ABŞ və İran arasında tanker müharibəsi: Hörmüz boğazında gərginlik pik həddə çatıb

Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikası arasında hərbi və siyasi gərginlik Körfəz regionunda qarşılıqlı hücumlarla təhlükəli həddə çatıb. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) İnqilab Keşikçiləri Ordusunun ABŞ hərbi gəmilərinə uğursuz ballistik raket hücumlarına cavab olaraq Körfəzdəki İran neft tankerlərini hədəf aldığını açıqlayıb. Vaşinqton ötən həftə İran İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna milyardlarla dollar maliyyə verən gizli şəbəkənin bir hissəsi olan 10 neft tankerinin məhv edildiyini açıqlayıb.

Qarşılıqlı İddialar: Hədəfdə Döyüş Gəmiləri və Gizli Tankerlər

ABŞ-ın əməliyyat addımlarından sonra Tehran cəbhəsindən cavab açıqlamaları gecikməyib. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ-ın İordaniyadakı hərbi bazalarını, eləcə də Körfəzdəki Amerika dəniz qüvvələrini hədəf aldığını açıqlayıb. İran mənbələri ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə aid USS Delbert D. Black və USS John Paul Jones adlı iki idarə olunan raket esminesinin ballistik raketlərlə vurulduğunu və zədələndiyini iddia edib. Bundan başqa, ABŞ-ın rəhbərliyi altında Hörmüz boğazında “məhdud zona”nı pozmağa cəhd edən daha 10 gəminin vurulduğu iddia edilib.

Digər tərəfdən, CENTCOM Amerika döyüş gəmilərinin vurulması ilə bağlı iddiaları qəti şəkildə rədd edərək, bütün hücum cəhdlərinin müdafiə sistemləri tərəfindən əngəlləndiyini bildirib. ABŞ hərbi rəsmiləri məhv edilən İran tankerlərinin qeyri-qanuni maliyyə mexanizminin bir hissəsi olduğunu və bu əməliyyatların özünümüdafiə çərçivəsində davam etdirəcəyini vurğulayıblar.

Hörmüz boğazı bağlandı: gəmilər lövbər saldı

Qarşılıqlı hərbi hərəkətlərdən sonra qlobal neft ticarətinin ən mühüm tranzit məntəqələrindən biri olan Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatı dayandı. İranın Hörmüzqan vilayətində strateji liman şəhəri olan Bəndər Abbas sahillərində çoxlu sayda orta ölçülü İran neft tankerinin hərəkətsiz gözlədiyi müşahidə edilib. Uzun müddətdir lövbər salan bu gəmilərin gövdələrində ciddi korroziya və deformasiyaların meydana gəldiyi bildirilərkən, bölgədə əvvəlki münaqişələrdə batmış bəzi gəmilərin qalıqları da havadan görüntülənib.

Gərginliyi daha da artıracaq daha bir addım İran İnqilab Keşikçiləri Ordusundan gəldi. ABŞ-ın blokadasına cavab olaraq Tehran administrasiyası Hörmüz boğazından kənar sularda “məhdud zona” elan edəcəyini açıqlayıb. Bildirilib ki, bu yeni hərbi zona Çabahar limanı yaxınlığından başlayaraq Ərəb dənizi və Ərəb dənizi marşrutlarını əhatə edəcək. Bu hadisələr qlobal enerji təchizatının təhlükəsizliyini təhlükə altına qoydu və beynəlxalq bazarlarda neftin qiymətinin sürətlə artmasına səbəb oldu.

Trampdan seçki siqnalı və Yəməndə intensivləşən münaqişələr

ABŞ prezidenti Donald Tramp Texas səfərindən əvvəl hava limanında jurnalistlərin suallarını cavablandıraraq regiondakı böhrana toxunub. Daxili bazarda yüksək benzin qiymətlərinin nə vaxt düşəcəyi ilə bağlı sualı cavablandıran Tramp noyabrın 3-də Konqresə aralıq seçkilərə işarə edib. Hazırda İranla heç bir diplomatik təmasda olmadıqlarını bildirən Tramp deyib: “Məncə, bu müharibə seçkilərdən dərhal sonra bitəcək, çünki onların daha dözməyə gücləri yoxdur”

Körfəzdəki böhran Yəmən coğrafiyasında münaqişələri alovlandırdı. İranın dəstəklədiyi husilərin Səudiyyə Ərəbistanındakı strateji neft obyektlərini hədəf alan pilotsuz təyyarə və raket hücumlarından sonra Yəməndə hərbi fəallıq ən yüksək səviyyəyə çatıb. Yəmənin hökumət qüvvələri ilə husilər arasında Taiz, Əl-Cəvf və Əl-Beyda əyalətlərində baş verən qarşıdurmalarda dinc əhali arasında itkilərin artdığı bildirilir.

Səudiyyə Ərəbistanının Xarici İşlər Naziri Şahzadə Faysal bin Fərhan husilərin bu hücumlarla "əllərinin öhdəsindən gələ bilməyəcəkləri bir qapı açdıqlarını" ifadə edərək, krallığın sərhədlərini və iqtisadi maraqlarını qorumaq üçün bütün hərbi vasitələrdən qətiyyətlə istifadə edəcəyini bəyan edib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Yəmən üzrə xüsusi nümayəndəsi Hans Qrundberq tərəfləri mülayim olmağa çağırıb və münaqişənin regional müharibəyə çevrilməsinin mülki əhali üçün fəlakət olacağı barədə xəbərdarlıq edib.