ABŞ bilen Eýranyň arasynda intensiw diplomatiýa: Ylalaşyk mümkinmi?

Recentlyakynda, ABŞ bilen Eýran arasyndaky dartgynlyk azalsa-da, diplomatik gatnaşyklar güýçlenýär. Iki ýurduň arasynda ylalaşyk gazanmak baradaky tagallalar sebitde parahatçylyga bolan umytlary artdyrýar. Bu amalda Pakistan möhüm araçy roluny ýerine ýetirýär. Päkistanyň Baş ştabynyň başlygy marşal Asim Muniriň Eýrana eden sapary bu tagallalaryň iň soňky mysaly boldy. Ondan öň Pakistanyň içeri işler ministri Muhsin Nakwi Tähranda birnäçe ýygnak geçirdi. Bu wakalardan başga-da, Kataryň wekiliýetiniň hem şertnama goşant goşmak üçin Tähranda bolandygy habar berildi. Şeýle-de bolsa, Aýlag ýurtlary töwellaçylyk rolundan gaça durýardylar. Marşal Asym Muniriň Eýrana eden sapary bu prosesiň çynlakaýdygyny görkezýär. Pakistanyň içeri işler ministri Nakwiniň Tähranda geçiren aragatnaşyklary ABŞ-nyň soňky habarlaryny Eýran tarapyna ýetirmäge gönükdirildi. Şeýlelik bilen, Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Arakçi bilen geçirilen duşuşyklarda gepleşikleriň jikme-jiklikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Kataryň bu işe gatnaşmagy şertnamany gazanmak üçin halkara goldawynyň giňelýändigini görkezýär. Doha administrasiýasy adatça sebitdäki araçylykdan daşda dursa-da, bu gezek parahatçylyk etabyna goşant goşmak üçin işjeň rol oýnaýar. Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ismail Bekaýi ABŞ bilen Pakistanyň üsti bilen habar alyşmagyň dowam edýändigini aýtdy. Eýranyň esasy maksady urşy bes etmek we Waşingtonyň Eýran gämilerine goşulyşmagyny duruzmak. Bekaýi, Eýranyň lideri Mojtaba Hameneýiniň baýlaşdyrylan urany daşary ýurda ibermezlik barada görkezme berendigi baradaky aýyplamalary ret etdi. Trump bu geçelgeleriň halkara suwlarynyň üstünden geçendigini görkezdi we beýle tejribäniň kabul edilip bilinmejekdigini aýtdy. Şeýle hem, ABŞ-nyň baýlaşdyrylan urany aljakdygyny we ýok etjekdigini mälim etdi, ýöne Eýranyň eýeçiliginde galmagyna ýol bermejekdiklerini aýtdy.

Beýleki tarapdan ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio Eýran bilen dowam edýän gepleşiklerde oňyn ösüşleriň bardygyny aýtdy. Şeýle-de bolsa, aşa optimist bolmakdan gaça durup, Rubio esasy ýörelgeleriň üýtgemändigini we Eýranyň ýadro ýaragynyň bolup bilmejekdigini gaýtalady. Rubio, Hormuz bogazyndaky töleg ulgamynyň halkara hukugy nukdaýnazaryndan kabul edilip bilinmejekdigini aýtdy.

Mümkin bolan taslama şertnamasy

Aýlag metbugatynda berlen habarlarda ABŞ bilen Eýranyň 9 maddaly taslama barada gepleşik geçirýändigi öňe sürüldi. Taslama atyşygyň bes edilmegini üpjün etmek, harby operasiýalary bes etmek we özygtyýarlylyga hormat goýmak ýaly meseleleri öz içine alýar. Jedelleri çözmek üçin umumy mehanizm döretmek we ABŞ-nyň sanksiýalaryny ýuwaş-ýuwaşdan aýyrmak ýaly zatlar bar.

Harby çykdajylar we aňtaw gullugy

ABŞ-nyň Ysraýyly goramak üçin Eýrana garşy hüjümlerinde köp mukdarda raketa goranyş ulgamyny ulanýandygy öňe sürüldi. "Washington Post" gazetine beren beýanatynda ABŞ-nyň Ysraýyldan has köp raketa sarp edýändigi aýdylýar. Bu wakalar sebitdäki harby dartgynlygyň derejesini açýar.

Şol bir wagtyň özünde ABŞ-nyň Milli aňtaw gullugynyň müdiri Tulsi Gabbard adamsynyň saglyk ýagdaýy sebäpli işinden çekilmegini tabşyrdy. Gabbard adamsyny goldamak üçin işini terk etmelidigini aýtdy.

Trump-nyň şahsy beýannamalary

Trump Bagamada oglunyň toýuna gatnaşmagy meýilleşdirýändigini aýtdy, ýöne wagty gelmedi. Eýran bilen baglanyşykly wakalaryň onuň üçin ileri tutulýandygyny mälim eden Trump, bu ýagdaýyň iki ýagdaýda-da ýitirýän karardygyny aýtdy. data-src = "https://devlet-tc.hel1.your-objectstorage.com/news-images/6a1129afb2493-1779509679.jpg" alt = "Trafik çaltlaşdy" class = "lazy" class = "rhd-article-news-img" width = "77p" height = "100p" ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik tagallalar sebitde parahatçylyga bolan umytlary artdyrýar, iki ýurduň arasyndaky düýpli jedelleriň çözülmegi bilen baglanyşykly näbellilikler dowam edýär. Bu gepleşikleriň ýakyn günlerde nähili tamamlanjakdygy halkara jemgyýetçiligi üçin möhüm ähmiýete eýe.