ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı arasında tarixi nüvə imzası: Trampın İbrahim Sazişləri Xartiyası

Amerika Birləşmiş Ştatları ilə Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı arasında qlobal tarazlıqları dəyişəcək tarixi nüvə əməkdaşlıq sazişi imzalanıb. ABŞ Energetika Nazirliyindən verilən rəsmi açıqlamada iki ölkə arasında uzun müddətdir müzakirə edilən və mülki nüvə fəaliyyətlərini tənzimləyən əməkdaşlıq protokolunun qüvvəyə minməsi üçün ilk konkret addımın atıldığı bildirilib. “123 Razılaşması” adlanan bu tarixi müqavilə iki müttəfiq arasındakı strateji və iqtisadi tərəfdaşlığı yeni ölçüyə daşımağı hədəfləyir.

Milyardlarla Dollar Tərəfdaşlığın Əsası: 123 Saziş

ABŞ-ın energetika naziriChris Wright və Səudiyyə Ərəbistanının energetika naziriŞahzadə Əbdüləziz bin Salman Əl Səud dinc nüvə əməkdaşlığını və bu prosesi müşayiət edəcək ikitərəfli təminat protokolunu əhatə edən "123 Razılaşması"nı imzalayıb. Rəsmi açıqlamada vurğulanıb ki, sözügedən saziş hər iki ölkənin iqtisadi və strateji maraqlarını, xüsusilə də nüvə silahlarının yayılmaması prinsiplərini qoruyacaq onilliklər boyu davam edən, çox milyard dollarlıq tərəfdaşlığın hüquqi əsasını təşkil edir.

Bu müqavilə sayəsində Amerika nüvə texnologiyası şirkətləri Səudiyyə Ərəbistanının sürətlə böyüyən enerji bazarına və nüvə enerjisi proqramlarına geniş çıxış əldə edəcəklər. Proses Səudiyyə Ərəbistanının artan enerji tələbatını ödəməyə kömək etsə də, ABŞ daxilində nüvə sənayesi zəncirini dəstəkləyəcək, yeni yüksək maaşlı məşğulluq sahələri yaradacaq və Amerika iqtisadiyyatına uzunmüddətli töhfə verəcək.

Trampdan aydın mesaj: İbrahim Sazişlərinin Xartiyası

Sazişin imzalanmasından sonra ABŞ prezidenti Donald Tramp Truth Social sosial media platformasında diqqətçəkən açıqlamalar verib. Tramp açıq şəkildə bildirdi ki, mülki nüvə tərəfdaşlığı yalnız qeyri-hərbi məqsədləri əhatə edəcək və mütləq uranın zənginləşdirilməsi fəaliyyətlərini əhatə etməyəcək. O, bu strukturun İran və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi region ölkələrindəki nüvə obyektlərinə bənzər standartlara malik olacağını bildirib.

Lakin ABŞ Prezidenti Tramp bu strateji sazişin yekun təsdiqini və qüvvəyə minməsini bir kritik şərtlə əlaqələndirib. Tramp açıqlamasında, "Bu razılaşma təsdiqlənəcək, lakin bu, tamamilə Səudiyyə Ərəbistanının yüksək hörmət və müvəffəqiyyətli, regionda sülh və sabitliyi hədəfləyən İbrahim razılaşmalarında iştirakından asılıdır" dedi və Ər-Riyad rəhbərliyi üçün açıq bir xarici siyasət şərti qoydu. Tramp həmçinin vurğuladı ki, Birləşmiş Ştatlar mülki məqsədlər üçün zənginləşdirmə daxil olmayan nüvə layihələrinə qarşı deyil.

Regional Təhlükəsizlik və Qlobal Nüvə Standartları

ABŞ Energetika Nazirliyi imzalanmış protokolun qlobal nüvə təhlükəsizliyi və nüvə silahlarının yayılmaması standartlarına ən yüksək səviyyədə riayət etdiyini açıqlayıb. Müqavilə ABŞ-ın mülki nüvə texnologiyası sahəsində qlobal liderliyini və rəqabət qabiliyyətini gücləndirmək, eyni zamanda Yaxın Şərqdə regional təhlükəsizliyə birbaşa töhfə vermək məqsədi daşıyır. İki ölkə arasındakı bu dərin tərəfdaşlıq nüvə texnologiyasının təhlükəsiz transferini təmin edəcək və ABŞ-ın milli təhlükəsizlik potensialını gücləndirəcək.

Tarixi nüvə əməkdaşlıq müqaviləsinin qüvvəyə minməsi və hüquqi proseslərin başa çatdırılması üçün yaxın vaxtlarda ətraflı araşdırılmaq üçün ABŞ Konqresinə təqdim ediləcəyi bildirilib. Konqres və Səudiyyə Ərəbistanının atacağı addımlar qarşıdakı dövrdə Yaxın Şərqdə geosiyasi tarazlıqların formalaşmasında həlledici rol oynayacaq.