ABŞ və İran arasında 14 Maddədən ibarət Sülh Planı layihəsi açıqlanıb

ABŞ və İran arasında illərdir davam edən gərginliyə son qoymaq üçün hazırlanan 14 maddəlik sülh planı layihəsi açıqlanıb. Layihədə atəşkəsin daimi olması və Hörmüz boğazının yenidən açılması kimi mühüm maddələr yer alıb. Bu inkişaflar iki ölkə arasında uzunmüddətli münaqişələrə son qoymaq və münasibətləri yenidən qurmaq məqsədi daşıyır.

Atəşkəs və suverenlik öhdəlikləri

CNN-in əldə etdiyi layihə mətnində ABŞ və İran arasındakı müharibənin bütün cəbhələrdə sona çatması və tərəflərin bir-birlərinə qarşı güc tətbiq etməkdən çəkinmələri qeyd edilir. Xüsusilə Livanda münaqişələrin dayandırılması diqqət çəkən amillərdəndir. Bu, regionda sülh səylərinin ilk konkret addımı hesab olunur.

Hörmüz boğazı və dəniz blokadası

Layihə Hörmüz boğazında dəniz blokadasının aradan qaldırılmasını və nəqliyyatın 30 gün ərzində əvvəlki səviyyəsinə qaytarılmasını nəzərdə tutur. Bu, qlobal ticarət üçün kritik əhəmiyyətə malik inkişaf kimi qiymətləndirilir. İranın da bu prosesdə lazımi addımları atacağı və Fars körfəzi ilə Oman dənizi arasında ticarət gəmilərinin keçidini təmin edəcəyi gözlənilir.

İqtisadi İnkişaf və Sanksiyaların aradan qaldırılması

Diqqətçəkən məqam ABŞ-ın İranın iqtisadi inkişafına dəstək üçün ən azı 300 milyard dollarlıq bir fond yaratmağı öhdəsinə götürməsidir. Yekun razılaşma çərçivəsində 60 gün ərzində bu fondun həyata keçirilməsi mexanizminin hazırlanması nəzərdə tutulur. İqtisadi sanksiyaların aradan qaldırılması və İranın neft və neft-kimya məhsullarının ixracına güzəştlərin verilməsi də bu planın mühüm elementlərindəndir.

Nüvə Silahları və Yekun Razılaşma danışıqları

Müqavilə layihəsi İranın nüvə silahı istehsal etməmək öhdəliyini bir daha təkrarladığını göstərir. Lakin yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı təfərrüatlar hələ aydın deyil. Yekun razılaşma danışıqlarında bu məsələlərin müzakirə ediləcəyi bildirilir. Yekun razılaşmanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən təsdiqlənməsi planlaşdırılır.

Siyasi və Diplomatik Danışıqlar

ABŞ rəsmiləri layihənin daha çox siyasi sənəd olduğunu bəyan edərək, İranın nüvə proqramının gələcəyi ilə bağlı kritik məsələlərin arxa kanal danışıqlarında müzakirə ediləcəyini bildiriblər. Bu vəziyyət hər iki tərəfin diplomatik həll yolları axtardığını göstərir.

Gələcək Ssenarilər və Nəticə

Anlaşma memorandumunun İsveçrədə imzalanması gözlənilən yekun mətnlə tam olaraq eyni olub-olmayacağı qeyri-müəyyən olaraq qalır. Ona görə də texniki detalları dəqiqləşdirmək, mətnə ​​dəyişiklik etmək mümkündür. Sülh planının həyata keçirilməsi Yaxın Şərqdə davamlı sülhə doğru mühüm addım ola bilər. Bununla belə, tərəflərin öhdəliyi və beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəyi prosesin uğurunda mühüm rol oynayacaq.