Yerli Kuantum İletişim Teknolojisi Uzayda: Hedef Küresel Kuantum İnternet

Türk şirketleri, uzay teknolojileri geliştirme faaliyetlerine hız kesmeden devam ediyor. Geçtiğimiz ay ABD'den SpaceX'in Transporter-16 misyonu çerçevesinde ASELSAN ve Fergani Uzay'a ait yeni uydular başarıyla uzaya gönderildi.

Bu görevin bir parçası olarak, Türk şirketi Qubitrium'un geliştirdiği QubitCore adlı teknoloji de uzaya gönderildi. Uzay tabanlı kuantum iletişim görevleri için tasarlanan bu sistem, küp uydu uyumlu kuantum anahtar dağıtım sistemi olarak hizmet veriyor.

Kuantum fiziğine dayalı, güvenliği yüksek, hızlı ve sağlam bir iletişim altyapısı oluşturmayı amaçlayan şirket, bu çalışmalarını İstanbul’daki merkezinde sürdürüyor.

Qubitrium'un kurucusu Dr. Kadir Durak, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kuantum alanındaki çalışmalarının 2008 yılına dayandığını, şirketin ise 2020 yılında kurulduğunu belirtti. "Ekibimiz oldukça genç. Şu anda 24 kişiyiz ve Hollanda'da bir şubemiz var. Ekibimizin yarısı üniversitedeki öğrencilerimden oluşuyor. Bu sayede akademik çalışmalarda aradığımız yetkinliklere sahip bireyler yetişiyor ve onlarla yolumuza devam ediyoruz." dedi.

Kuantum algılama ve haberleşme alanında ürünler geliştirdiklerini belirten Durak, ayrıca dağıtımlı kuantum hesaplama çözümleri üzerinde çalıştıklarını da ifade etti.

Durak, uzaya gönderilen bir ürünün ticari olarak sunulabilmesi için uzayda bir geçmişe sahip olmasının kritik olduğunu vurgulayarak, bu sebeple teknolojilerini uzaya göndererek gerekli referansı oluşturduklarını söyledi.

Durak, bir sonraki aşamada kuantum internet ile algılama, haberleşme ve dağıtımlı kuantum hesaplama alanlarında bütünleşik bir sistem kurmayı hedeflediklerini belirtti. "Bunun için uzayda bir dolanıklık kaynağına ihtiyaç duyuyoruz. Amacımız, uzayda dolanıklık kaynaklarını çalıştırarak dünyaya fotonları, yani ışık parçacıklarını iletmek." diye ekledi.

Dünya genelinde birçok kuantum teknoloji şirketi olduğunu ifade eden Durak, sözlerine şöyle devam etti:

"Biz farklı olarak, kuantum teknolojisini ağırlık, hacim ve elektrik güç ihtiyacı açısından minimize ederek ticari olarak daha düşük maliyetle uzaya gönderilebilir hale getiriyoruz. Uzun vadede bir ağ kurarak kuantum interneti gerçekleştirmeyi hedefliyoruz. Küresel kuantum interneti kurmanın yolu, küp uydu teknolojisini kullanmaktan geçiyor. Starlink projesinin kuantum versiyonunu yapmaya çalışıyoruz. Kuantum internetin kurulabilmesi için gerekli teknolojileri geliştirip ticarileştiriyoruz."

Durak, yakın zamanda yeni bir projeye başladıklarını ve "Uzay tabanlı kuantum bellek geliştiriyoruz. Bunu da bir fırlatma ile taçlandırmak istiyoruz. AR-GE sürecinin sonunda QubitCore gibi ticari bir ürün haline getirmeyi hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Hollanda'nın Devlet Araştırma Enstitüsü ile işbirliği yaptıklarını belirten Durak, "Farklı araştırma enstitüleri bu teknolojiyi bizden satın alıyorlar ve kendi görev yüklerini, kuantum işlerini geliştirip fırlatıyorlar. Bundan sonra yine uzaya faydalı yük fırlatma hedeflerimiz var ama biz kendimizi sürekli uydu fırlatan bir firma değil, uydu fırlattıran ve bunun için kuantum modüllerini sağlayan bir firma olarak görüyoruz." dedi.

Geçtiğimiz ay uzaya gönderilen QubitCore'un 30 farklı alt modülden oluştuğuna dikkati çeken Durak, "QubitCore'da 8 tek foton detektörü var. Normalde bir tek foton detektörü oldukça büyük bir modüldür ve ağırlığı 1 kilogramın üzerindedir. Bizim toplam modülümüz o ağırlıkta. Her bir detektörü baş parmak boyutlarına indirdik. Minyatürize edip modüler yapıda birçok modülü birleştirip uzaya gönderdik ve şu an tamamını test ediyoruz. Fırlatmayı maliyet etkin hale getirmedikçe kuantum internet gerçekleşmez. Ticari örneklere odaklandığımızda teknolojimizle dünya genelinde bu alanda öne çıkıyoruz." diye konuştu.

Durak, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı başta olmak üzere bazı savunma firmalarıyla işbirliği içinde olduklarını belirterek, "NATO da kuantum teknolojisine ilgi gösterdi ve derin teknolojiler için DIANA isimli bir program başlattı. Biz de NATO'nun desteklediği firmalardan bir tanesiyiz." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye’de kuantum teknolojilerine olan ilginin arttığını vurgulayan Durak, savunma, telekomünikasyon, enerji ve finans gibi farklı sektörlere yönelik çözümler geliştirmekte olduklarını ifade etti.

Durak, "Yakın zamanda Türk Telekom’la bir anlaşmamız oldu. Kuantum çözümlerini uygulamak isteyen ve 6G üzerine çalışan AR-GE ekipleriyle işbirliklerimiz sürüyor. Güvenli haberleşme ağları üzerine ürün geliştirme odaklı çalışmalar yürütüyoruz." dedi.

NATO etkinliği kapsamında dronlarla kuantum haberleşme demosu gerçekleştirdiklerini belirten Durak, "Dronlarla dolanıklık dağıtımı yaptık. Bu kapsamda sürü dronlarla sahada kullanılabilecek bir teknoloji geliştirmeye odaklanıyoruz. Dronların kullanımında kesintisiz haberleşme gerekiyor. Haberleşme kesildiğinde dron kontrolden çıkabiliyor. Bunu engellemek için şu anda fiber çözümler kullanılıyor ancak bu ideal bir yöntem değil. Kuantum haberleşme ile bu sorunu aşmak mümkün. Savunma alanında yürüttüğümüz kuantum LİDAR projesi de bu ihtiyaca çözüm sunuyor." dedi.

Anadolu Ajansı © 2026