Eastakyn Gündogardaky “Aramco” hüjümi bilen kartoçkalara gaýtadan seredilýär: Trump, Fidan we Kalibafyň yzygiderli tankydy bellikleri

Yemenemende bar bolan Eýran tarapyndan goldanýan Hutiler tarapyndan Saud Arabystanynyň paýtagty Riýaddaky milli nebit kompaniýasynyň desgalaryna we strategiki taýdan möhüm Yanbu sebiti bolan ballistik raketa we pilotsyz howa ulagy (UAV) hüjümleri Eastakyn Gündogarda eýýäm näzik deňagramlylygy sarsdyrdy. Sebitdäki howpsuzlyk krizisini çuňlaşdyran bu ösüş, global energiýa bazarlaryny we diplomatik gatnaşyklary höweslendirdi.

Hussileriň Aramco koalisiýasyna garşy hüjümleri we aýyplamalary

Hüjümlerden soň, Hutisiň harby metbugat sekretary yaahýa Seri bu operasiýalaryň Yemenemende dowam edýän howa hüjümleri üçin ar almak üçin edilendigini öňe sürdi. Seri Arabemeniň çäginde arap koalisiýa güýçleriniň Hamis Muşaýt we Taýf howa bazalaryndan şu wagta çenli jemi 732 howa zarbasynyň amala aşyrylandygyny mälim eden Seri, Saud Arabystanynyň administrasiýasyny gönüden-göni günäkärledi.

Amallardan soň nyşana alnan ýerlerde ýangynyň bolandygyny öňe süren Serie, hüjümlerde raýat nokatlarynyň hökman nyşana alynmandygyny öňe sürdi. Metbugat wekili, şeýle hem, 15-nji sentýabrda Mekgäniň golaýynda puja çykarylandygy yglan edilen uçarmansyz howa hüjümi bilen hiç hili baglanyşygynyň ýokdugyny aýtdy.

ABŞ-da duýduryş derejesi: Trump programmasyny gysgaldýar

Hüjümden soň Waşington liniýasynda köp wagt boldy. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump dynç alyş programmasyny Kemp Deýwiddäki meýilnamasyndan has ir tamamlady we gyssagly kod bilen Ak Tama gaýdyp geldi. Trump tarapyndan programmanyň bu duýdansyz üýtgemegi, Hutileriň Riýad şäherine edilen hüjümiň jogapkärçiligini öz üstüne alýan sözlerinden soň boldy. ABŞ-nyň metbugat we sebit diplomatik çeşmelerinde Waşington administrasiýasynyň Yemenemendäki Huti nyşanalaryna garşy harby interwensiýa mümkinçiligini ara alyp maslahatlaşýandygy öňe sürülse-de, resmi operasiýa karary Ak tam tarapyndan entek yglan edilmedi.

Bu wakalardan soň ABŞ-nyň Döwlet departamenti we Amerikanyň sebitdäki ilçihanalary birek-birege howpsuzlyk duýduryşlary berdiler. ABŞ-nyň Yrakdaky, Liwandaky, Kuweýtdäki we Bahreýndäki ilçihanalary öz raýatlaryna Eastakyn Gündogardaky dartgynlygyň "garaşylmadyk ýagdaýda güýçlenip biljekdigini" duýdurdy we hüşgär bolmaga çagyrdy.

Türkiýeden Saud Arabystanyna tehniki harby goldaw habary

Daşary işler ministri Hakan Fidan bu möhüm wakalara baha berip, Saud Arabystanynyň territorial bitewiligine, özygtyýarlylygyna we möhüm infrastruktura desgalaryna garşy hüjümleriň kabul edip bolmajakdygyny aýtdy. Türkiýe, Saud Arabystany bilen Päkistanyň arasynda döredilen Mekge bileleşiginiň çäginde agza ýurtlaryň birek-birege ýaranlyk jogapkärçiliginiň bardygyny ýatladýan Fidan, bu bileleşigiň häzirki wagtda "gowy ýagdaýdadygyny" aýtdy.

Saud Arabystanynyň Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky uly göwrümli konflikte çekilmeli däldigini belläp, ministr Fidan, Riýad islese, Türkiýäniň, esasanam tehniki ugurlarda harby goldaw berip biljekdigini aýtdy. Fidan: "Şu wagt harby zerurlyklar bolup biler, esasanam käbir tehniki meselelerde. Bu meseläni çözmekde hiç hili kynçylyk çekmeris. Prezidentimiz öz sözüne wepaly liderdir. Döwlet hökmünde gol çeken bir mesele bar we bu meselede doly raýdaşdyrys" -diýdi we Ankaranyň bu prosesi ýakyndan yzarlaýandygyny aýtdy.

Trumpyň stolundaky üç wariant we Eýranyň Hormuz bogazynyň galan bölegi

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, "Fox News" kanalyna beren beýanatynda Eýrana garşy berk duýduryş berdi we karar tapgyrynda durýandygyny aýtdy. Uly wakalaryň ýakyn geljekde bolup geçjekdigini aýdyp, Trump: "Stoluň üstündäki mümkinçiliklerimiz, Eýrany düýbünden ýok etmek, ykdysady çökgünligi gutarmak ýa-da täze şertnama baglaşmak. Olar özlerini has gowy alyp barmak". Tähran administrasiýasy yza çekilmese çäre görmek üçin kän wagtyň ýokdugyny belläp, Trump Eýranyň prezidenti Masud Pezeşkian bilen Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) ýygnagynda duşuşmaga açykdygyny aýtdy.

Eýranyň Amerikanyň bu haýbat atyjy sözlerine tiz jogap berdi. Eýranyň mejlisiniň başlygy Muhammet Bakir Kalibaf, ýurduň kanuny hukuklary ykrar edilmese we ABŞ öz borçnamalaryny ýerine ýetirmese, strategiki taýdan möhüm Hormuz bogazynyň açylmajakdygyny aýtdy. Resmi habar gullugy IRNA bilen söhbetdeşlikde Qalibaf diplomatiýada paýhasly we gepleşik geçirip bolmajak pozisiýany kabul edendiklerini, araçylarynyň üsti bilen Waşingtona ýetirilendigini aýtdy we "şertlerimiz ýerine ýetirilmese gepleşiklerden öňki döwre gaýdyp gelmejekdigini" aýtdy.