ABŞ-İran xəttindəki diplomatik masa tamamilə alt-üst edildi: Trampın yeni “zamanla boğulması” strategiyası

Vaşinqton və Tehran arasındakı gərginlik diplomatik kanalların tamamilə bağlanması ilə yeni ölçüyə keçdi. ABŞ prezidenti Donald Tramp iki ölkə arasında davam edən münaqişələrə son qoyulması və orta yolun tapılmasına yönəlmiş bütün diplomatik danışıqların dayandırıldığını açıqlayıb. Ağ Evdəki mənbələrdən sızan məlumata görə, Tramp yüksək səviyyəli diplomatik nümayəndələrinə İranla danışıqları dərhal dayandırmağı tapşırıb. Bu radikal qərarın səbəbi həftələrlə davam edən diplomatik səylərə baxmayaraq, Tehran administrasiyasından konkret və əhəmiyyətli güzəştlərin alınmamasıdır.

Diplomatiya masasından Nəticə Yoxdur

ABŞ administrasiyası uzun müddətdir ki, İranı barışıq masasına çəkmək üçün arxa diplomatiya aparır. Lakin bu məqamda Vaşinqtonun gözləntiləri özünü doğrultmadığından və danışıqlar dalana dirəndiyindən səbri tükənəcək. Donald Tramphəftələrlə davam edən gərgin təmaslardan sonra irəliləyişin olmadığını əsas gətirərək diplomatik prosesi tamamilə dayandırıb. Bu addım iki ölkə arasında münasibətlərin yenidən ən soyuq dövrünə qədəm qoymasının ən bariz göstəricisi hesab olunur.

Yeni Doktrina: "Zamanda boğulma"

Diplomatiyanın dayandırılması ilə Vaşinqtonun bu sahədə hansı yolu tutacağı bəlli olmağa başladı. ABŞ-da yerləşən CNN media orqanının xəbərinə görə, Ağ Ev rəsmiləri siyasi müttəfiqlərinə strategiyalarını dəyişdiklərini bildiriblər. Yeni doktrinaya görə, əvvəllər masada olan “İrana mümkün qədər tez hərbi zərbə vurmaq” variantı uzunmüddətli “İranı zamanla boğmaq” strategiyası ilə əvəzlənib. Bu yeni taktika çərçivəsində məqsəd birbaşa, qaynar qarşıdurma deyil, zamanla yayılan sərt sanksiyalar və blokadalarla İranın iqtisadiyyatını və hərbi potensialını tamamilə iflic etməkdir.

Hörmüz boğazı və Oman Rifti

Omanın böhranın regional ölçüsündə rolu Vaşinqtonda ciddi narahatlığa səbəb olur. Bildirilir ki, Tramp administrasiyası Hörmüz boğazında tranzit təhlükəsizliyi ilə bağlı İran və Oman arasında aparılan danışıqlardan və Omanın Tehrana mülayim münasibətindən narazıdır. Vaşinqtonla Tehran arasında əsas fikir ayrılıqları qüvvədə qalır. Qlobal ticarətin can damarı olan Hörmüz boğazına nəzarət, beynəlxalq enerji dəhlizinin təhlükəsizliyi, ağır iqtisadi sanksiyalar və dəniz blokadası iki dövlət arasında çıxılmaz vəziyyətin əsas mərkəzini təşkil etməkdə davam edir.