ABŞ-Çin xəttində yeni böhran: Pekin İordaniyadakı ABŞ bazasının peyk görüntülərini İrana təqdim edib

Amerika Birləşmiş Ştatları ilə Çin Xalq Respublikası arasında diplomatik və hərbi gərginlik, mərkəzi Şərqdə çox danışılan iddia ilə yeni bir ölçüyə keçdi. ABŞ-ın aparıcı media qurumlarından biri olan Wall Street Journal (WSJ) adı açıqlanmayan yüksək rütbəli amerikalı məmurlara əsaslanaraq xəbərlərində Çin təşkilatlarının İrana kritik hərbi kəşfiyyat məlumatı təqdim etdiyini iddia edib. İddialara görə, Pekin administrasiyasına bağlı elementlər ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin İordaniyadakı bazasına 3 ABŞ əsgərinin ölümü ilə nəticələnən qanlı hücumdan əvvəl və sonra Tehrana yüksək keyfiyyətli peyk görüntüləri təqdim edib.

Pekinin dəstəyinin "Ən aydın sübutu"

Amerika hərbi və kəşfiyyat rəsmiləri peyk görüntülərinin paylaşılmasını bu günə qədər Çinin regiondakı münaqişələr zamanı İrana birbaşa hərbi dəstək verdiyini və bu dəstəyin ABŞ əsgərlərinin ölümünə səbəb olduğunu göstərən "ən konkret və aydın sübut" kimi təsvir edir. Vaşinqton administrasiyası İrana bu həssas koordinat və imic dəstəyi verən Çin mərkəzli təşkilatların adlarını hələ ictimaiyyətlə paylaşmayıb. Bununla belə, ABŞ-ın yüksək rütbəli rəsmiləri çinli həmkarları ilə İordaniyadakı Müvəffik Salti Hava Bazasının təfərrüatlı görüntülərinin paylaşılması məsələsini birbaşa müzakirə ediblər; Bildirilir ki, Pekin tərəfi iddiaları rədd edir və konkret sübutlar tələb edir.

Tramp və Xi Jinping Sammitindən əvvəl geosiyasi böhran

Bu ciddi ittiham qlobal siyasətdə ən kritik görüşlərdən biri öncəsi gərginliyi artırdı. ABŞ prezidenti Donald Tramp və Çin prezidenti Si Cinpinin sentyabrın 24-də Ağ Evdə görüşü planlaşdırılır. İki fövqəldövlətin liderləri arasında bu kritik sammitdən əvvəl yaranan peyk təsviri böhranı Vaşinqton-Pekin münasibətlərindəki kövrəkliyi daha da dərinləşdirmək potensialına malikdir.

Bölgədəki Hücum və Zərif Tarazlıqların Arxa planı

İranın Müvəffik Salti Hava Bazasına həyata keçirdiyi ballistik raket hücumu bölgədəki hərbi balansları sarsıdıb. İyulun 17-də baş verən bu hücum nəticəsində 3 ABŞ əsgəri həyatını itirdi. Bu itkilər aprel ayında əldə olunan atəşkəs razılaşmasından sonra İranla gərginlikdə ölən ilk Amerika əsgərləri kimi qeydə alınıb. Hücumun Vaşinqton və Tehran administrasiyalarının iyunda razılaşdırılmış müvəqqəti razılaşmanı dayandırmasından dərhal sonra baş verməsi diqqət çəkib.

İranın ABŞ-la birbaşa danışıqlara münasibəti regionda gərginliyi artırsa da, bu yeni kəşfiyyat hesabatından sonra Vaşinqtonun hansı sanksiya addımını atacağı maraq mövzusuna çevrilib.

Digər tərəfdən, Şərqi Aralıq dənizi və Yaxın Şərqdə hərbi fəaliyyət davam edərkən, regional aktorların müttəfiqlik münasibətləri qlobal güclərin kölgə müharibəsinə səhnə olmaqda davam edir.