2027-ci il Prezident İllik Proqramı ilə Müdafiə Sənayesində Yerlilik və İxrac Hədəfləri müəyyən edilib

2027-ci il Prezident İllik Proqramında Türkiyənin müdafiə və aerokosmik sənayesi üçün gələn il həyata keçiriləcək fəaliyyətlər, layihələr və strateji hədəflər ictimaiyyətlə paylaşılıb. Müdafiə Sənayesi Rəyasət Heyətinin (SSB) məlumatlarına görə, sektorun dövriyyəsi son 23 ildə 25 dəfə artaraq 25 milyard dollara, ixrac isə 40 dəfə artaraq 10,1 milyard dollara çatıb. Yerli məşğulluq səviyyəsinin 2002-ci ildəki 20 faizdən 2025-ci ilə qədər 82,3 faizə yüksəldiyi sektorda işçilərin ümumi sayı 100 min nəfəri keçib.

Müdafiə sənayesində layihənin həcmi və lokallaşdırma hədəfləri hansılardır?

Müdafiə Sənayesi Rəyasət Heyətinin həyata keçirdiyi layihələrin sayı 1500-ə yaxınlaşarkən, 2025-ci ilə qədər layihənin həcmi 100 milyard dolları keçib. Xarici asılılığı minimuma endirməyi hədəfləyən bu layihələr çərçivəsində fərqli əməliyyat ehtiyaclarını qarşılayacaq üstün texniki xüsusiyyətlərə malik məhsulların hazırlanmasına üstünlük verilir. 2027-ci ilin sonuna qədər müdafiə sənayesində yerliləşmə nisbətinin 84 faizə, ümumi ixracın 11,5 milyard dollara, sektor dövriyyəsinin 28 milyard dollara, məşğulluğun isə təxminən 138 minə çatdırılması hədəflənir.

Dərin texnologiyalarda hansı Ar-Ge işləri aparılacaq?

Türkiyə qlobal miqyasda rəqabət qabiliyyətini artırmaq üçün kvant, süni intellekt, avtonom sistemlər və hipersəs texnologiyaları kimi təməlqoyma sahələrində yol xəritələri tətbiq edir. Bu çərçivədə, süni intellektin üfüqi texnologiya olaraq istifadə edildiyi 8 Ar-Ge layihəsi davam edir, 2 yeni layihəyə start veriləcək. Bundan əlavə, kibertəhlükəsizlik sahəsində yerli həllərin gücləndirilməsi üçün Kiberməkan Bacarıqlarının İnkişafı və İnteqrasiya Platforması (SAYGEP) Layihəsi həyata keçiriləcək və avtonom sistemlər sahəsində 3 Ar-Ge layihəsi davam etdiriləcək.

Müdafiə Sənayesi Başçılığının koordinasiyasında həyata keçirilən bu işlər Türkiyənin müdafiə və təhlükəsizlik ehtiyaclarını milli texnologiyalarla qarşılamaq, sektorun qlobal rəqabət qabiliyyətini artırmaq və əldə edilən texnoloji bacarıqları mülki sektora yaymaq məqsədi daşıyır. Bu prosesdə ixtisaslı insan resurslarının artırılması məqsədilə təhsil infrastrukturu gücləndiriləcək, müdafiə sənayesi ekosistemi beynəlxalq əməkdaşlıq və ədalətli iştirakla dəstəklənməyə davam edəcək.

Müdafiə sənayesi layihələri Müdafiə Sənayesi Rəyasət Heyətinin müəyyən etdiyi strateji planlara uyğun olaraq yerli sənaye təşkilatlarının investisiyaları və Ar-Ge fəaliyyəti ilə həyata keçirilir. Sektordakı şirkətlər, texnoparklar və universitetlər arasında əməkdaşlığı təkmilləşdirən dəstək mexanizmləri Müdafiə Sənayesi Məşğulluq Portalı kimi rəqəmsal platformalar vasitəsilə izlənilə bilər; Layihələrin cari vəziyyəti və sektorlar üzrə inkişaflar rəsmi qurumların elanları vasitəsilə ictimaiyyətə açıqlanır.

Nəticə

Elan edilmiş məlumatlar göstərir ki, Türkiyə müdafiə sənayesində "tam müstəqillik" vizyonu ilə hərəkət edir və kəmiyyət artımı ilə yanaşı keyfiyyətcə dərinləşməyə də diqqət yetirir. Sənayenin 23 il ərzində əldə etdiyi 25 milyard dollarlıq dövriyyəsi və 82,3 faiz lokalizasiyası müdafiə sənayesinin Türkiyə iqtisadiyyatı üçün strateji lokomotivə çevrildiyini sübut edir.

Xüsusilə süni intellekt, kvant və hipersəs texnologiyaları kimi sahələrə investisiyalar Türkiyənin gələcəyin döyüş texnologiyalarında təkcə istifadəçi deyil, həm də istehsalçı və inkişaf etdiricisi olmaq iradəsini ortaya qoyur. Mülki və hərbi texnologiyaların inteqrasiyası müdafiə sənayesindəki qazancların mülki iqtisadiyyata əks olunması baxımından kritik mərhələ hesab olunur.

Mümkün təsirlər

Müdafiə sənayesində lokallaşma sürətinin artırılması və ixrac hədəflərinə nail olunması Türkiyənin xarici siyasətdəki əlini gücləndirə və müdafiə ehtiyaclarında xaricə asılılıqdan yaranan riskləri minimuma endirə bilər. Sektorda 138 min insanın məşğulluq hədəfi, xüsusilə mühəndislik və texniki sahələrdə ixtisaslı işçi qüvvəsinə tələbi artıraraq təhsil sistemində texnologiya yönümlü transformasiyaya təkan verə bilər.

Dərin texnologiyalara sərmayələrin uzunmüddətli perspektivdə Türkiyənin qlobal müdafiə bazarındakı payını artıracağı və yüksək əlavə dəyərli ixrac məhsulları sayəsində cari hesab kəsirinin azaldılmasına töhfə verəcəyi gözlənilir. Bundan əlavə, yerli təchizat ekosisteminin inkişafı müdafiə sənayesi təchizat zəncirində KOM-ların və texnologiya startaplarının daha fəal iştirakını təşviq edə bilər.

Fikirləriniz

Müdafiə sənayesində lokallaşma nisbətinin 84 faizə çatdırılması hədəfi haqqında nə düşünürsünüz? Sizcə, mülki və hərbi texnologiyaların inteqrasiyası Türkiyənin qlobal rəqabət qabiliyyətinə necə təsir edəcək? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.