değindi. Lityum, kobalt ve galyum gibi elementlerin, belirli ülkelerde yoğunlaşan üretimi ve işleme kapasiteleri, küresel ticaret için risk oluşturuyor. Özellikle Çin'in bu alandaki hâkimiyeti, fiyatlarda dalgalanmalara neden olabiliyor.

Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu

Türkiye'nin yapay zeka alanında attığı adımları değerlendiren Bolat, ülkemizin Oxford Insights Hükümet Yapay Zeka Hazırlık Endeksi'nde 53'üncü sırada yer aldığını ve bu alanda büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirtti. Yapay zekanın ekonomiye katkısının artırılması hedefleniyor.

Yapay Zeka ile Hızlanan Gümrük İşlemleri

Yapay zekanın gümrük işlemlerindeki kullanımını artırmayı hedefleyen Türkiye, bu sayede ithalatta eksik beyan edilen 7,6 milyar lira vergi ve teminatı engelledi. Ayrıca, MUHAFIZ programı ile kara ve deniz taşıtlarının rotalarındaki anormallikler anında tespit ediliyor.

Gelecek Planları ve Sürdürülebilirlik

Bolat, sürdürülebilirlik açısından önemli adımlar atıldığını ve X-Ray Görüntü Paylaşım Ağı Projesi'nin hayata geçirildiğini duyurdu. Bu proje ile operasyonlarda büyük miktarda uyuşturucu ve kaçak eşya ele geçirildi. Bakan, yapay zekanın gelecekteki potansiyel kullanım alanlarına da işaret etti.

13 Haziran'da açıklanacak olan Yapay Zeka Eylem Planı'nın, Türkiye'nin dönüşüm sürecine önemli katkılar sağlayacağı belirtiliyor. Ayrıca, e-ihracatı artırmak amacıyla E-Kolay İhracat Platformu'nun devreye alındığı ve bu sayede dış ticaretin daha da hızlanacağı öngörülüyor.