АКШ-Иран тилкесиндеги дипломатиялык үстөл толугу менен кулатылды: Трамптын жаңы “убакыттын өтүшү менен муунтуу” стратегиясы

Вашингтон менен Тегерандын ортосундагы тирешүү дипломатиялык каналдардын толук жабылышы менен жаңы чен-өлчөмгө өттү. АКШнын президенти Дональд Трампэки өлкөнүн ортосунда уланып жаткан кагылышууларды токтотуу жана орто жолдон табууга багытталган бардык дипломатиялык сүйлөшүүлөр токтотулганын жарыялады. Ак үйдөгү булактардан тараган маалыматка караганда, Трамп жогорку даражалуу дипломатиялык өкүлдөрүнө Иран менен сүйлөшүүлөрдү токтоосуз токтотууну тапшырган. Бул радикалдуу чечимдин себеби бир нече жумадан бери уланып жаткан дипломатиялык аракеттерге карабастан Тегеран администрациясынан конкреттүү жана олуттуу жеңилдиктерге ээ болбогондугунда.

Дипломатия столунан эч кандай жыйынтык жок

АКШ администрациясы Иранды жарашуу үстөлүнө тартуу үчүн көптөн бери арткы дипломатия жүргүзүп келатат. Бирок бул учурда Вашингтондун үмүтү акталбай, сүйлөшүүлөр туңгуюкка айланып кеткендиктен сабыры түгөнөт. Дональд Трампапталарга созулган интенсивдүү байланыштардан кийин жылыш болбогонун айтып, дипломатиялык процессти толугу менен токтотту. Бул кадам эки өлкөнүн мамилесинин кайрадан эң суук мезгилине киргенинин эң ачык көрсөткүчү катары каралууда.

Жаңы доктрина: "Убакыттын өтүшү менен чөгүп кетүү"

Дипломатия токтогондон кийин, Вашингтон бул тармакта кандай жол менен бараары айкын боло баштады. Америкалык CNN маалымат агенттигинин кабарына караганда, Ак үйдүн өкүлдөрү саясий өнөктөштөрүнө стратегияларын өзгөрткөндөрүн билдиришкен. Жаңы доктринага ылайык, мурда талкууда турган "Иранга мүмкүн болушунча тезирээк аскердик сокку уруу" варианты "Иранды убакыттын өтүшү менен муунтуу" узак мөөнөттүү стратегиясы менен алмаштырылды. Бул жаңы тактиканын алкагында максат түз, ысык кагылышуу эмес, убакыттын өтүшү менен жайылган катаал санкциялар жана блокадалар менен Ирандын экономикасын жана аскерий потенциалын толугу менен шал кылуу.

Ормуз кысыгы жана Оман Рифт

Омандын кризистин аймактык өлчөмүндөгү ролу Вашингтондо олуттуу ыңгайсыздыктарды жаратууда. Трамп администрациясынын Ормуз кысыгындагы транзиттик коопсуздукка байланыштуу Иран менен Омандын сүйлөшүүлөрүнө жана Омандын Тегеранга карата орточо мамилесине нааразы экени белгиленди. Вашингтон менен Тегерандын ортосундагы пикир келишпестиктин негизги пункттары күчүндө. Глобалдык сооданын кан тамыры болгон Ормуз кысыгын көзөмөлдөө, эл аралык энергетика коридорунун коопсуздугу, оор экономикалык санкциялар жана деңиз блокадасы эки мамлекеттин ортосундагы туюктун негизги борборун түзүүдө.