ABŞ və İran arasında intensiv diplomatiya: Razılaşma mümkündürmü?

Son vaxtlarABŞ iləİran arasında gərginlik azalsa da, diplomatik təmaslar sürətlənib. İki ölkə arasında razılıq əldə etmək səyləri bölgədə sülhə olan ümidləri artırır. Bu prosesdəPakistan mühüm vasitəçi rolunu oynayır. Pakistanın Baş Qərargah rəisi, marşal Asim Münirin İrana səfəri bu səylərin son nümunəsi oldu. Bundan əvvəl Pakistanın daxili işlər naziri Muhsin Nəqvi Tehranda bir sıra görüşlər keçirib. Bu hadisələrlə yanaşı, Qətər nümayəndə heyətinin də razılaşmaya töhfə vermək üçün Tehranda olduğu bildirilib. Bununla belə, Körfəz ölkələri ümumiyyətlə vasitəçilik rolundan yayınıblar.

Diplomatik səylər və vasitəçilər

Pakistan ABŞ və İran arasında körpü rolunu oynayaraq diplomatik prosesi sürətləndirməyə çalışır. Marşal Asım Münirin İrana səfəri bu prosesin nə qədər ciddi olduğunu göstərir. Pakistanın daxili işlər naziri Nəqvinin Tehranda keçirdiyi təmasların məqsədi ABŞ-ın son mesajlarını İran tərəfinə çatdırmaq olub. Belə ki, İranın xarici işlər naziriAbbas Arakçi ilə keçirilən görüşlərdə danışıqların təfərrüatları müzakirə olunub.

Qətərin bu prosesdə iştirakı razılaşmanın əldə olunması üçün beynəlxalq dəstəyin genişləndiyini göstərir. Doha administrasiyası adətən regionda vasitəçilikdən uzaq dursa da, bu dəfə sülh prosesinə töhfə vermək üçün fəal rol alır.

Uran və Hörmüz boğazı müzakirələri

Danışıqların ən kritik mövzuları arasında uran ehtiyatları və Hörmüz boğazının statusu var. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bekayi bildirib ki, Pakistan vasitəsilə ABŞ ilə mesaj mübadiləsi davam edir. İranın əsas məqsədləri müharibəyə son qoymaq və Vaşinqtonun İran gəmilərinə müdaxiləsini dayandırmaqdır. Bekayi İran lideri Müctəba Xamneyinin zənginləşdirilmiş uranın xaricə göndərilməməsi ilə bağlı göstəriş verdiyi iddialarını təkzib edib.

ABŞ-ın reaksiyası və Trampın açıqlamaları

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranın Hörmüz boğazından keçmək üçün rüsum almaq cəhdlərini qəbul etməyəcəklərini açıqlayıb. Tramp bu keçidlərin beynəlxalq sular üzərində olduğuna diqqət çəkib və belə bir təcrübənin qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb. O, həmçinin ABŞ-ın zənginləşdirilmiş uranı götürüb məhv edəcəyini, lakin onun İranın əlində qalmasına imkan verməyəcəklərini bildirib.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio isə İranla davam edən danışıqlarda müsbət irəliləyişlərin olduğunu bildirib. Bununla belə, həddindən artıq optimist olmaqdan çəkinən Rubio bir daha vurğulayıb ki, əsas prinsiplər dəyişməyib və İran nüvə silahına malik ola bilməz. Rubio, Hörmüz boğazında ödəniş sisteminin beynəlxalq hüquq baxımından qəbuledilməz olduğunu ifadə etdi.

Mümkün Müqavilə Layihəsi

Körfəz mətbuatında çıxan xəbərlərdə ABŞ və İranın 9 maddəlik layihə üzərində danışıqlar apardığı iddia edildi. Layihədə atəşkəsin təmin edilməsi, hərbi əməliyyatların dayandırılması, suverenliyə hörmət kimi məsələlər daxildir. Mübahisələrin həlli üçün ortaq mexanizm yaradılması və ABŞ sanksiyalarının mərhələli şəkildə aradan qaldırılması kimi maddələr də var.

Hərbi Xərclər və Kəşfiyyat

ABŞ-ın İsraili qorumaq üçün İrana qarşı hücumlarda çoxlu sayda raketdən müdafiə sistemlərindən istifadə etdiyi iddia edilib. Washington Post qəzetinə danışan rəsmilər ABŞ-ın İsraildən daha çox raket xərclədiyini bildiriblər. Bu hadisələr bölgədəki hərbi gərginliyin nə dərəcədə olduğunu ortaya qoyur.

Bu arada ABŞ Milli Kəşfiyyatının direktoru Tulsi Qabbard ərinin səhhətinə görə istefa ərizəsini təqdim edib. Qabbard ərini dəstəkləmək üçün işini tərk etməli olduğunu bildirib.

Trampın şəxsi açıqlamaları

Tramp oğlunun Baham adalarında toy mərasimində iştirak etməyi planlaşdırdığını, lakin vaxtın uyğun olmadığını bildirib. İranla bağlı inkişafların onun üçün prioritet olduğunu bildirən Tramp bu vəziyyətin hər iki halda uduzmuş bir qərar olduğunu bildirib. data-src="https://devlet-tc.hel1.your-objectstorage.com/news-images/6a1129afb2493-1779509679.jpg" alt="Trafik sürətləndirildi" class="tənbəl " class="rhd-məqalə-xəbərlər-img" eni="170" data-inline-image="true">

Nəticə ABŞ və İran arasında davam edən diplomatik səylər bölgədə sülhə olan ümidləri artırsa da, iki ölkə arasında fundamental mübahisələrin həlli ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər davam edir. Bu danışıqların yaxın günlərdə necə yekunlaşacağı beynəlxalq ictimaiyyət üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.