Avropa Sahillərində Temperatur Rekordları: Alimlərdən Qorxunc İqlim Xəbərdarlığı

Qlobal iqlim böhranının dağıdıcı təsirləri dünyanın okeanlarında və dənizlərində hər gün daha aydın görünür. Beynəlxalq elm adamları tərəfindən yaradılmışWorld Weather Attribution (WWA)qrupunun tərkibində İsveçrə, İsveç, ABŞ, İrlandiya və Böyük Britaniyadan olan mütəxəssislər iqlim dəyişikliyinin dəniz səthinin istiliyinə təsirini araşdırıblar. Hazırlanmış hərtərəfli hesabat dəniz ekosistemlərinin üzləşdiyi böyük təhlükəni ortaya qoyur.

Avropa dənizlərində havanın temperaturu orta səviyyədən 6 dərəcə yuxarı qalxır

Ətraflı təhlilə əsasən, keçən yay ərzində İrlandiya sahillərindən Aralıq dənizinə qədər uzanan nəhəng coğrafiyada qeyri-adi dəniz isti dalğaları müşahidə olunub. Bu dövrdə bəzi rayonlarda dəniz səthinin temperaturunun mövsümi normadan 6 dərəcəyə qədər yüksəldiyi müəyyən edilib. Alimlər müəyyən ediblər ki, qalıq yanacaqlardan istifadə nəticəsində yaranan qlobal istiləşmə Aralıq dənizində təxminən 2 dərəcə, mərkəzi Biskay körfəzi və Pireney yarımadasında olan bölgədə 1,4 dərəcə, Kelt bölgəsində isə 1,3 dərəcə istilik artımına səbəb olur.

İqlim Dəyişikliyi Olmasaydı, Bu Şəkil Olmazdı

Tədqiqat məlumatları göstərir ki, bu il dəniz isti dalğası şəraiti Biskay körfəzinin 90 faizində və İberiya sahil bölgəsində, Qərbi Aralıq dənizinin 80 faizində və Şərqi Aralıq dənizinin 70 faizində təsirlidir. Elmi modelləşdirmə, insanın yaratdığı iqlim dəyişikliyi faktoru olmasaydı, bu nisbətlərin Biskay körfəzi və Qərbi Aralıq dənizində yüzdə 40, Şərqi Aralıq dənizində isə yalnız 9 faiz olaraq qalacağını ortaya qoydu. Bu təəccüblü fərq qlobal istiləşmənin dənizlərə birbaşa və süni təsirinin ən konkret sübutu hesab olunur.

Dəniz ekosistemi və həyatı böyük risk altındadır

Okeanlarda həddindən artıq temperatur artımı təkcə suyun istiləşməsi ilə məhdudlaşmır, həm də biomüxtəlifliyi təhdid edir. Mərcanlar, dəniz süngərləri və makro yosunlar kimi dəniz həyatı üçün yaşayış mühitini təmin edən kritik növlərin kütləvi şəkildə məhv edilməsi ekosistem boyunca zəncirvari dağılma riski yaradır. Dəniz isti dalğaları həmçinin dəniz quşları və məməlilər populyasiyasının kəskin azalmasına səbəb olur.

London İmperial Kollecinin Ətraf Mühit Siyasəti Mərkəzinin İqlim Elmləri üzrə Professoru Friederike Otto təhlili qiymətləndirməsində dənizlərin qlobal orta temperatur artım sürətini üstələyən sürətlə istiləşdiyini qeyd etdi. Otto xəbərdarlıq edib: "Bu vəziyyət həm quruda, həm də dənizdə canlılar üçün birbaşa və dağıdıcı nəticələrə malikdir. Biz hər an qalıq yanacaqlardan uzaqlaşmanı gecikdiririk, həyati əhəmiyyət kəsb edən okean ekosistemlərini yox olmağa bir addım yaxınlaşdırırıq".