Bütindünýä Bazarlar ABŞ-nyň Ösüş Maglumatlaryna Üns Berdi

Istanbul

Bütindünýä bazarlarynda geosyýasy töwekgelçilikleriň täsiri bilen satuw basyşy dowam edýär. ABŞ bilen Eýran arasyndaky dartgynlygyň ýokarlanmagy, bazarlaryň töwekgelçilik duýgusyny artdyrdy. ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp, bu ýagdaýyň nirä barjakdygynyň öňümizdäki 10 günüň içinde belli boljagyny aýtdy.

Tramp, Eýran bilen giňişleýin ylalaşygyň zerurdygyny, tersine bolsa erbet netijeleriň bolup biljekdigini belledi.

Bu beýanatlar, bazarlarda seresaply duruşy täzeden höküm sürüp, aksiýalaryň dikeldilmegini togtatdy we umumy töwekgelçilik islegini azaltdy.

Mundan başga-da, Tramp, harby kuwwaty artdyrmak we oba hojalyk önümçiligini kepillendirmek maksady bilen strategiki ähmiýete eýe elementar fosfor we glifosat esasly gerbisidleriň ýerli üpjünçiligini goramak üçin täze bir prezident kararnamasyna gol çekdi.

Bu aralykda Halkara Pul Gaznasynyň (IMF) metbugat sekretary Julie Kozack, dollaryň halkara pul ulgamynda merkezi roluny saklaýandygyny, bütindünýä söwda, ätiýaçlyklar, karz almak we töleglerdäki agdyklyk edýändigini aýtdy.

Makroykdysady maglumatlarda bolsa, ABŞ-da ilkinji gezek işsizlik kömegi üçin ýüz tutanlaryň sany 14-nji fewral bilen tamamlanan hepdede öňki hepde bilen deňeşdirilende 23 müň adam azaldy we 206 müň boldy, bu san bazar garaşmalarynyň aşagynda galdy.

ABŞ-nyň daşary söwda defisiti geçen ýylyň soňky aýynda öňki aý bilen deňeşdirilende 32,6 göterim artdy we 70,3 milliard dollara ýetdi, iýul aýyndan bäri iň ýokary derejesini gördi. Ýurduň 2025-nji ýyl üçin umumy daşary söwda defisiti bolsa ýyllyk 0,2 göterim azaldy we 901,5 milliard dollara düşdi.

Şirketleriň maliýe hasabatlary we garaşmalaryň örän aç-açan bolmazlygy, bütindünýä bazarlarda töwekgelçilik isleginiň azalmasyndaky beýleki faktorlaryň arasynda ýerleşýär.

Analitikler, şu gün ABŞ-da yglan ediljek ösüş we PCE baha indeksi maglumatlarynyň, bazarlaryň ugruny kesgitlemekde täsirli boljakdygyny aýtdy.

Bu ösüşler bilen ABŞ-nyň 10 ýyllyk obligasiýa göterimi 4,07 göterimde, dollar indeksi bolsa ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Fed) göterimleri azaltmakda howlukmajakdygy baradaky çaklamalar bilen düýnki ýapylşyň 0,1 göterim üstünde 98 derejesinde hereket edýär.

Altynyň unsy 0,1 göterim azaldy we 4 müň 998 dollardan işlem görýär. Geosyýasy dartgynlyklaryň ýokarlanmagy bilen Brent nebitiniň barrel bahasy 71,7 dollara çenli ýokarlanyp, 6 aýyň iň ýokary derejesini gördi, soňra 71,6 dollar derejesinde deňeçerleşdi.

New York Biržasy Yzyna Gaýtdy

New York biržasy, kompaniýalardan gelen garyşyk balans netijeleri bilen negatiw bir ugur aldy. Blue Owl Capital-iň käbir fondlarynda maýadarlar üçin pul çykarmagy çäklendirmegi we üç fondyndan 1,4 milliard dollar bahasyndaky emläk satmak karary, beýleki kompaniýalaryň aksiýalarynyň düşmegine sebäp boldy.

Blue Owl Capital-iň aksiýalary 5,9 göterim pese gaçdy, Blackstone we Apollo Global Management ýaly kompaniýalaryň aksiýalary bolsa degişlilikde 5,4 we 5,2 göterim gymmatyny ýitirdi.

ABŞ-ly bölek satuw ägirdi Walmart-yň maliýe netijeleri bolsa maýadarlar tarapyndan bahalandyrylanda, üç aýlyk döwürde girdeji we girdeji garaşmalaryň üstünde gelse-de, häzirki mali ýyl üçin girdeji çaklamalary garaşmalara laýyk gelmedi. Walmart-yň aksiýalary 1,4 göterim gymmatyny ýitirdi.

Bu ösüşler bilen Dow Jones indeksi 0,54 göterim, S&P 500 indeksi 0,28 göterim we Nasdaq indeksi 0,31 göterim gymmatyny ýitirdi.

Ýewropa Biržalary Negatiw Ugur Alýar

Ýewropa biržalary, kompaniýa balanslarynyň garaşmalara laýyk gelmezligi bilen güni negatiw tamamlady. Geosyýasy töwekgelçilikler Ýewropa bazarlarynda töwekgelçilik duýgusyny artdyrdy.

Ýewropa boýunça maýadarlar, Airbus, Renault we Nestle ýaly uly kompaniýalaryň maliýe netijelerini bahalandyryp geçdiler.

Ýewropaly uçak öndüriji Airbus, meşhur A320 modeli üçin önümçilik maksatlaryny yza süýşürendigini yglan etdi. 2026-njy ýyl üçin garaşylýan eltiliş sanynyň bazar garaşmalarynyň aşagynda galmagy bilen Airbus aksiýalary takmynan 7 göterim gymmatyny ýitirdi.

Renault-yň 2025 girdejisi 3 göterim ýokarlanyp, 57,9 milliard ýewroa ýetse-de, Nissan maýa goýumlaryna bagly bir gezeklik çykdajylar sebäpli 10,9 milliard ýewro net ýitgi yglan etdi. Kompaniýanyň aksiýalary 3,12 göterim pese gaçyp ýapyldy.

Nestle-iň satuwlary we net girdejisi pese gaçdy. Emma doňdurma bölüminiň satuwy bilen baglanyşykly gepleşikler dowam edýärkä, kompaniýanyň aksiýalary takmynan 4 göterim gymmatyny gazandy.

Şol bir wagtyň özünde Germaniýanyň Merkezi Banky (Bundesbank), ýurduň ýylyň ilkinji çärýeginde ösüş tendensiýasyny dowam etdirjekdigini çak etdi.

Ýewropa Merkezi Banky (ECB), JPMorgan-yň Ýewropa şahamçasy J.P. Morgan SE-ä kapital borçnamalary bilen baglanyşykly ýalňyş beýanat üçin takmynan 12,2 million ýewro administratiw jerime berdi.

Beýleki tarapdan Ýewropa Bileleşigi (AB) Komissiýasynyň, agza ýurtlaryň senagatyny janlandyrmagy maksat edinýän we jemgyýetçilik satyn alyşlarynda Ýewropa kompaniýalaryna öňe çykmagy üpjün edýän meýilnamasyna garşylyklar artýar.

Jemgyýetçilik satyn alyşlarynda "Made in Europe" şertini hem öz içine alýan we Ýewropa senagatyny goldamagy maksat edinýän teklibiň, fewral aýynda yglan edilmegi garaşylýarka, Komissiýanyň içindäki bölümlere iberilen taslama metin berk reaksiýalar aldy.

Taslamany taýýarlan toparyň jogapkär AB Komissiýasynyň Baş Wekili Stephane Sejourne-iň işine, Komissiýanyň 9 dürli bölümi negatiw pikir berdi.

Bu garşylyklar, öň yza süýşürilen we iň soňky 26-njy fewralda yglan edilmegi göz öňünde tutulan kanunyň ýene bir gezek yza süýşürilmek töwekgelçiligini döretdi.

Makroykdysady maglumat tarapynda, Awro Zolagynda fewral aýy üçin sarp ediji ynam indeksi -12,2 derejesinde amala aşyryldy.

Bu ösüşler bilen Angliýada FTSE 100 indeksi 0,55 göterim, Italiýada FTSE MIB 30 indeksi 1,22 göterim, Fransiýada CAC 40 indeksi 0,36 göterim, Germaniýada DAX 40 indeksi 0,93 göterim gymmatyny ýitirdi.

Azia Biržalary Günorta Koreýadan Başga Yzyna Gaýtdy

New York biržasyndaky satuw agdyklykly ugur Aziýa biržalaryna-da täsir etdi. Hytaýda aý başy dynç alyşy dowam edýärkä, Hytaý biržasynda işlem edilmedi.

Ýaponiýada inflýasiýa ýanwar aýynda 1,5 göterime düşüp, Mart 2022-den bäri iň pes derejesine düşdi we Ýaponiýanyň Merkezi Bankynyň (BoJ) 2 göterim inflýasiýa maksadynyň aşagyna düşdi. Ýurtda ýadro inflýasiýa bolsa 2,4 göterimden 2 göterime düşdi.

Analitikler, Ýaponiýada inflýasiýanyň haýallamasyna garamazdan täze iýmit bahalaryndaky üýtgeşmeleriň dowam edýändigini we Ýaponiýanyň Merkezi Bankynyň (BoJ) şu ýyl göterimleri artdyryp biljekdigi baradaky çaklamalaryň dowam edýändigini aýtdy.

Bu ösüşler bilen Ýaponiýada Nikkei 225 indeksi 1,2 göterim, Hong Kongda Hang Seng indeksi 0,6 göterim gymmatyny ýitirdi. Günorta Koreýada Kospi indeksi 5.799,69 bal bilen rekord derejesine ýetdi. Kospi indeksindäki pozitiw ugurda Günorta Koreýaly tehnologiýa kompaniýalaryndaky ýokarlanma täsirli boldy.

VİOP Agşam Sessiyasynda Ýokarlandy

Düýn satuw agdyklykly bir ugur alan Borsa Istanbulda BIST 100 indeksi, güni 3,20 göterim gymmatyny ýitirip, 13.804,21 baldan tamamlady.

Borsa Istanbul Geljekki Amallar we Opsion Bazarında (VİOP) BIST 30 indeksine esaslanýan fewral aýy üçin şertnama bolsa düýn agşam sessiyasynda adaty sessiýa ýapylşyna görä 0,1 göterim ýokarlanyp, 15.430,00 baldan işlem gördi.

Dollar/TL, düýni 43,7580-den tamamlap, şu gün bankalarara bazaryň açylyşynda öňki ýapylşa görä 0,2 göterim ýokarlanyp, 43,8430-dan işlem görýär.

Analitikler, şu gün içerki halkara maýa goýum pozisiýasy, hakyky pudak ynam indeksi we önümçilik senagaty kuwwat ulanyş derejesi, daşary ýurtlarda bolsa ABŞ-da ösüş we Şahsy Sarp Ediji Harajatlar (PCE), bütindünýäde önümçilik senagaty we hyzmat sektory Satyn Alyjylar Dolandyryjylary Indeksi (PMI) maglumatlary, Germaniýada Önümçilik Bahasy Indeksi (ÜFE) başda bolmak bilen köp maglumat gündeminiň yzarlanjakdygyny aýdyp, tehniki taýdan BIST 100 indeksinde 13.600 we 13.500 balyň goldaw, 13.900 we 14.000 balyň bolsa garşylyk ýagdaýynda boljakdygyny bellediler.

Bazarlarda şu gün yzarlanjak maglumatlar:

10.00 Türkiýe, ýanwar aýy Daşary Önümçilik Bahasy Indeksi

10.00 Türkiýe, fewral aýy maliýe hyzmatlar ynam indeksi

10.00 Türkiýe, dekabr aýy halkara maýa goýum pozisiýasy

10.00 Türkiýe, fewral aýy hakyky pudak ynam indeksi

10.00 Türkiýe, fewral aýy önümçilik senagaty kuwwat ulanyş derejesi

10.00 Germaniýa, ýanwar aýy Önümçilik Bahasy Indeksi

10.00 Angliýa, ýanwar aýy bölek satuwlar

11.30 Germaniýa, fewral aýy önümçilik senagaty/hyzmat sektory/bileşik PMI

12.00 Awro Zolagy, fewral aýy önümçilik senagaty/hyzmat sektory/bileşik PMI

12.30 Angliýa, fewral aýy önümçilik senagaty/hyzmat sektory/bileşik PMI

16.30 ABŞ, 4-nji çärýek Jemi Içki Önüm

16.30 ABŞ, 4-nji çärýek ýadro PCE baha indeksi

16.30 ABŞ, dekabr aýy şahsy girdejiler we harajatlar

16.30 ABŞ, dekabr aýy PCE baha indeksi

17.45 ABŞ, fewral aýy önümçilik senagaty/hyzmat sektory/bileşik PMI

18.00 ABŞ, dekabr aýy täze jaý satuwlary

18.00 ABŞ, fewral aýy Michigan Uniwersiteti sarp ediji ynam indeksi