Yurt Dışından İade Edilen 13,451 Tarihi Eser Geri Döndü: Türkiye'nin Kültürel Mücadelesi

İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde, kültürel mirasın korunması ve geleceğe taşınması konularına odaklanılan bir program düzenlendi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 22 yıl önce çalınan bir Melek heykelinin Fener Rum Patrikhanesi’ne bağlı Ortodoks cemaatine iadesi sırasında, Türkiye'nin kültürel varlıklarının geri kazandırılmasına yönelik çabalarını ve projelerini detaylarıyla paylaştı.

"Daha Adil Bir Dünya" Vurgusu: Türkiye Barışın Merkezi

Bakan Ersoy, törende yaptığı konuşmaya, uluslararası hukuku ihlal eden savaşların ve soykırımların sona ermesi dileğiyle başladı. Türkiye'nin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde izlediği dış politika sayesinde barış ve uzlaşmanın adresi olarak öne çıktığını belirtti.

Farklılıkların ayrıştırma unsuru olmasına karşı bu toprakların hoşgörü ve birlikte yaşama kültürünün örnek teşkil ettiğini vurgulayan Ersoy, Türkiye'nin küresel bir kriz ortamında huzur ve umut limanı haline geldiğini ifade etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Daha Adil Bir Dünya Mümkün" vizyonuna inandıklarını ve bu yolda çalıştıklarını belirten Ersoy, "Türkiye, küresel bir yangının ortasında huzurun ve umudun limanı haline gelmiştir." dedi.

Kültürel Miras İçin 60 Milyar Liralık Yatırım

Bakan Ersoy, bakanlık tarafından yürütülen restorasyon çalışmaları hakkında bilgi verdi. Kız Kulesi, Galata Kulesi, Rami Kütüphanesi, Defter-i Hakaniyye gibi önemli yapıların bilimsel prensiplerle restore edildiğini söyledi. 2018 yılından bu yana restorasyon, müze inşası ve çevre düzenlemelerine 60 milyar liradan fazla yatırım yapıldığını vurguladı.

Müzecilikte Rekor: 33 Milyondan Fazla Ziyaretçi

Bakan Ersoy, Türkiye'nin zengin müzecilik geçmişine dikkat çekerek, İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin bu alandaki başlangıç noktasını oluşturduğunu ifade etti. Müze ve ören yerlerindeki çalışmaların yalnızca koruma değil, bu mirası daha geniş kitlelere açmayı da hedeflediğini belirtti.

2025 yılı itibarıyla 219 müze ve 147 ören yerinde 33 milyondan fazla ziyaretçiye ulaşıldığını belirten Ersoy, bu ilginin kültürel mirasın sahiplenilmesini artırdığını söyledi.

13,451 Eser Türkiye'ye Geri Döndü

Kültür varlığı kaçakçılığı ile mücadelede önemli adımlar atıldığını ifade eden Ersoy, 2002'den bu yana 13,451 eserin Türkiye'ye iadesinin sağlandığını açıkladı. Marcus Aurelius heykelinin ABD'den iadesini bu sürecin en önemli örneklerinden biri olarak gösteren Ersoy, 2020-2025 arasında 1,3 milyon eserin müzelere kazandırıldığını belirtti.

Geleceğe Miras Projesiyle Arkeolojide Yeni Dönem

Ersoy, 2023'te başlayan "Geleceğe Miras" projesi ile Türk arkeolojisinin altın çağını başlattıklarını, 65 ilde 255 kazı çalışması yürütüldüğünü, 2025'te ise toplam 776 noktada arkeolojik faaliyet gerçekleştirildiğini söyledi.

2026'da arkeolojik faaliyet sayısının 800'e ulaşacağını öngören Ersoy, bu çalışmalar kapsamında 15 binden fazla eserin müzelere kazandırıldığını ve projenin toplam destek tutarının 7,5 milyar liraya ulaştığını ifade etti.

Gece müzeciliği ile 27 müze ve ören yerinde 600 bin ziyaretçiye ulaşıldığını belirten Ersoy, bu uygulamayı yaygınlaştırmayı hedeflediklerini söyledi.

Melek Heykeli Ait Olduğu Yere Döndü

Ersoy, konuşmasında Ortodoks cemaatine ait bir melek heykelinin 2004'te Denizli'de yapılan bir operasyonla ele geçirildiğini, Heybeliada'daki Aya Yorgi Manastırı'ndan çalındığının tespit edilmesinin ardından Patrikhane ile işbirliği ile iade edildiğini aktardı. "Bu teslim, bir eserin yerine dönmesi, kültürel hafızanın tamamlanması olduğu kadar hukukun, saygının ve ortak değerlerimizin somut bir göstergesidir." dedi.

2021'de Çanakkale Gökçeada'dan çalınan 12 ikonanın da Troya Müzesi'nde düzenlenen törenle Patrik Bartholomeos'a teslim edildiğini hatırlatan Ersoy, bu sürecin önemli bir örnek olduğunu vurguladı.

Taş Tepeler İnsanlık Tarihini Aydınlatıyor

Arkeoloji alanındaki çalışmalara değinen Ersoy, Taş Tepeler projesinin Türk arkeolojisinin en kapsamlı girişimlerinden biri olduğunu söyledi. Şanlıurfa merkezli bu projenin Neolitik Dönem'e ilişkin kabulleri yeniden değerlendirmeyi sağladığını ve 36 akademik kurumun katılımıyla uluslararası bilimsel bir iş birliği ağı oluşturduğunu belirtti.

UNESCO'da Güçlenen Türkiye: Varlık Sayısı 22'ye Yükseldi

Türkiye'nin UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki temsiliyetini artırmayı öncelikli hedef olarak gördüklerini belirten Ersoy, 2025'te Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri'nin listeye eklenmesiyle varlık sayısının 22'ye ulaştığını ifade etti. Geçici listede ise 79 varlık bulunduğunu belirtti.

Türkiye'nin Dört Bir Yanında Restorasyon

Ersoy, deprem bölgelerinde gerçekleştirilen çalışmalarla kültür varlıklarının yeniden ayağa kaldırıldığını belirtti. Haydarpaşa ve Sirkeci Gar sahalarında kapsamlı bir dönüşüm gerçekleştirdiklerini söyledi.

Hatay Müzesi, Mardin Aziz Sancar Evi, Diyarbakır Cezaevi'nin kültür kompleksi olarak yeniden işlevlendirilmesi ve Antalya Müzesinin çağdaş bir yaklaşımla yeniden hizmete açılması için yürütülen çalışmalardan bahsetti.

Selimiye Camii'nden Sümela Manastırı'na, Ayasofya Kebir Camii'nden Aziz Nikolaos Kilisesi'ne kadar Türkiye genelinde kültür varlıklarının geleceğe taşınması için mücadele ettiklerini söyledi.

Ersoy, yapay zekâ destekli sistemlerle sahada ve dijital ortamda etkin mücadele yürüttüklerini ve TraceArt sistemi ile küresel ölçekte takip yapıldığını belirtti. 2023'te başlatılan Tarihî Eserlerin Güvenliği İçin Kimliklendirme Projesi kapsamında, 600 binden fazla eserin güvence altına alındığını söyledi.

Ortak Emanet Vurgusu: Kültürel Miras Geleceği Aydınlatıyor

Ersoy, konuşmasının sonunda, kültürel mirasın ayrım gözetmeksizin korunmasının önemine dikkat çekti. Kültürel mirasın, insanların kimliği ve hafızası olduğunu, bu mirasın geleceğe ışık tuttuğunu belirterek konuşmasını tamamladı.