ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky tanker söweşi: Hormuz bogazynda dartgynlyk iň ýokary derejesine ýetdi

Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen Eýran Yslam Respublikasynyň arasyndaky harby we syýasy dartgynlyk Aýlag sebtinde özara hüjümler bilen howply derejä ýetdi. ABŞ-nyň Merkezi serkerdeligi (CENTCOM), Ynkylap goragçy goşunynyň ABŞ-nyň harby gämilerine şowsuz ballistik raketa hüjümleri üçin ar almak üçin Aýlagdaky Eýran nebit tankerlerini nyşana alandygyny habar berdi. Waşington, geçen hepde Eýranyň Ynkylap goragçylaryna milliardlarça dollar maliýeleşdirýän gizlin toruň bir bölegi bolan 10 nebit tankeriniň ýok edilendigini habar berdi.

Özara talaplar: Maksatdaky söweş gämileri we gizlin tankerler

ABŞ-nyň iş ädimlerinden soň Tähran frontundan ar alyş beýannamalary gijikdirilmedi. Eýranyň Ynkylap Gwardiýasy Korpusy, ABŞ-nyň Iordaniýadaky harby bazalaryny we Aýlagdaky Amerikan deňiz elementlerini nyşana alandygyny habar berdi. Eýran çeşmeleri, ABŞ-nyň Harby deňiz güýçlerine degişli USS Delbert D. Black we USS Jon Paul Jones atly iki sany dolandyrylýan raketa heläkçiliginiň ballistik raketalar tarapyndan urlandygyny we zeper ýetendigini öňe sürdi. Mundan başga-da, ABŞ-nyň ýolbaşçylygynda Hormuz bogazyndaky "çäklendirilen zonany" bozjak bolanda ýene 10 gäminiň atylandygy öňe sürüldi.

Beýleki tarapdan, CENTCOM Amerikanyň harby gämileriniň urlandygy baradaky aýyplamalary düýbünden ret etdi we ähli hüjüm synanyşyklarynyň goranyş ulgamlary tarapyndan petiklenendigini aýtdy. ABŞ-nyň harby işgärleri weýran edilen Eýran tankerleriniň bikanun maliýe mehanizminiň bir bölegidigini we bu amallaryň goranmagyň çäginde dowam etjekdigini aýtdy.

Hormuz bogazy gulplandy: Gämiler labyry taşlady

Özara harby hereketlerden soň, global nebit söwdasynyň iň möhüm üstaşyr nokatlarynyň biri bolan Hormuz bogazynda deňiz gatnawy togtady. Eýranyň Hormozgan welaýatynyň strategiki port şäheri bolan Bandar Abbasyň kenarynda köp sanly orta ölçegli Eýran nebit tankeri hereketsiz garaşýardy. Uzak wagt bäri gämi duralgasynyň gämilerinde çynlakaý poslama we deformasiýa ýüze çykandygy habar berilse-de, sebitdäki öňki çaknyşyklarda gark bolan käbir gämileriň galyndylary hem howadan seredildi.

Dartgynlygy hasam güýçlendirjek ýene bir ädim Eýranyň Rewolýusiýa gorag goşunyndan geldi. ABŞ-nyň gabawyna jogap hökmünde Tähran administrasiýasy Hormuz bogazynyň daşyndaky suwlarda "çäklendirilen zona" yglan etjekdigini habar berdi. Bu täze harby zonanyň, Çabahar portunyň golaýyndan başlap, Arap deňzi we Arap deňzi ugurlaryny öz içine aljakdygy mälim edildi. Bu ösüşler global energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyna howp saldy we halkara bazarlarynda nebitiň bahasynyň çalt ýokarlanmagyna sebäp boldy.

Trump-dan saýlaw signaly we Yemenemendäki gapma-garşylyklary güýçlendirmek

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Tehas saparyndan öň aeroportda journalistsurnalistleriň soraglaryna jogap bermek bilen sebitdäki krizise ýüzlendi. Içerki bazardaky benziniň bahasynyň haçan gaçjakdygy baradaky soraga jogap beren Trump, 3-nji noýabrda geçiriljek Kongresiň orta möhletli saýlawlaryna ünsi çekdi. Häzirki wagtda Eýran bilen hiç hili diplomatik aragatnaşyk saklamaýandyklaryny mälim eden Trump: "Meniň pikirimçe, bu uruş saýlawlardan soň gutarar, sebäbi mundan beýläk çydap bilmezler"

Aýlagdaky krizis ememen geografiýasyndaky gapma-garşylyklary tutaşdyrdy. Saud Arabystanyndaky strategiki nebit desgalaryny nyşana alýan Eýran tarapyndan goldanýan Huthileriň pilotsyz we raketa hüjümlerinden soň Yemenemendäki harby işjeňlik iň ýokary derejä ýetdi. Yemenemeniň hökümet güýçleri bilen Taiz, Al-Jawf we Al-Baýda welaýatlarynda bolup geçen çaknyşyklarda parahat ilatdan ölenleriň köpelendigi habar berildi.

Saud Arabystanynyň Daşary işler ministri şazada Faýsal bin Farhan hutileriň bu hüjümler bilen "başaryp bilmejek gapyny açandygyny" aýtdy we patyşalygyň serhetlerini we ykdysady bähbitlerini goramak üçin ähli harby gurallary tutanýerli ulanjakdygyny mälim etdi. Birleşen Milletler Guramasynyň Yemenemen boýunça ýörite wekili Hans Grundberg taraplary aramlyga çagyrdy we konflikti sebit urşuna öwürmek parahat ilat üçin betbagtçylyk boljakdygyny duýdurdy.