Zeytin ve Zeytinyağı Üretiminde "Yok Yılı" Krizi Kapıda

Zeytin üretiminde 2024-2025 sezonunda rekor bir verim elde edilirken, 2025-2026 sezonunun "yok yılı" olması bekleniyor.

Türkiye’nin zeytin üretiminde 3 milyon 750 bin ton ile zirveye ulaşması dünya pazarında fiyatları düşürse de, önümüzdeki dönem için yüzde 40’lık bir üretim düşüşü tahmin ediliyor. Bu durum, zeytinyağı fiyatlarının tekrar yükselmesine neden olabilir.

TÜİK'in tahminlerine göre, yeni sezon üretimi 2 milyon 250 bin tona gerileyebilir ve bu düşüş, kuraklık gibi çevresel faktörlerle daha da derinleşebilir.

Fiyat Düşüşü Üreticiyi Zora Soktu, Tüketiciye Yaradı

Raflarda doğal sızma zeytinyağının litre fiyatı geçtiğimiz yıl 500-600 TL seviyesindeyken, bu yıl ürün bolluğunun etkisiyle fiyatlar neredeyse yarı yarıya azaldı. Bu durum tüketiciler için cazip fiyatlar sunarken, üreticiler artan maliyetler karşısında ciddi bir gelir kaybı yaşadı. Kamusal ve özel teşvikler zeytinciliği desteklese de, üretici maliyetini karşılamakta zorlanıyor ve sürdürülebilirlik tehlikeye giriyor.

Uluslararası Piyasadaki Durgunluk ve İhracatın Önemi

Türkiye, zeytinyağı üretiminde dünya ikinciliğine yükselmiş olsa da, uluslararası piyasadaki durgunluk ve ihracat hızının düşmesi ülkenin avantajını yeterince kullanamamasına neden oldu. İspanya ve Tunus gibi önemli zeytinyağı üreticisi ülkelerde de üretim azaltıcı etkenler mevcut. Geçmiş yıllarda kuraklık nedeniyle üretimin yüzde 50-60 düştüğü bu ülkelerdeki durum, Türkiye’nin ihracat fırsatlarını artırabilir.

Üretimin Devamlılığı İçin Sürdürülebilir Fiyat Politikaları Şart

Zeytincilik sektöründe sürdürülebilirliği sağlamak için fiyat istikrarının önemine dikkat çekiliyor. Fiyatların bir tarafı memnun edip diğerini mağdur etmesi, sektörde dengesizliklere yol açabilir. Üretim maliyetlerinin artmasıyla birlikte, zeytin ve zeytinyağına yönelik desteklerin güncellenmesi ve tüketimin artırılması gerektiği belirtiliyor. Bu doğrultuda, tüketicinin yıllık zeytinyağı tüketiminin artırılması için bilinçlendirme çalışmalarına ağırlık verilmesi öneriliyor.

İklim Değişikliği ve Gelecekteki Üretim Tahminleri

Uzmanlar, iklim değişikliklerinin zeytin ve zeytinyağı üretimi üzerindeki olumsuz etkilerini vurguluyor. Özellikle İspanya’da yaşanan aşırı sıcaklıklar, verim tahminlerini olumsuz etkiledi. Türkiye'de de benzer bir senaryo söz konusu olabilir.

Ancak mevcut stokların yeterli olduğu belirtiliyor ve asıl etkinin, önümüzdeki aylarda yapılacak rekolte çalışmalarıyla daha net ortaya çıkacağı ifade ediliyor. Üretimdeki düşüş ve hava koşullarıyla ilgili gelişmeler, fiyat dalgalanmalarını belirleyen başlıca faktörler arasında yer alıyor. .

Kaynak: IHA