Goranmak pudagynda sebit we eksport maksatlary 2027-nji ýyldaky prezidentiň ýyllyk meýilnamasy bilen kesgitlenildi

2027-nji ýyldaky Prezidentiň ýyllyk meýilnamasynda Türkiýanyň goranmak we howa giňişligi pudagy üçin indiki ýyl amala aşyryljak işler, taslamalar we strategiki maksatlar köpçülige paýlaşyldy. Goranmak senagatynyň prezidentiniň (SSB) maglumatlaryna görä, soňky 23 ýylda pudagyň dolanyşygy 25 esse artyp, 25 milliard dollara ýetdi, eksport bolsa 40 esse artyp, 10,1 milliard dollara ýetdi. Employmenterli iş üpjünçiliginiň derejesi 2002-nji ýylda 20 göterimden 2025-nji ýyla çenli 82,3 göterime çenli ýokarlanan pudakda işleýänleriň umumy sany 100 müň adamdan geçdi.

Goranmak pudagynda taslamanyň göwrümi we lokalizasiýa maksatlary haýsylar?

Goranmak senagatynyň prezidenti tarapyndan ýerine ýetirilen taslamalaryň sany 1500-e golaýlaýarka, 2025-nji ýyla çenli taslamanyň göwrümi 100 milliard dollardan geçdi. Daşary ýurt garaşlylygyny azaltmagy maksat edinýän bu taslamalaryň çäginde dürli amaly zerurlyklary kanagatlandyrýan ýokary tehniki aýratynlyklary bolan önümleri ösdürmäge ileri tutulýar. 2027-nji ýylyň ahyryna çenli goranyş pudagynda lokalizasiýa derejesi 84 göterime, eksportyň umumy mukdary 11,5 milliard dollara, pudagyň dolanyşygy 28 milliard dollara we iş üpjünçiligi takmynan 138 müňe ýeter.

Çuňňur tehnologiýalarda haýsy gözleg we barlaglar geçiriler?

Türkiýe dünýä derejesinde bäsdeşlige ukyplylygy ýokarlandyrmak üçin kwant, emeli intellekt, awtonom ulgamlar we gipersonik tehnologiýalar ýaly düýbüni tutujy ýerlerde ýol kartalaryny durmuşa geçirýär. Bu nukdaýnazardan, gorizontal tehnologiýa hökmünde emeli intellektiň ulanylýan 8 gözleg we gözleg taslamasy dowam edýär, 2 sany täze taslama başlar. Mundan başga-da, kiberhowpsuzlyk pudagyndaky içerki çözgütleri güýçlendirmek üçin kibernetik giňişligiň başarnyklaryny ösdürmek we integrasiýa platformasy (SAYGEP) taslamasy durmuşa geçiriler we awtonom ulgamlar ulgamynda 3 gözleg we gözleg taslamasy dowam etdiriler.

Goranmak senagatynyň prezidentiniň utgaşdyrylmagy netijesinde geçirilen bu gözlegler, Türkiýanyň goranmak we howpsuzlyk zerurlyklaryny milli tehnologiýalar bilen kanagatlandyrmagy, pudagyň global bäsdeşlik ukybyny ýokarlandyrmagy we gazanylan tehnologiki başarnyklary raýat pudagyna ýaýratmagy maksat edinýär. Bu etapda hünärli adam resurslaryny köpeltmek maksady bilen bilim infrastrukturasy güýçlendiriler we goranyş senagatynyň ekosistemasy halkara hyzmatdaşlygy we adalatly gatnaşmak arkaly goldanylar.

Goranmak senagaty taslamalary, Goranmak senagatynyň prezidenti tarapyndan kesgitlenen strategiki meýilnamalara laýyklykda içerki senagat guramalarynyň maýa goýumlary we gözleg işleri arkaly amala aşyrylýar. Bu pudakdaky kompaniýalaryň, tehnoparklaryň we uniwersitetleriň arasyndaky hyzmatdaşlygy gowulandyrýan goldaw mehanizmleri, Goranmak senagatynyň iş üpjünçiligi portaly ýaly sanly platformalar arkaly yzarlanyp bilner; Taslamalaryň häzirki ýagdaýy we pudaklaýyn ösüşler resmi edara bildirişleri arkaly halka mälim edilýär.

Netije

Maglumat berlen maglumatlar, Türkiýe goranyş pudagynda "doly garaşsyzlyk" gözýetimi bilen hereket edýändigini we hil taýdan çuňlaşmaga, hem mukdar taýdan ösüşe gönükdirilendigini görkezýär. Senagatyň 25 milliard dollarlyk dolanyşygy we 23 ýylda gazanylan 82,3 göterim lokalizasiýa derejesi goranyş pudagynyň türk ykdysadyýeti üçin strategiki lokomotiw bolandygyny subut etdi.

Esasanam emeli intellekt, kwant we gipersonik tehnologiýalar ýaly ugurlara goýulýan maýa goýumlar, Türkiýanyň diňe bir ulanyjy bolman, eýsem geljekdäki söweş tehnologiýalarynda öndüriji we öndüriji bolmak islegini ýüze çykarýar. Raýat we harby tehnologiýalaryň integrasiýasy, goranyş pudagynda gazanylan üstünlikleri raýat ykdysadyýetine görkezmek üçin möhüm tapgyr hasaplanýar.

Mümkin täsirler

Goranmak pudagynda lokalizasiýa derejesini ýokarlandyrmak we eksport maksatlaryna ýetmek Türkiýanyň daşary syýasatda elini güýçlendirip biler we goranyş zerurlyklaryna daşary ýurt garaşlylygy sebäpli ýüze çykýan töwekgelçilikleri azaldyp biler. Bu pudakda 138 müň adamy iş bilen üpjün etmek maksady, esasanam in engineeringenerçilik we tehniki ugurlarda hünärli işçi güýjüne bolan islegi artdyrmak arkaly bilim ulgamynda tehnologiýa gönükdirilen üýtgeşmä sebäp bolup biler.

Çuň tehnologiýalara goýulýan maýa goýumlary uzak möhletde Türkiýe dünýä goranyş bazaryndaky paýyny artdyrar we gymmat bahaly eksport önümleri sebäpli häzirki hasap defisitini azaltmaga goşant goşar. Mundan başga-da, içerki üpjünçilik ekosistemasynyň ösüşi KOK-laryň we tehnologiýa başlangyçlarynyň goranyş pudagy üpjünçilik zynjyryna has işjeň gatnaşmagyny höweslendirip biler.