Afinadan sərhədi keçən təxribat: Yunanıstanın müdafiə naziri Nikos Dendiasdan Kipr təhlükəsi

Kıbrıs Sülh Əməliyyatının 52-ci ildönümü münasibətilə Afina cəbhəsindən ikitərəfli münasibətlərə və regional sülhə kölgə salacaq yeni bir təxribat gəldi. Yunanıstanın müdafiə naziri Nikos Dendias sosial media hesabından verdiyi açıqlamalarda birbaşa Türkiyəni və adadakı türk varlığını hədəf alan hədələyici açıqlamalar verib.

Yunanıstanın təxribatçı siyasətlərini sosial mediaya daşıyan və 20 İyul 1974 Sülh Əməliyyatını hədəf alan Yunan nazir Dendias, Adadakı mövcud vəziyyəti təhrif etməyə çalışdı. Dendias, paylaşımlarında bu ifadədən istifadə edərək beynəlxalq ictimaiyyətə qarşı bir qavrayış əməliyyatına başladı: "Kipr problemi qeyri-qanuni işğal problemi olaraq qalmaqda davam edir. Lefkoşa Avropanın son bölünmüş paytaxtı olmamalıdır".

"Kipr Yunanıstan Silahlı Qüvvələrinə Yaxındır" Təhdidi

İfadələrinin dozasını getdikcə artıran və diplomatik sərhədləri aşan Yunanıstanın müdafiə naziri birbaşa hərbi təhdidlər verməkdən çəkinməyib. Türklərin adadakı varlığına qarşı təhdid dolu bir tonla çıxış edən Dendias, "Kiprdəki qardaşlarımıza mesajımız aydındır. Son hadisələrin ardından Kipr Yunan Silahlı Qüvvələrinə yaxındır" sözləri ilə bölgədə hərbi gərginliyi artıracaq təhlükəli mesaj verdi.

Kipr Sülh Əməliyyatına Aparan Tarixi Proses

Yunanıstandan gələn bu təxribatçı açıqlamalara baxmayaraq, Türkiyənin 20 iyul 1974-cü ildə həyata keçirdiyi Kipr Sülh Əməliyyatı tamamilə beynəlxalq hüquqdan irəli gələn hüquqlar çərçivəsində həyata keçirilib. Türkiyə 1960-cı il Sürix və London müqavilələri ilə əldə etdiyi qarant hüquqlarından istifadə edərək, adada konstitusiya quruluşunu qorumaq və türk xalqının varlığını təmin etmək üçün bu tarixi addımı atdı.

Yunan vəhşilikləri və EOKA Terroru

1960-cı ildə Türk və Yunanların ortaqlığı ilə Kiprdə qurulan "Kıbrıs Respublikası" adanı Yunanıstana (Enosis) birləşdirməyi hədəfləyən yunanların silahlı təzyiqləri nəticəsində 1963-cü ildə faktiki olaraq süqut etdi. Türklər konstitusion hüquqlarından məhrum edildi, dövlət mexanizmlərindən uzaqlaşdırıldı. 1963-1974-cü illər arasında EOKA terror təşkilatı və bəzi Rum hökumət rəsmilərinin sistematik qırğınları səbəbindən 30 mindən çox Kipr türkü can təhlükəsizliyini qorumaq üçün 100-dən çox kəndi tərk etməli oldu və silahlı Yunan qüvvələrinin əhatəsində təcrid olunmuş düşərgələrdə yaşamağa məcbur oldu.

Hərbi Çevriliş və Türk Əsgərlərinin Tarixi Müdaxiləsi

Yunanıstanda hərbi xunta tərəfindən dəstəklənən EOKA lideri Nikos Sampson 1974-cü il iyulun 15-də "Kıbrıs Respublikasının prezidenti" arxiyepiskop III ilə görüşüb. O, Makariosu devirmək üçün qanlı hərbi çevriliş həyata keçirib. Bu çevriliş Adadakı türklərin həyat təhlükəsizliyini tamamilə məhv etdi. Çevrilişdən sonra qanuni lider Makarios baş verənlərin daxili məsələ olmadığını bəyan edərək, qarant ölkələr olan Türkiyə, İngiltərə və Yunanıstanı təcili müdaxiləyə çağırıb.

İnkişafın ardından Türk Silahlı Qüvvələri 20 iyul 1974-cü il səhəri müvəffəqiyyətlə hava və dəniz əməliyyatına başladı və Kipr Türk Müqavimət Təşkilatı daxilində "mücahidlərlə" çiyin-çiyinə dayandı. Yunan tərəfinin atəşkəsi pozması və diplomatik danışıqların nəticəsiz qalmasından sonra qəhrəman Mehmetçik 1974-cü il avqustun 14-də ikinci əməliyyata başlayıb, bununla da Kipr türklərinin varlığını və təhlükəsizliyini əbədi olaraq təmin edib.