Жакынкы Чыгыштагы Aramco чабуулуна байланыштуу карталар кайрадан каралууда: Трамп, Фидан жана Калибафтын кезектеги сын билдирүүлөрү

Йеменде жайгашкан Иран колдогон хусилердин Сауд Аравиянын борбор шаары Эр-Рияддагы улуттук мунай компаниясы Арамко жана стратегиялык жактан маанилүү Янбу аймагына жасаган баллистикалык ракета жана учкучсуз учуучу аппараттын кол салуулары Жакынкы Чыгышта ансыз да кылдат болгон тең салмактуулуктарды кайрадан солкулдатты. Аймактык коопсуздук кризисин тереңдеткен бул өнүгүү глобалдык энергетика рыногуна жана дипломатиялык мамилелерге да түрткү берди.

Хусилердин Арамко кол салуулары жана коалицияга каршы айыптоолору

Кол салуулардан кийин хусилердин аскердик катчысыЯхья Сери, операциялардын Йеменге карай уланып жаткан аба чабуулдарына жооп иретинде жасалганын айтты. Араб коалиция күчтөрүнүн Хамис Мушаит жана Таиф аба базаларынан ушул убакка чейин Йемен аймагына жалпы 732 аба соккусу жасалганын белгилеген Сери түздөн-түз Сауд Арабия башкаруучулугун айыптады.

Операциялардан кийин бутага алынган аймактарда өрт чыкканын айткан Сери, кол салууларда сөзсүз түрдө жарандык пункттардын бутага алынбагандыгын айтты. Басма сөз катчы 15-сентябрда Меккеге жакын жерде жасалган чабуулга алардын эч кандай тиешеси жок экенин кошумчалады.

1780%

АКШдагы коңгуроо деңгээли: Трамп өзүнүн программасын кыскартты

Чабуулдан кийин Вашингтондун линиясында бош эмес сааттар болду. АКШнын президенти Дональд Трамп Кэмп-Дэвиддеги дем алыш күндөрү программасын пландалгандан бир топ эрте аяктап, Ак үйгө өзгөчө кырдаал коду менен кайтып келди. Трамптын бул күтүүсүз программа өзгөртүүсү хусилердин Эр-Риядга кол салуу үчүн жоопкерчиликти мойнуна алган билдирүүлөрүнөн кийин болду. Америкалык басма сөздө жана аймактык дипломатиялык булактарда Вашингтон администрациясынын Йемендеги хусилердин бутасына каршы ыктымал аскердик кийлигишүү варианттарын талкуулап жатканы айтылса да, расмий операция чечими Ак үйдөн азырынча жарыялана элек.

Окуялардан кийин АКШнын Мамлекеттик департаменти жана Американын аймактагы элчиликтери биринин артынан бири коопсуздук эскертүүлөрүн беришти. АКШнын Ирактагы, Ливандагы, Кувейттеги жана Бахрейндеги элчиликтери өз жарандарын Жакынкы Чыгыштагы чыңалуунун "күтүлбөгөн жерден күчөшү" мүмкүн экенин эскертип, сак болууга чакырды.

Түркиядан Сауд Арабияга техникалык аскердик колдоо билдирүүсү

Тышкы иштер министри Хакан Фидан бул орчундуу окуяларга баа берген Сауд Арабиянын жеринин бүтүндүгү, эгемендүүлүгү жана маанилүү инфраструктура объектилерине кол салуулардын кабыл алынгыс экенин баса белгиледи. Түркия, Сауд Арабия жана Пакистандын ортосунда түзүлгөн Мекке союзунун алкагында мүчө өлкөлөрдүн бири-бирине карата союздук жоопкерчиликтери бар экенин эске салган Фидан, альянстын учурда «жакшы этапта» экенин белгиледи.

Сауд Арабиянын Иран менен АКШнын ортосундагы чоң масштабдуу кагылышууга тартылбашы керектигин баса белгилеген министр Фидан, Түркиянын Эр-Рияд суранса, өзгөчө техникалык багытта аскердик колдоо көрсөтө ала турганын айтты. Фидан: "Учурда алардын аскердик муктаждыктары болушу мүмкүн, өзгөчө кээ бир техникалык маселелерде. Муну канааттандырууда эч кандай кыйынчылык болбойт. Президентибиз сөзүнө турган лидер. Мамлекет катары кол койгон бир маселе бар жана бул темада толук тилектешпиз",-деп Анкаранын процессти жакындан байкап жатканын билдирди.

Трамптын үстөлүндөгү үч вариант жана Ирандын Ормуз кысыгынын калган бөлүгү

АКШ президенти Дональд Трамп Fox News каналына жасаган билдирүүсүндө Иранга каршы катуу эскертүүлөрдү жасап, чечим чыгаруу стадиясында экенин билдирди. Өтө алыс эмес келечекте чоң өнүгүүлөрдүн болоорун белгилеген Трамп: «Стол үстүндөгү варианттарыбыз Иранды толугу менен жок кылуу, аны бүтүндөй экономикалык кыйроого калтыруу же жаңы келишим түзүү. Алар өздөрүн жакшыраак алып жүрүшөт»,-деди. Тегеран башкаруучулугу артка чегинбесе чара көрүү үчүн көп убакыт калбаганына көңүл бурган Трамп, Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) жыйынында Ирандын президенти Масуд Пезешкян менен жолугушууга ачык экенин да билдирди.

Иран Американын бул коркунучтуу билдирүүлөрүнө тез жооп кайтарды. Иран парламентинин спикери Мухаммад Бакир Калибаф өлкөсүнүн мыйзамдуу укуктары таанылмайынча жана АКШ өзүнө алган милдеттенмелерин аткармайынча стратегиялык маанилүү Ормуз кысыгы ачылбай турганын жарыялады. Расмий кабар агенттиги ИРНАга маалымат берген Калибаф дипломатияда акылга сыярлык жана сүйлөшүүгө мүмкүн эмес позицияны карманышкандарын, шарттарынын ортомчулар аркылуу Вашингтонго жеткирилгенин белгилеп, «Биздин шарттар аткарылмайынча сүйлөшүүлөрдөн мурунку мезгилге кайтуу болбойт»,-деди.