Aİ-dən Kanadaya tarixi təklif: İlk “Assosiativ Üzv” olma yolunun açılması

Avropa Parlamentinin (AP) Baş Assambleyasının Strasburqda keçirilən sessiyası Avropa İttifaqı (Aİ) ilə Kanada arasında münasibətlərdə tarixi dönüşün şahidi oldu. Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen ənənəvi "İttifaq vəziyyəti" mövzusunda çıxışında Kanadaya Aİ-nin ilk "assosiativ üzvü" olmaq üçün görünməmiş bir təklif etdi. Kanadanın Baş naziri Mark Karninin yaxından izlədiyi sessiyada iki aktor arasındakı köklü əlaqələr və gələcək üçün strateji hədəflər ön plana çıxdı.

CETA tərəfindən formalaşan Güclü İqtisadi Tərəfdaşlıq

Çıxışında Von der Leyen Avropa və Kanada arasında mədəni, tarixi və humanitar əlaqələrin sarsılmaz gücünü vurğuladı. O, xüsusilə iki tərəf arasında qüvvədə olan Hərtərəfli İqtisadi və Ticarət Sazişi (CETA) sayəsində ikitərəfli mal ticarətinin 10 ildən az müddətdə 75 faiz artdığına diqqət çəkib. Bu heyrətamiz artımın ticarət sazişlərinin qlobal miqyasda dəyişdirici gücünü sübut etdiyini bildirən Komissiya sədri mövcud iqtisadi əlaqələri daha da dərinləşdirmək əzmində olduğunu bildirib.

Gələcəyin Alyansı: Texnologiyadan Müdafiəyə Geniş Əməkdaşlıq

Von der Leyen, Aİ və Kanadanın süni intellektə, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə, Arktika bölgəsinə və geosiyasi məsələlərə son dərəcə oxşar yanaşmalara malik olduğunu bildirdi; O xatırladıb ki, tərəflər artıq Ukraynaya dəstək, müdafiə sənayesi, kritik xammal və təchizat zəncirlərinin təhlükəsizliyi kimi kritik sahələrdə birgə hərəkət edirlər. Yeni dövrdə CETA sərhədlərini aşaraq gələcək üçün hərtərəfli bir ittifaq qurmağı hədəflədiklərini ifadə edən von der Leyen, "Ortaq rifah və iqtisadi təhlükəsizlik sahəsi yaradacağıq" dedi. Bu kontekstdə ağıllı istehsal, texnologiya ittifaqları, müdafiə infrastrukturlarının inteqrasiyası, enerji, batareya texnologiyaları, kvant, kibertəhlükəsizlik və iqtisadi təhlükəsizlik kimi strateji sahələrdə əməkdaşlığın maksimuma çatdırılması hədəflənir.

Aİ tarixində bir ilk: "Əməkdaş Üzvlük" Statusu

Komissiya sədri fon der Leyenin Kanadanın Baş naziri Mark Karniyə "Kanadanın Aİ-nin ilk assosiativ üzvü olmasına yol açmaq üçün sizinlə işləmək istəyirəm" çağırışı beynəlxalq münasibətlərdə yeni eranın qapısını açır. Aİ-nin cari müqavilələrində hələ ki, rəsmi olaraq müəyyən edilmiş “assosiativ üzvlük” statusu yoxdur. Aİ Müqaviləsinə əsasən, yalnız coğrafi baxımdan “Avropa dövlətləri” olan ölkələr birliyə tam üzvlük üçün müraciət edə bilər və Kanada coğrafi mövqeyinə görə bu tərifdən kənarda qalıb. Bu səbəbdən fon der Leyen tərəfindən təqdim edilən bu yenilikçi təklifin təfərrüatları və hüquqi çərçivəsinin qarşıdakı dövrdə iki tərəf arasında keçiriləcək diplomatik danışıqlarla formalaşacağı gözlənilir.